Lozan'ın ekonomik egemenlikle ilgili kazanımlarından biri neden kritik görülür?
- A) Yabancı ticari ayrıcalıkların kaldırılması
- B) Musul sınırı
- C) Kadın ve erkeğin medeni haklar bakımından eşitliğinin geliştirilmesi
- D) Çoğulcu siyasal temsil denemelerine
- E) Öğretimin birleştirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kapitülasyonların sona erdirilmesi yeni devletin ekonomik faaliyetleri kendi hukukuna göre düzenleme yetkisini güçlendirdi.
Lozan'da kesinleşmeyip 1926 yılında ayrı bir antlaşmayla çözülen mesele hangisidir?
- A) Yabancı ticari ayrıcalıkların kaldırılması
- B) Musul sınırı
- C) Kadın ve erkeğin medeni haklar bakımından eşitliğinin geliştirilmesi
- D) Çoğulcu siyasal temsil denemelerine
- E) Öğretimin birleştirilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Musul sorunu Lozan'da çözülemedi; Türkiye, İngiltere ve Irak arasındaki 1926 Ankara Antlaşması sınırın belirlenmesini sağladı.
1926 Medeni Kanunu ile aile hukukunda güçlendirilen temel anlayış nedir?
- A) Yabancı ticari ayrıcalıkların kaldırılması
- B) Musul sınırı
- C) Kadın ve erkeğin medeni haklar bakımından eşitliğinin geliştirilmesi
- D) Çoğulcu siyasal temsil denemelerine
- E) Öğretimin birleştirilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Medeni Kanun evlenme, boşanma ve miras gibi konuları laik hukuk çerçevesinde yeniden düzenleyerek kadınların haklarını genişletti.
Cumhuriyetin ilk yıllarında muhalefet partisi kurulması hangi siyasal arayışa işaret eder?
- A) Yabancı ticari ayrıcalıkların kaldırılması
- B) Musul sınırı
- C) Kadın ve erkeğin medeni haklar bakımından eşitliğinin geliştirilmesi
- D) Çoğulcu siyasal temsil denemelerine
- E) Öğretimin birleştirilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası gibi girişimler, temsil ve siyasal rekabet alanını genişletme arayışlarının örneğidir.
3 Mart 1924'te okulların tek idari çatıya alınması hangi reformun sonucudur?
- A) Yabancı ticari ayrıcalıkların kaldırılması
- B) Musul sınırı
- C) Kadın ve erkeğin medeni haklar bakımından eşitliğinin geliştirilmesi
- D) Çoğulcu siyasal temsil denemelerine
- E) Öğretimin birleştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Tevhid-i Tedrisat Kanunu öğretim kurumlarının ortak denetimini amaçladı ve eğitim sistemi içindeki ikiliği azaltmaya yöneldi.
1928 sonrasında yetişkinlerin yeni harfleri öğrenmesine yardımcı olan derslikler ne adla tanındı?
- A) Millet Mektepleri
- B) Halkevleri
- C) Soyadı Kanunu
- D) Belediye seçimlerinde kadınlara seçme hakkı tanınması
- E) Metrik ölçü birimlerini yaygınlaştırmayı
Doğru cevap: A
Çözüm: Millet Mektepleri yeni Türk alfabesini yetişkinlere öğretmek için düzenlendi; yaygın okuryazarlık çalışmalarında kullanıldı.
Cumhuriyetin ilk yıllarında okul dışı kültür ve sanat faaliyetlerini yaygınlaştıran 1932 kuruluşu hangisidir?
- A) Millet Mektepleri
- B) Halkevleri
- C) Soyadı Kanunu
- D) Belediye seçimlerinde kadınlara seçme hakkı tanınması
- E) Metrik ölçü birimlerini yaygınlaştırmayı
Doğru cevap: B
Çözüm: Halkevleri halka açık kurslar, kültür, sanat ve spor çalışmalarıyla eğitimin yalnız örgün okulla sınırlı olmamasını destekledi.
1934'te kişilerin aile adı kullanmasını zorunlu kılan düzenleme nedir?
- A) Millet Mektepleri
- B) Halkevleri
- C) Soyadı Kanunu
- D) Belediye seçimlerinde kadınlara seçme hakkı tanınması
- E) Metrik ölçü birimlerini yaygınlaştırmayı
Doğru cevap: C
Çözüm: Soyadı Kanunu bireylerin resmî kimliğinde ortak standart sağladı ve nüfus ile hukuk işlemlerinde ayırt edilmelerini kolaylaştırdı.
Kadınların yerel siyasal yaşama katılımını genişleten 1930 kararı neydi?
- A) Millet Mektepleri
- B) Halkevleri
- C) Soyadı Kanunu
- D) Belediye seçimlerinde kadınlara seçme hakkı tanınması
- E) Metrik ölçü birimlerini yaygınlaştırmayı
Doğru cevap: D
Çözüm: 1930 düzenlemesi kadınların belediye seçimlerine katılabilmesini sağlayarak ulusal seçme ve seçilme haklarından önce önemli bir aşama oluşturdu.
Cumhuriyet döneminde farklı uzunluk ve ağırlık ölçülerinin yerine ortak sistem kabulü neyi hedefledi?
- A) Millet Mektepleri
- B) Halkevleri
- C) Soyadı Kanunu
- D) Belediye seçimlerinde kadınlara seçme hakkı tanınması
- E) Metrik ölçü birimlerini yaygınlaştırmayı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ölçü birliği ticarette anlaşmazlıkları azaltmak ve uluslararası standartlarla uyum sağlamak için teşvik edildi.
Sanayi yatırımlarını desteklemek üzere 1927'de çıkarılan kanunun adı neydi?
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- B) Kabotaj Kanunu
- C) 1929
- D) Koruyucu gümrük politikası
- E) Yerli üretim kapasitesini artırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: 1927 Teşvik-i Sanayi Kanunu özel sanayi girişimlerine kolaylıklar sağlamayı amaçladı; ülkenin üretim kapasitesini geliştirmek istiyordu.
Türkiye'nin kendi kıyıları arasında deniz taşımacılığında yetki kazanması hangi 1926 düzenlemesine dayanır?
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- B) Kabotaj Kanunu
- C) 1929
- D) Koruyucu gümrük politikası
- E) Yerli üretim kapasitesini artırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: 1926 Kabotaj Kanunu Türk limanları arasındaki belirli deniz taşımacılığı haklarını Türk vatandaş ve işletmelerine tanıdı.
Lozan'dan kaynaklanan gümrük tarife sınırlamaları büyük ölçüde hangi yılda sona erdi?
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- B) Kabotaj Kanunu
- C) 1929
- D) Koruyucu gümrük politikası
- E) Yerli üretim kapasitesini artırmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan çerçevesindeki geçiş dönemi sona erince Türkiye 1929'da gümrük tarifelerini daha bağımsız belirleme imkânı elde etti.
İthal ürünlere vergi uygulayarak yerli üretimi desteklemek hangi iktisat politikasıdır?
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- B) Kabotaj Kanunu
- C) 1929
- D) Koruyucu gümrük politikası
- E) Yerli üretim kapasitesini artırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Gümrük vergileri yerli sanayinin ithal ürünlerle rekabetini etkileyebilir; erken Cumhuriyet döneminde sanayileşme tartışmalarının parçasıydı.
Sanayi yatırımlarını özendiren düzenlemelerin temel iktisadi amacı neydi?
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- B) Kabotaj Kanunu
- C) 1929
- D) Koruyucu gümrük politikası
- E) Yerli üretim kapasitesini artırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Teşvik politikaları fabrikaların kurulmasını ve üretimin gelişmesini destekleyerek dışa bağımlılığı azaltma amacı güttü.
Cumhuriyetin ekonomik hedeflerinin tartışıldığı 1923 toplantısının adı neydi?
- A) İzmir İktisat Kongresi
- B) Sümerbank
- C) 1934
- D) Etibank
- E) Devlet öncülüğünde sanayileşme
Doğru cevap: A
Çözüm: 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde tarım, ticaret, sanayi ve işçi gruplarının ekonomik beklentileri tartışılmıştır.
1933'te sanayi işletmelerinin kuruluş ve işletilmesinde etkin olan kamu bankası hangisiydi?
- A) İzmir İktisat Kongresi
- B) Sümerbank
- C) 1934
- D) Etibank
- E) Devlet öncülüğünde sanayileşme
Doğru cevap: B
Çözüm: 1933'te kurulan Sümerbank, devlet eliyle sanayi yatırımlarının yürütülmesinde ve fabrikaların geliştirilmesinde önemli rol oynadı.
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı hangi yılda uygulamaya konuldu?
- A) İzmir İktisat Kongresi
- B) Sümerbank
- C) 1934
- D) Etibank
- E) Devlet öncülüğünde sanayileşme
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, 1934'te uygulamaya geçirilerek sanayi üretiminde belirli sektörlere öncelik verdi.
Maden kaynaklarının işletilmesine ve enerji sektörüne finansman sağlayan 1935 kuruluşu hangisiydi?
- A) İzmir İktisat Kongresi
- B) Sümerbank
- C) 1934
- D) Etibank
- E) Devlet öncülüğünde sanayileşme
Doğru cevap: D
Çözüm: 1935'te kurulan Etibank madencilik ve enerji alanındaki yatırımları destekleyerek devletin ekonomik kalkınma araçlarından biri oldu.
1930'larda ekonomik kalkınmada devlet işletmeciliğine ağırlık verilmesi hangi politikaya örnektir?
- A) İzmir İktisat Kongresi
- B) Sümerbank
- C) 1934
- D) Etibank
- E) Devlet öncülüğünde sanayileşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Özel sermayenin sınırlı kaldığı alanlarda devletin üretim ve yatırım üstlenmesi, Cumhuriyet dönemi iktisat politikasının önemli unsuruydu.