'Masanın üzerinde bir kalem duruyor.' cümlesindeki 'kalem' sözcüğü temel sözlük anlamıyla kullanıldığı için hangi anlam türüne girer?
- A) Gerçek anlam
- B) Yan anlam
- C) Mecaz anlam
- D) Terim anlam
- E) Somut anlam
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru yanıt Gerçek anlam. Kalem sözcüğü burada fiziksel yazı aracını karşılar; mecaz veya terim olarak yorumlanmasına gerek yoktur. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Masanın ayağı kırıldı.' sözünde 'ayak' kelimesinin temel anlamından hareketle kazandığı yeni anlam türü nedir?
- A) Gerçek anlam
- B) Yan anlam
- C) Mecaz anlam
- D) Terim anlam
- E) Somut anlam
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğru yanıt Yan anlam. İnsan ayağına benzer destek görevi, sözcüğe anlam ilişkisi korunarak yeni kullanım kazandırmıştır. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Toplantıdaki soğuk tavrı herkesi şaşırttı.' cümlesindeki 'soğuk' sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Gerçek anlam
- B) Yan anlam
- C) Mecaz anlam
- D) Terim anlam
- E) Somut anlam
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğru yanıt Mecaz anlam. Soğuk fiziksel sıcaklık bildirmek yerine insanın mesafeli tutumunu nitelemektedir. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
Dil bilgisinde 'yüklem' sözcüğünün alan içi özel kavramı karşılaması hangi anlam türüne örnektir?
- A) Gerçek anlam
- B) Yan anlam
- C) Mecaz anlam
- D) Terim anlam
- E) Somut anlam
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğru yanıt Terim anlam. Yüklem dil bilgisi alanında belirli bir cümle ögesini adlandıran uzmanlık sözcüğüdür. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Bardaktaki su henüz ılıktı.' cümlesindeki 'su' sözcüğünün duyularla algılanabilir varlığı adlandırması hangi anlam niteliğidir?
- A) Gerçek anlam
- B) Yan anlam
- C) Mecaz anlam
- D) Terim anlam
- E) Somut anlam
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğru yanıt Somut anlam. Su görülebilen ve dokunulabilen fiziksel bir varlıktır; soyut düşünce veya duygu bildirmez. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Baş' sözcüğünün organ, yönetici ve başlangıç gibi ilişkili farklı anlamlarda kullanılması hangi olguyu gösterir?
- A) Çok anlamlılık
- B) Bağlam
- C) Nesnellik
- D) Öznellik
- E) Bağlama bağımlılık
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru yanıt Çok anlamlılık. Aynı sözcük temel anlamıyla ilişkisini koruyarak değişik bağlamlarda farklı anlamlar taşıyabilir. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Yüz' sözcüğünün anlamını bulunduğu cümleye göre belirlemeyi sağlayan çevresel bütün nedir?
- A) Çok anlamlılık
- B) Bağlam
- C) Nesnellik
- D) Öznellik
- E) Bağlama bağımlılık
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğru yanıt Bağlam. Sözcüğün önündeki ve arkasındaki ifadeler anlam seçimini belirlemeye yardım eder. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Bugün hava on sekiz derece.' cümlesinin ölçülebilir bir durumu bildirmesi hangi anlam niteliğine örnektir?
- A) Çok anlamlılık
- B) Bağlam
- C) Nesnellik
- D) Öznellik
- E) Bağlama bağımlılık
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğru yanıt Nesnellik. Ölçülebilir sıcaklık bilgisi kişiden kişiye değişen beğeni yargısı içermez. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Bu kitap yılın en etkileyici romanıdır.' cümlesinde beğeniye bağlı değerlendirme yapılması hangi özelliktir?
- A) Çok anlamlılık
- B) Bağlam
- C) Nesnellik
- D) Öznellik
- E) Bağlama bağımlılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğru yanıt Öznellik. Etkileyicilik kişisel beğeniye göre değişebilir ve nesnel ölçüm olarak sunulmamıştır. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
Bir sözcüğün anlamının anlaşılabilmesi için daha önceki cümlelerde verilen konuya gereksinim duyulması hangi özelliktir?
- A) Çok anlamlılık
- B) Bağlam
- C) Nesnellik
- D) Öznellik
- E) Bağlama bağımlılık
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğru yanıt Bağlama bağımlılık. Sözcük aynı biçimde kalsa da metindeki konu ve kullanım durumu anlamın açıklığa kavuşmasını sağlar. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Yürek' ile 'kalp' sözcüklerinin ilgili kullanımda yakın anlamı karşılaması hangi ilişkidir?
- A) Eş anlamlılık
- B) Zıt anlamlılık
- C) Eş seslilik
- D) Yansıma sözcük
- E) İkileme
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru yanıt Eş anlamlılık. İki ayrı sözcük belli bağlamlarda aynı veya birbirine çok yakın kavramı ifade edebilir. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Uzak' ve 'yakın' sözcükleri arasındaki karşıtlık hangi anlam ilişkisidir?
- A) Eş anlamlılık
- B) Zıt anlamlılık
- C) Eş seslilik
- D) Yansıma sözcük
- E) İkileme
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğru yanıt Zıt anlamlılık. Sözcükler mesafe açısından birbirine karşıt nitelikleri belirtmektedir. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Yaz' sözcüğünün hem mevsimi hem 'yazmak' eyleminin emir biçimini gösterebilmesi hangi sözcük özelliğidir?
- A) Eş anlamlılık
- B) Zıt anlamlılık
- C) Eş seslilik
- D) Yansıma sözcük
- E) İkileme
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğru yanıt Eş seslilik. Yazılış ve söyleniş aynıyken iki kullanım farklı köken veya anlamda değerlendirilebilir. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Şırıl şırıl akan dere' ifadesindeki ses yansıtma amacıyla kurulmuş söz hangi türdedir?
- A) Eş anlamlılık
- B) Zıt anlamlılık
- C) Eş seslilik
- D) Yansıma sözcük
- E) İkileme
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğru yanıt Yansıma sözcük. Şırıl biçimi doğadaki akış sesinin taklidinden hareketle kurulmuştur. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Yavaş yavaş ilerledi.' cümlesinde aynı sözcüğün tekrarlanmasıyla kurulan yapı nedir?
- A) Eş anlamlılık
- B) Zıt anlamlılık
- C) Eş seslilik
- D) Yansıma sözcük
- E) İkileme
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğru yanıt İkileme. Tekrar edilen sözcük, hareketin gerçekleşme biçimini belirginleştiren kalıplaşmış bir söz grubudur. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Bu zor günlerde bana omuz verdi.' ifadesindeki 'omuz vermek' bütün olarak hangi söz varlığı ögesidir?
- A) Deyim
- B) Atasözü
- C) Terim
- D) Mecaz kullanım
- E) İkileme
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru yanıt Deyim. Birden fazla sözcük birlikte kalıplaşmış ve yardım etmek anlamında kullanılmıştır. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Damlaya damlaya göl olur.' sözünün genel geçer öğüt bildirmesi nedeniyle türü nedir?
- A) Deyim
- B) Atasözü
- C) Terim
- D) Mecaz kullanım
- E) İkileme
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğru yanıt Atasözü. Deneyimden çıkarılmış genel bir yargı toplumca kalıplaşmış biçimde aktarılmaktadır. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Dairenin yarıçapı ölçüldü.' cümlesindeki 'yarıçap' kelimesi matematiğe özgü hangi anlamı taşır?
- A) Deyim
- B) Atasözü
- C) Terim
- D) Mecaz kullanım
- E) İkileme
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğru yanıt Terim. Yarıçap matematikte merkezden çember üzerindeki noktaya uzanan doğru parçasının teknik adıdır. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'İçimde bir umut ışığı belirdi.' cümlesinde 'ışık' sözcüğünün fiziksel aydınlatmadan uzak kullanılması nedir?
- A) Deyim
- B) Atasözü
- C) Terim
- D) Mecaz kullanım
- E) İkileme
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğru yanıt Mecaz kullanım. Işık sözcüğü gerçek fiziksel ışını değil, umut duygusunun ortaya çıkışını ifade eder. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.
'Pırıl pırıl parlayan cam' ifadesindeki kalıplaşmış tekrarın dil bilgisindeki adı nedir?
- A) Deyim
- B) Atasözü
- C) Terim
- D) Mecaz kullanım
- E) İkileme
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğru yanıt İkileme. Pırıl pırıl yapısı anlatımı güçlendiren tekrar grubudur ve tek bir teknik alan terimi değildir. Soruda bu özelliği belirleyen dilsel ipucu, diğer seçeneklerdeki anlatım veya anlam özelliklerinden farklıdır.