15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir’in işgali hangi devletin askerî kuvvetlerince gerçekleştirilmiştir?
- A) Rusya
- B) Yunanistan
- C) Fransa
- D) İtalya
- E) Bulgaristan
Doğru cevap: B
Çözüm: İzmir 15 Mayıs 1919’da Yunan askerleri tarafından işgal edildi. Olay Batı Anadolu’da direnişi ve protestoları hızlandırdı; bu süreç Paris Barış Konferansı kararlarıyla bağlantılıydı.
31 Mart Olayı sonrasında II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesi hangi kurumun kararıyla gerçekleşmiştir?
- A) Heyet-i Temsiliye
- B) Düyûn-ı Umûmiye Meclisi
- C) Meclis-i Umumînin ortak toplantısı
- D) Türkiye Büyük Millet Meclisi
- E) Paris Barış Konferansı
Doğru cevap: C
Çözüm: 31 Mart Olayı bastırıldıktan sonra 27 Nisan 1909’da Meclis-i Umumînin kararıyla II. Abdülhamid tahttan indirildi ve V. Mehmed Reşad padişah oldu. TBMM henüz kurulmamıştı.
1887’de Cenevre’de kurulan Ermeni siyasal örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Trakya-Paşaeli Cemiyeti
- B) Karakol Cemiyeti
- C) Hınçak Komitesi
- D) Kilikyalılar Cemiyeti
- E) İttihat ve Terakki Cemiyeti
Doğru cevap: C
Çözüm: Sosyal Demokrat Hınçak Partisi 1887 yılında Cenevre’de kuruldu. Taşnaksutyun 1890’da Tiflis’te kurulan farklı bir örgüttür; ikisi kuruluş tarihi ve merkezi bakımından ayrılır.
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun ilk maddesinde hangi ilke açıkça belirtilmiştir?
- A) Kapitülasyonların korunduğu
- B) Yasama yetkisinin padişaha devredildiği
- C) Meclis-i Ayan üyelerinin ömür boyu seçileceği
- D) Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu
- E) Çok partili seçimlerin zorunlu olduğu
Doğru cevap: D
Çözüm: 1921 Anayasası “Hâkimiyet bilâ kayd ü şart milletindir” ifadesiyle millî egemenliği esas aldı. Savaş şartlarında kısa ve meclis üstünlüğünü vurgulayan bir anayasal çerçeve oluşturdu.
1921 Kars Antlaşması’nda TBMM Hükûmeti hangi devletlerle sınır ve komşuluk meselelerini düzenlemiştir?
- A) İngiltere, Fransa ve İtalya ile
- B) Sovyet Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile
- C) Almanya, Avusturya ve Macaristan ile
- D) Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya ile
- E) İran, Irak ve Suriye ile
Doğru cevap: B
Çözüm: 13 Ekim 1921 Kars Antlaşması, Sovyet cumhuriyetleri olan Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile TBMM Hükûmeti arasında yapıldı; Sovyet Rusya da sürece katıldı. Doğu sınırı bakımından önemlidir.
“Üç Tarz-ı Siyaset” adlı metinle Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülüğü karşılaştıran düşünür kimdir?
- A) Said Halim Paşa
- B) Mustafa Reşid Paşa
- C) Yusuf Akçura
- D) Mithat Paşa
- E) Tevfik Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: Yusuf Akçura, 1904 tarihli Üç Tarz-ı Siyaset makalesinde Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülüğü siyasal seçenekler olarak karşılaştırdı. Metin düşünce tarihinin önemli kaynaklarındandır.
Taşnaksutyun (Ermeni Devrimci Federasyonu) hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1839
- B) 1890
- C) 1808
- D) 1923
- E) 1876
Doğru cevap: B
Çözüm: Taşnaksutyun 1890’da Tiflis’te kuruldu. Geç Osmanlı dönemindeki Ermeni siyasi hareketlerini incelerken Taşnaksutyun ile 1887’de kurulan Hınçak örgütünün karıştırılmaması gerekir.
II. Mahmud döneminde muhtarlık teşkilatının oluşturulması hangi idarî amaca daha uygundur?
- A) Yalnız dış ticaret şirketlerini denetlemek
- B) Kapitülasyonları yargı kararıyla kaldırmak
- C) Her köyü bağımsız bir yönetim birimine dönüştürmek
- D) Padişahın yetkilerini meclise devretmek
- E) Mahalle ve köylerle merkezî idare arasındaki bağı güçlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Muhtarlık teşkilatı yerleşim birimlerindeki kayıt ve idarî işlerin daha düzenli yürütülmesine katkı verdi. Amaç, merkezî yönetim ile yerel halk arasındaki idarî ilişkiyi güçlendirmekti.
İslamcılık akımının Osmanlı siyasetindeki ortak vurgu noktası hangisidir?
- A) Avrupa ile diplomatik ilişkilerin sona erdirilmesi
- B) İmparatorluktaki herkesin yalnız Türkçe konuşmasını zorunlu kılma
- C) Osmanlı tebaanın din farkı olmaksızın aynı ulus sayılmasını tek hedef yapma
- D) Yerel âyanların bağımsızlıklarını ilan etmesi
- E) Müslüman topluluklar arasında dinî-siyasî dayanışmayı artırma
Doğru cevap: E
Çözüm: İslamcılık, Müslümanların ortak dinî aidiyeti üzerinden dayanışmayı önemser. Osmanlıcılık din farkı gözetmeden ortak vatandaşlık fikrine, Türkçülük ise Türk kimliğine ağırlık verir.
20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile TBMM Hükûmeti hangi devletle Güney Cephesi’ndeki çatışmayı büyük ölçüde sonlandırmıştır?
- A) Fransa
- B) Almanya
- C) İngiltere
- D) Yunanistan
- E) İtalya
Doğru cevap: A
Çözüm: Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması Güney Cephesi’ndeki çatışmaların sona ermesinde belirleyici oldu. Türkiye–Suriye sınırına ilişkin hükümler de barındırıyordu; Hatay meselesi bütünüyle çözülmedi.
Tanzimat reformlarıyla vergi tahsilatında kurallılık istenmesi hangi ilkeye yaklaşmayı gösterir?
- A) Vergi toplama yetkisini yabancı elçiliklere bırakma
- B) Bütün vergileri kalıcı olarak kaldırma
- C) Devlet harcamalarını meclis denetiminden çıkarma
- D) Keyfî uygulamalar yerine öngörülebilir idarî usuller geliştirme
- E) Askerlik hizmetini tamamen sonlandırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Tanzimat Fermanı vergilerin belirli esaslara göre alınması gereğini ortaya koydu. Bu hedef, kişisel ve keyfî tahsilat yerine hukukî ve idarî öngörülebilirliğin gelişmesiyle ilgilidir.
XVIII. yüzyılda Mühendishâne-i Bahrî-i Hümâyunun açılması en doğrudan hangi ihtiyaca cevap vermiştir?
- A) Denizcilik ve askerî mühendislik alanında uzman yetiştirme
- B) Meclis-i Mebusan için milletvekili seçme
- C) Yeniçeri Ocağını yeniden faaliyete geçirme
- D) Osmanlı dış borçlarını alacaklılara ödeme
- E) Taşrada vergi toplama işini mültezimlere bırakma
Doğru cevap: A
Çözüm: Mühendishâne-i Bahrî-i Hümâyun denizcilik ve teknik askerî eğitim alanında nitelikli personel yetiştirmek için açıldı. Kurum, Osmanlı modernleşmesinde teknik eğitimin erken örneklerindendir.
1916 Sykes-Picot düzenlemesinin niteliği en iyi hangisiyle ifade edilir?
- A) TBMM’nin uluslararası tanınmasını sağlayan antlaşma
- B) Boğazların milletlerarası denetime alınmasını öngören Lozan hükmü
- C) Osmanlı’da ilk meşrutiyetin ilanı
- D) Osmanlı ile Rusya arasında savaşın sona ermesi
- E) İngiltere ile Fransa’nın Osmanlı topraklarına yönelik gizli paylaşım tasarısı
Doğru cevap: E
Çözüm: Sykes-Picot, savaş sırasında İngiltere ve Fransa’nın Osmanlı Orta Doğusundaki nüfuz alanlarına ilişkin gizli mutabakatıdır. I. Dünya Savaşı sonrasında kurulan barış düzeniyle karıştırılmamalıdır.
1730 Patrona Halil İsyanı hangi dönemin sona ermesiyle ilişkilidir?
- A) Birinci Meşrutiyet
- B) Tanzimat Dönemi
- C) Millî Mücadele Dönemi
- D) Lale Devri
- E) İkinci Meşrutiyet
Doğru cevap: D
Çözüm: Patrona Halil İsyanı 1730 yılında III. Ahmed dönemini ve Lale Devri olarak adlandırılan süreci sona erdirdi. Bu olay 19. yüzyılın anayasal hareketlerinden çok daha önce meydana gelmiştir.
Kütahya–Eskişehir Muharebeleri sonrası Türk ordusunun Sakarya’nın doğusuna çekilmesinin temel askerî amacı nedir?
- A) Kuvvetleri koruyup savunmayı daha elverişli hatta yeniden düzenlemek
- B) Yunan kuvvetlerine koşulsuz katılmak
- C) Ege kıyılarına deniz çıkarması gerçekleştirmek
- D) Bütün cepheleri kalıcı olarak dağıtmak
- E) İstanbul Boğazı’nı ele geçirmek
Doğru cevap: A
Çözüm: 1921 yazındaki geri çekilme, ordunun imha edilmesini önleme ve savunmayı Sakarya’nın doğusunda örgütleme amacı taşıdı. Ardından Sakarya Meydan Muharebesi yaşandı.
1921 Londra Konferansı’na Ankara Hükûmetinin katılmasının siyasi önemi nedir?
- A) İzmir’in aynı gün askersiz teslim edilmesi
- B) Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na girmesi
- C) TBMM temsilcilerinin uluslararası görüşmelerde muhatap kabul edilmesini sağlaması
- D) Kapitülasyonların konferansın ilk gününde kaldırılması
- E) Birinci Meşrutiyet’in yeniden ilan edilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Londra Konferansı 1921’de Sevr’in değiştirilmesi tartışmaları için toplandı. Ankara Hükûmetinin temsil edilmesi, TBMM’nin diplomatik muhatap olarak görünürlüğünü artırdı; tam barış sağlanamadı.
Millî Mücadele’de halkın gönüllü bağışlarının önemi hangi açıdan değerlendirilebilir?
- A) Devletin vergi toplama hakkının kesin olarak kalkması
- B) Dış ticaretin tamamen sona ermesi
- C) Savaş sırasında paranın tümüyle gereksiz hâle gelmesi
- D) Orduya hiçbir malzeme gerekmemesi
- E) Merkezî bütçenin sınırlı olduğu dönemde mücadeleye ek kaynak sağlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Millî Mücadele başında düzenli gelirler sınırlıydı; halkın bağışları ve yerel yardımları özellikle cephelerin ilk döneminde ek finansman ve malzeme sağladı. Bu destek kamu gelirlerinin yerine bütünüyle geçmedi.
Sivas Kongresi’nde millî cemiyetlerin tek çatı altında birleştirilmesi neyi amaçlamıştır?
- A) Dış ticaret imtiyazlarını artırmayı
- B) Yalnız bir vilayette bağımsız devlet kurmayı
- C) Osmanlı donanmasını yeniden inşa etmeyi
- D) İşgallere karşı örgütlü mücadelede dağınıklığı azaltmayı
- E) Bütün kongre kararlarını geçersiz kılmayı
Doğru cevap: D
Çözüm: Eylül 1919 Sivas Kongresi’nde müdafaa-i hukuk cemiyetleri Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla birleştirildi. Böylece farklı bölgelerdeki direnişin ortak yönetimi güçlendi.
Birinci TBMM döneminde “Meclis hükûmeti sistemi” hangi temel özelliği anlatır?
- A) Yürütmenin yalnız yabancı elçiliklere bağlı olması
- B) Yasama ve yürütme görevlerinin Meclis çatısı altında toplanması
- C) Bakanların doğrudan yabancı devletlerce atanması
- D) Meclisin yalnız danışma organı olarak kalması
- E) Padişahın seçilmiş cumhurbaşkanı olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci TBMM’de yürütme gücü Meclis tarafından oluşturulan vekiller aracılığıyla kullanıldı. Güçler birliği anlayışı, savaş koşullarında hızlı karar alma ve millî iradeyi merkeze alma amacına hizmet etti.
Mütareke döneminde kurulan İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyetinin temel amacı nedir?
- A) İzmir ve çevresindeki Türk haklarını savunup işgale karşı kamuoyu oluşturmak
- B) Yeniçeri Ocağını canlandırmak
- C) Doğu Anadolu’da ayrı bir devlet kurmak
- D) İtilaf donanmasına asker göndermek
- E) Osmanlı dış borçlarını yönetmek
Doğru cevap: A
Çözüm: İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti, bölgenin Türk kimliğini ve haklarını savunmak amacıyla çalışmalar yürüttü. Benzer yerel cemiyetler Millî Mücadele örgütlenmesinin temel unsurlarındandır.