1875 yılında Osmanlı maliyesinin borç ödemelerini kısmen durdurma kararı hangi sorunun göstergesiydi?
- A) Devletin dış borç servisinde ciddi ödeme güçlüğüne düşmesi
- B) Kapitülasyonların kaldırılması
- C) Devlet bütçesinin kalıcı fazla vermesi
- D) Dış ticaretin tamamının yasaklanması
- E) Osmanlı altın rezervinin sınırsız artması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1875’te ilan edilen ödeme düzenlemesi Osmanlı hazinesinin ağır borç yükünü karşılamakta zorlandığını gösterdi. Bu kriz ileride 1881 Muharrem Kararnamesi ve borç idaresi düzenine zemin hazırladı.
Amasya Genelgesi’ndeki “milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” vurgusu hangi düşünceye dayanır?
- A) Millî iradenin bağımsızlık mücadelesinin temeli olmasına
- B) Kapitülasyonların genişletilmesine
- C) İtilaf Devletlerinin bütün kararlarının benimsenmesine
- D) Bölgesel direnişin tamamen yasaklanmasına
- E) Saltanatın tek başına mutlak karar kaynağı olmasına
Doğru cevap: A
Çözüm: 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi, kurtuluş için milletin iradesini esas aldı. Bu anlayış egemenliğin kaynağına ilişkin yeni siyasi yaklaşımın öncüllerinden biridir.
1876 Kanun-ı Esasi düzeninde Meclis-i Ayan üyeleri hangi yolla belirlenirdi?
- A) Sadrazamlık sınavında başarılı olarak
- B) Genel oyla doğrudan seçilerek
- C) Padişah tarafından atanarak
- D) Vilayet meclislerince kura ile
- E) TBMM tarafından seçilerek
Doğru cevap: C
Çözüm: Kanun-ı Esasi döneminin iki kanatlı parlamentosunda Meclis-i Mebusan seçim esasına dayanırken Meclis-i Ayanın üyeleri padişahça atanırdı. Bu ayrım anayasal yapının temel özelliğidir.
Erzurum Kongresi’nin toplanması başlangıçta bölgesel iken hangi kararı ulusal nitelik taşır?
- A) Saltanatın hemen kaldırılması
- B) Doğu illerinin ayrı bir devlet ilan edilmesi
- C) İstanbul Hükûmetinin işgalleri kabul etmesi
- D) Bütün dış borçların silinmesi
- E) Millî sınırlar içinde vatanın bölünmez bir bütün olduğunun belirtilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Erzurum Kongresi 1919’da doğu vilayetleri için toplansa da vatanın bölünmezliği ve millî irade gibi tüm ülkeye yönelik kararlar aldı. Bu nedenle kararları ulusal kapsam taşır.
Kutü’l-Amâre’de 1916’da İngiliz kuvvetlerinin teslim olması hangi cephede Osmanlı başarısıdır?
- A) Kanal Cephesi
- B) Çanakkale Cephesi
- C) Galiçya Cephesi
- D) Irak Cephesi
- E) Kafkas Cephesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kutü’l-Amâre zaferi Nisan 1916’da Irak Cephesi’nde kazanıldı. Osmanlı birlikleri kuşatma altındaki İngiliz kuvvetlerini teslim aldı; bu olay Çanakkale veya Kafkas cephesine ait değildir.
Prens Sabahattin’in savunduğu “adem-i merkeziyet” yaklaşımı en çok hangi yönetim düşüncesine yakındır?
- A) Seçimlerin tamamen kaldırılması
- B) Yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılması
- C) Bütün kararların tek merkezde toplanması
- D) Tımar topraklarının devletleştirilmesi
- E) Bütün okulların askerî komutaya bağlanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Prens Sabahattin teşebbüs-i şahsi ve adem-i merkeziyet görüşleriyle bireysel girişimi ve yerel yetkilerin artırılmasını savundu. Bu yaklaşım aşırı merkezî yönetime eleştiridir.
1920 Gümrü Antlaşması Millî Mücadele’nin hangi cephesindeki askerî gelişmelerle doğrudan ilişkilidir?
- A) Çanakkale Cephesi
- B) Güney Cephesi
- C) Batı Cephesi
- D) Doğu Cephesi
- E) Kanal Cephesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Gümrü Antlaşması Aralık 1920’de Doğu Cephesi’nde Ermenistan’a karşı elde edilen askerî başarıların ardından yapıldı. TBMM Hükûmetinin imzaladığı ilk antlaşmalardan biridir.
Osmanlı Devleti’nde demiryolu yapımının yabancı sermaye imtiyazlarıyla yürütülmesi hangi iktisadî durumu gösterir?
- A) Dış ticaret yollarının kapatılmasını
- B) Ulaşım sektöründe hiçbir ticari değişim yaşanmamasını
- C) Demiryollarının bütün maliyetini köylü kooperatiflerinin üstlenmesini
- D) Devletin sanayi yatırımlarını tamamen yasaklamasını
- E) Altyapı yatırımlarında dış finansman ve özel imtiyazlara bağımlılığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Demiryolu imtiyazları sermaye ve teknik bilgi sağlarken işletme hakları ve gelir garantileri gibi yükümlülükler doğurabiliyordu. Bu durum dış sermayenin Osmanlı ekonomisindeki rolünü gösterir.
Humbaracı Ocağının XVIII. yüzyılda yeniden düzenlenmesinde görev alan Avrupa kökenli askerî uzman kimdir?
- A) Baron de Tott
- B) Humbaracı Ahmed Paşa
- C) Helmuth von Moltke
- D) Colmar von der Goltz
- E) Enver Paşa
Doğru cevap: B
Çözüm: Asıl adı Claude Alexandre de Bonneval olan Humbaracı Ahmed Paşa, I. Mahmud döneminde humbaracı birliklerinin düzenlenmesinde rol oynadı. Baron de Tott ise daha sonraki teknik ıslahatlarla ilişkilidir.
Tekâlif-i Milliye emirleri hangi savaş öncesinde ordunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere çıkarılmıştır?
- A) Kırım Savaşı
- B) Çanakkale Savaşları
- C) Birinci Balkan Savaşı
- D) Trablusgarp Savaşı
- E) Sakarya Meydan Muharebesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Tekâlif-i Milliye emirleri 7–8 Ağustos 1921’de, Sakarya öncesinde Başkomutan Mustafa Kemal tarafından yayımlandı. Amaç ordunun yiyecek, giyecek, taşıma ve diğer lojistik ihtiyaçlarını karşılamaktı.
1878 Berlin Antlaşması hangi savaştan sonra düzenlenen diplomatik sürecin sonucudur?
- A) Osmanlı-Yunan Savaşı (1897)
- B) Trablusgarp Savaşı
- C) 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı
- D) Kırım Savaşı
- E) Birinci Balkan Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında önce Ayastefanos, ardından büyük devletlerin katılımıyla Berlin Antlaşması gündeme geldi. Berlin düzeni Balkanlar ve Doğu Anadolu açısından önemli hükümler içerdi.
Birinci İnönü Muharebesi sonrasında düzenli ordunun başarısının siyasi etkilerinden biri hangisidir?
- A) TBMM’nin faaliyetlerine son vermesi
- B) Sevr Antlaşması’nın kabul edilmesi
- C) Osmanlı ordusunun I. Dünya Savaşı’na girmesi
- D) Kapitülasyonların yeniden genişletilmesi
- E) Ankara Hükûmetinin diplomatik itibarının artması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1921 Ocak ayında kazanılan Birinci İnönü başarısı düzenli orduya duyulan güveni artırdı. Ankara Hükûmetinin Londra Konferansı gibi diplomatik süreçlerde daha görünür olmasına katkı sağladı.
16 Mart 1921 Moskova Antlaşması hangi taraflar arasında yapılmıştır?
- A) TBMM Hükûmeti ile Sovyet Rusya
- B) İtilaf Devletleri ile Bulgaristan
- C) Osmanlı Devleti ile Yunanistan
- D) Fransa ile İtalya
- E) TBMM Hükûmeti ile İngiltere
Doğru cevap: A
Çözüm: Moskova Antlaşması 16 Mart 1921’de TBMM Hükûmeti ile Sovyet Rusya arasında imzalandı. Antlaşma doğu sınırı ve karşılıklı siyasi ilişkilere ilişkin hükümler içerir.
1808 Sened-i İttifak belgesi hangi iki güç arasındaki uzlaşma arayışını yansıtır?
- A) İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf
- B) Merkezî Osmanlı yönetimi ile taşra âyanları
- C) TBMM ile İstanbul Hükûmeti
- D) Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri
- E) Ankara Hükûmeti ile Sovyet Rusya
Doğru cevap: B
Çözüm: Sened-i İttifak, II. Mahmud döneminde merkezî otorite ile taşradaki güçlü âyanların ilişkilerini düzenlemeyi hedefledi. 1808 tarihli bu belge millî egemenliğe dayanan bir anayasa değildir.
Tekâlif-i Milliye uygulamasında halktan taşıt ve malzeme temin edilmesinin temel gerekçesi nedir?
- A) Harp okullarını süresiz kapatmak
- B) Siyasi parti kongreleri için mekân sağlamak
- C) Düzenli ordunun lojistik kaynak eksikliğini gidermek
- D) Yabancı tüccarlara tekelleşme hakkı vermek
- E) Osmanlı dış borçlarının faizini yükseltmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Büyük çaplı cephe savaşları sevkiyat, gıda ve donatım gerektiriyordu. Tekâlif-i Milliye ile ülkenin mevcut kaynakları belli esaslar çerçevesinde ordunun ihtiyaçlarına yönlendirildi.
1878 Berlin Antlaşması’nın 61. maddesi hangi konuyu uluslararası gündeme taşımıştır?
- A) Yeniçeri Ocağının kaldırılmasını
- B) Kapitülasyonların kesin olarak kaldırılmasını
- C) Lozan’da Boğazlar komisyonunun kurulmasını
- D) Osmanlı Ermenilerinin yaşadığı bölgelerde ıslahat yapılması meselesini
- E) Cumhuriyet rejiminin ilan edilmesini
Doğru cevap: D
Çözüm: Berlin Antlaşması’nın 61. maddesi Ermenilerin yaşadığı vilayetlerde reform ve güvenlik konularına değindi. Böylece mesele büyük devletlerin diplomatik müdahale konusu hâline geldi.
23 Nisan 1920’de Ankara’da açılan Büyük Millet Meclisinin temel meşruiyet dayanağı hangisidir?
- A) Osmanlı padişahından bağımsız bir hanedan kurulması
- B) İtilaf devletlerinin yöneticileri doğrudan ataması
- C) Milletin temsilciler aracılığıyla siyasal egemenliğini kullanması
- D) Yerel âyanların kalıtsal yetkilerini artırması
- E) Ülkeyi vilayet devletlerine bölme kararı
Doğru cevap: C
Çözüm: 23 Nisan 1920’de açılan Meclis, millî egemenlik anlayışı temelinde yasama ve yürütme yetkilerini üstlenen bir merkez oldu. Yönetimde hanedan yerine temsil esasını öne çıkardı.
1911 Trablusgarp Savaşı Osmanlı Devleti ile hangi ülke arasında yaşanmıştır?
- A) Almanya
- B) İtalya
- C) Yunanistan
- D) Avusturya-Macaristan
- E) Rusya
Doğru cevap: B
Çözüm: İtalya 1911’de Osmanlı yönetimindeki Trablusgarp’a saldırdı. Osmanlı Devleti karadan doğrudan asker gönderemediği için gönüllü subaylar bölgedeki direnişe destek verdi.
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 7. maddesi İtilaf Devletlerine hangi imkânı tanıyordu?
- A) Güvenliklerini tehdit eden bir durum gördükleri stratejik noktaları işgal edebilme
- B) Osmanlı’ya dış borç verme zorunluluğu
- C) Osmanlı Meclis-i Mebusan üyelerini seçme
- D) Türk ordusuna Trakya’da seferberlik izni verme
- E) İstanbul’u derhâl Osmanlı’ya bırakma
Doğru cevap: A
Çözüm: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 7. maddesi güvenlik gerekçesiyle stratejik yerlerin işgaline imkân veren geniş bir hüküm içeriyordu. İşgallerin meşrulaştırılmasında kullanıldı.
1909 anayasa değişiklikleri II. Meşrutiyet yönetiminde hangi eğilimi güçlendirmiştir?
- A) Saltanatı hemen ortadan kaldırma
- B) Yargı görevlerini orduya devretme
- C) Padişahın meclisi sınırsız biçimde feshetmesini kolaylaştırma
- D) Hükûmetin parlamentoya karşı sorumluluğunu artırma
- E) Seçimli meclisleri tamamen kaldırma
Doğru cevap: D
Çözüm: 1909 Kanun-ı Esasi değişiklikleri padişahın bazı yetkilerini sınırlayıp parlamenter denetimi güçlendirdi. Bu değişiklikler, 1922’deki saltanatın kaldırılmasıyla karıştırılmamalıdır.