Tanzimat Dönemi’nde kurulan Darülmualliminin temel işlevi hangisidir?
- A) Parlamento üyelerini atamak
- B) Öğretmen yetiştirmek
- C) Topçu subayı yetiştirmek
- D) Diplomatik antlaşma onaylamak
- E) Yabancı borçları tahsil etmek
Doğru cevap: B
Çözüm: 1848 yılında açılan Darülmuallimin, modern öğretmen yetiştirme teşkilatının önemli kurumlarından biridir. Eğitim alanındaki bu yenilik askerî ıslahatların sivil kurumlara genişlemesini gösterir.
Rüsûm-ı Sitte İdaresinin oluşturulmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yeniçeri Ocağını yeniden kurmak
- B) Belirli vergi gelirlerini borçların karşılanmasına yönlendirmek
- C) Meclis-i Mebusan seçimlerini yürütmek
- D) Avrupa ülkelerine askerî öğrenci göndermek
- E) Devletin dış borçlarını tek taraflı silmek
Doğru cevap: B
Çözüm: 1879’da kurulan Rüsûm-ı Sitte İdaresi belirli gelir kaynaklarını borçların ödenmesi için tahsis etti. Sonraki Düyûn-ı Umûmiye düzeniyle aynı amaç çevresinde fakat ayrı bir aşamada yer alır.
1915 Sevk ve İskân Kanunu tarihsel olarak hangi dönemde uygulanmıştır?
- A) Birinci Meşrutiyet’in açılışında
- B) İkinci Dünya Savaşı yıllarında
- C) Birinci Dünya Savaşı sırasında
- D) Lozan Barış Konferansı sonrasında
- E) Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: Osmanlı yönetimi Sevk ve İskân Kanunu’nu I. Dünya Savaşı koşullarında 1915’te uyguladı. Uygulama Ermeni nüfusun zorunlu yerinden edilmesi ve ağır insani kayıplarla ilişkilidir.
1920 Hıyanet-i Vataniye Kanunu hangi gereksinime cevap olarak çıkarılmıştır?
- A) Ankara’daki millî meclis otoritesine karşı faaliyetlerle mücadele etmek
- B) Boğazların milletlerarası denetimini başlatmak
- C) Demiryolu imtiyazlarını yabancılara vermek
- D) Meclis-i Mebusanı yeniden İstanbul’da açmak
- E) Vergilerin tamamını kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Hıyanet-i Vataniye Kanunu 29 Nisan 1920’de TBMM’nin otoritesine karşı eylemler ve ayaklanmalarla mücadele amacıyla çıkarıldı. İç güvenlik ve meclis otoritesi bakımından önemliydi.
İşgaller karşısında yerel direniş gruplarına verilen genel ad hangisidir?
- A) Kuvâ-yı Milliye
- B) Asâkir-i Mansûre
- C) Nizâm-ı Cedîd
- D) Meclis-i Ayan
- E) Düyûn-ı Umûmiye
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuvâ-yı Milliye, işgaller döneminde yerel halk ve gönüllüler tarafından oluşturulan silahlı direniş birliklerini ifade eder. Daha sonra düzenli orduya geçiş yapılmıştır.
Sakarya Meydan Muharebesi’nin askerî-stratejik sonucu en doğru nasıl ifade edilir?
- A) Boğazların Lozan’da aynı gün çözülmesi
- B) Trablusgarp’ın geri alınması
- C) Yunan ordusunun aynı gün tüm Anadolu’dan çıkarılması
- D) I. Dünya Savaşı’nın başlaması
- E) Yunan ilerleyişinin durdurulması ve Türk ordusunun savunma üstünlüğünü kazanması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1921 Sakarya zaferi Yunan ordusunun Ankara yönündeki ilerleyişini durdurdu ve stratejik inisiyatifi Türk tarafına taşıyan süreçte dönüm noktası oldu. Kesin askerî sonuç 1922 Büyük Taarruz ile alındı.
Ermeni Meselesi’nin XIX. yüzyılın sonlarında uluslararası boyut kazanmasında hangi etken belirleyicidir?
- A) Lozan Antlaşması’nda kapitülasyonların kaldırılması
- B) Sovyetler Birliği’nin dağılması
- C) Berlin Duvarı’nın yıkılması
- D) Osmanlı Devleti’nin Birleşmiş Milletlere üye olması
- E) Büyük devletlerin Osmanlı ıslahat ve azınlık politikalarına diplomatik müdahalesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Berlin Antlaşması ve sonraki diplomatik girişimler, Osmanlı Ermenilerine ilişkin reform taleplerini uluslararası ilişkilerin konusu hâline getirdi. 20. yüzyıl sonundaki olaylar bu döneme ait değildir.
Batıcılık fikrinin Osmanlı modernleşme tartışmalarında öne çıkardığı hedef hangisidir?
- A) Batıdaki kurum ve düşüncelerden yararlanarak toplumsal dönüşümü hızlandırmak
- B) Yalnız padişahların soy geçmişini araştırmak
- C) Vilayetlerin tamamında askerî yönetim kurmak
- D) Balkan sınırlarını kalıcı olarak kapatmak
- E) Düyûn-ı Umûmiyeyi bir siyasi partiye dönüştürmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Batıcılık akımı bilim, eğitim, hukuk ve idare gibi alanlarda Avrupa deneyiminden yararlanmayı savunmuştur. Akım içindeki düşünürlerin nasıl ve ne ölçüde değişim gerektiğine dair görüşleri farklılaşmıştır.
1922 Büyük Taarruz sürecinde Başkomutanlık Meydan Muharebesi hangi tarihte kazanılmıştır?
- A) 19 Mayıs 1919
- B) 23 Nisan 1920
- C) 30 Ağustos 1922
- D) 29 Ekim 1923
- E) 11 Ekim 1922
Doğru cevap: C
Çözüm: Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922’de başladı; 30 Ağustos’ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı. 9 Eylül’de İzmir’in kurtarılması ve ardından Mudanya görüşmeleri süreci izledi.
1920–1922 yıllarında Sovyet Rusya’dan gelen yardımın Millî Mücadele bakımından temel katkısı nedir?
- A) TBMM’nin faaliyetlerini durdurmak
- B) Kapitülasyonları tek taraflı canlandırmak
- C) Osmanlı padişahını cumhurbaşkanı olarak atamak
- D) Ankara Hükûmetinin askerî ve mali kaynaklarını desteklemek
- E) İzmir’i doğrudan Sovyet yönetimine geçirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Sovyet Rusya’dan gelen altın ve askerî malzeme yardımları Millî Mücadele’ye kaynak sağladı. Yardımlar diplomatik ilişkilerle bağlantılı olmakla birlikte savaşın tüm finansmanı bu yardımlardan oluşmadı.
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın ardından Osmanlı ordusunun büyük ölçüde terhis edilmesi hangi durumu ağırlaştırmıştır?
- A) Osmanlı’nın İttifak Devletleriyle yeniden saldırıya geçmesini
- B) Meşrutiyetin kendiliğinden güçlenmesini
- C) Savaş öncesi sınırların güvenceye alınmasını
- D) İşgallerin bütünüyle sona ermesini
- E) İşgallere karşı düzenli askerî savunma kapasitesinin zayıflamasını
Doğru cevap: E
Çözüm: Mondros hükümleriyle ordunun terhisi ve silahların denetimi Osmanlı’nın savunma kapasitesini azalttı. Bu ortam, yerel direniş birliklerinin önem kazanmasına yol açtı.
1912 Uşi (Ouchy) Antlaşması’nın Trablusgarp bakımından sonucu hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Osmanlı egemenliği fiilen sona ermiş, bölge İtalyan yönetimine geçmiştir.
- B) Süveyş Kanalı Osmanlı denetimine bırakılmıştır.
- C) İtalya, Balkanlardan tamamen çekilmiştir.
- D) Bulgaristan yeniden Osmanlı Devleti’ne bağlanmıştır.
- E) Osmanlı, Libya üzerindeki askerî kontrolünü artırmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1912 Uşi Antlaşması Trablusgarp Savaşı’nı sonlandırdı ve Libya’daki Osmanlı egemenliğinin fiilen sona ermesi sonucunu doğurdu. On İki Ada konusunda geçici İtalyan işgali öngörülmüştü.
Amasya Görüşmeleri (1919) hangi iki taraf arasında yürütülmüştür?
- A) TBMM ile Yunanistan
- B) Heyet-i Temsiliye ile İstanbul Hükûmetinin temsilcileri
- C) Meclis-i Ayan ile Bulgaristan
- D) Ankara Hükûmeti ile Sovyet Rusya
- E) Osmanlı ile İtalya
Doğru cevap: B
Çözüm: Amasya Görüşmeleri Ekim 1919’da Heyet-i Temsiliye ile İstanbul Hükûmetinin temsilcisi Salih Paşa arasında yapıldı. Görüşmeler Millî Mücadele örgütlenmesinin muhatap kabul edilmesinde önemlidir.
Osmanlı ordusunun Galiçya’ya birlik göndermesi hangi savaş pratiğine örnektir?
- A) Balkan devletleriyle barış görüşmesi yapılması
- B) Süveyş Kanalı’nın kalıcı olarak ele geçirilmesi
- C) Müttefik devletin Avrupa cephesine askerî destek verilmesi
- D) İtilaf donanmasının Çanakkale’yi geçmesi
- E) Osmanlı’nın savaştan ayrıldığını ilan etmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Osmanlı birlikleri, müttefiklerinin yanında Galiçya Cephesi’nde savaştı. Bu örnek Osmanlı’nın kendi sınırlarının dışındaki cephelerde de İttifak Devletlerine askerî destek verdiğini gösterir.
Son Osmanlı Meclis-i Mebusanında kabul edilen Misak-ı Millî kararlarının ortak hedefi hangisidir?
- A) Lozan barışının tüm maddelerini onaylamak
- B) Mebusların yerine yabancı temsilciler seçmek
- C) Saltanatı aynı gün kaldırmak
- D) Millî sınırlar ve siyasi-ekonomik bağımsızlık esaslarını belirlemek
- E) Cumhuriyeti ilan etmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Misak-ı Millî 28 Ocak 1920’de kabul edilen, millî sınırlar ve bağımsızlık ilkelerine ilişkin bir kararlar bütünüdür. Sonrasında İstanbul’un işgali TBMM’nin açılış sürecini hızlandırdı.
1913 Londra Antlaşması Birinci Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Devleti’nin batı sınırını hangi hat üzerinden tanımlamıştır?
- A) Aras-Kura hattı
- B) Sakarya-Dumlupınar hattı
- C) Midye-Enez hattı
- D) Meriç-Kızılırmak hattı
- E) Fırat-Dicle hattı
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci Balkan Savaşı sonundaki Londra Antlaşması Osmanlı’nın Avrupa’daki toprak kayıplarını Midye-Enez hattı üzerinden belirledi. Edirne İkinci Balkan Savaşı sırasında geri alındı.
11 Ekim 1922 Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın diplomatik sonucu hangisidir?
- A) Lozan’ın bütün maddelerinin aynı gün yürürlüğe girmesi
- B) İzmir’in ilk kez Yunan işgaline girmesi
- C) Kars’ın İngiliz yönetimine bırakılması
- D) Doğu Trakya’nın savaş yapılmadan Türkiye yönetimine devri sürecinin açılması
- E) Birinci Dünya Savaşı’nın resmen başlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Mudanya Ateşkesi Batı Cephesi’ndeki savaşın sona ermesini ve Doğu Trakya’nın Türkiye’ye devrine yönelik düzenlemeyi getirdi. Lozan Barış Antlaşması ise ayrı ve daha sonraki diplomatik aşamadır.
Düzenli ordunun kurulmasıyla Millî Mücadele’nin mali gereksinimlerinde hangi değişim beklenir?
- A) Tüm vergi gelirleri zorunlu olarak yabancılara bırakılır.
- B) Yalnız diplomatik görüşmeler için harcama yapılır.
- C) Cephelerde askerî teşkilat kurmaya gerek kalmaz.
- D) Sürekli iaşe, silah, maaş ve nakliye için daha planlı kaynak ihtiyacı doğar.
- E) Ordunun lojistik ihtiyacı kendiliğinden sıfırlanır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Düzenli ordu süreklilik gösteren iaşe, teçhizat, sağlık ve taşıma giderleri doğurur. Bu nedenle yerel direniş döneminden farklı olarak bütçe ve kaynak yönetiminde daha düzenli bir yapı gerekir.
Osmanlı yenileşmesinde askerî mühendislik okullarının kurulmasının dolaylı sonucu hangisidir?
- A) Meşrutiyet yönetiminin aynı yıl başlaması
- B) Dış borçların kendiliğinden ortadan kalkması
- C) Bütün ordunun savaşmadan terhis edilmesi
- D) Tımar sisteminin imparatorluğun her yerinde güçlenmesi
- E) Matematik ve teknik bilimlerin kurumsal öğretiminin yaygınlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Topçuluk, haritacılık ve gemicilik eğitimleri matematik ve teknik bilginin sistemli öğretilmesini gerektirdi. Böylece askerî ihtiyaçlar modern bilimsel eğitime kurumsal bir alan açtı.
1920 Sevr Antlaşması’nın TBMM tarafından kabul edilmemesinin esas nedeni hangisidir?
- A) Anadolu’nun tamamını TBMM denetimine bırakması
- B) Millî bağımsızlık ve toprak bütünlüğü hedefleriyle bağdaşmaması
- C) Kapitülasyonları ortadan kaldırması
- D) TBMM’ye tam uluslararası tanınma sağlaması
- E) Anlaşmanın tüm işgalleri kayıtsız şartsız sona erdirmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr Antlaşması Osmanlı topraklarının paylaşımı ve egemenliğin ağır biçimde sınırlandırılmasına yönelik hükümler içeriyordu. TBMM, millî bağımsızlık ilkeleriyle çeliştiği için anlaşmayı tanımadı.