Lale Devri’nde Avrupa’yı yakından tanımayı amaçlayan Osmanlı diplomatı kimdir?
- A) Said Halim Paşa
- B) Namık Kemal
- C) Kâzım Karabekir
- D) Mithat Paşa
- E) Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi 1720–1721 yıllarında Paris elçisi olarak bulundu ve gözlemlerini sefâretnâmesinde anlattı. Bu eser Batı kurumlarının tanınmasında etkili oldu.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması Osmanlı-Rus ilişkilerinde neden önemli bir dönemeç sayılır?
- A) Boğazların Osmanlı egemenliğinden tamamen çıkması
- B) Kırım Hanlığının Osmanlı Devleti’nden bağımsız hâle gelmesine yol açması
- C) I. Dünya Savaşı’nın sona ermesi
- D) Osmanlı parlamentosunun kurulması
- E) Rusya’nın tüm Kafkas topraklarını Osmanlı’ya bırakması
Doğru cevap: B
Çözüm: Küçük Kaynarca (1774) ile Kırım Hanlığı bağımsız hâle getirildi; Rusya Kırım’ı 1783’te ilhak etti. Bu iki tarihi birbirinden ayırmak gerekir.
1826’da Yeniçeri Ocağının kaldırılmasını ifade eden tarihî adlandırma hangisidir?
- A) Hürriyetin İlanı
- B) Babıâli Baskını
- C) Edirne Vakası
- D) Vak’a-i Hayriye
- E) 31 Mart Vakası
Doğru cevap: D
Çözüm: Vak’a-i Hayriye adı, II. Mahmud’un 1826’da Yeniçeri Ocağını kaldırmasına verilir. Bu olay merkezî ordunun yeniden düzenlenmesinin önünü açtı.
Osmanlıcılık düşüncesinin temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İmparatorluğu yalnız Balkanlarla sınırlandırmak
- B) Yalnız Türkçe konuşanları Osmanlı vatandaşı saymak
- C) Halkı meslek gruplarına göre ayrı devletlere ayırmak
- D) Tüm dinî kurumları tek mezhepte birleştirmek
- E) Din ve etnik köken ayrımı gözetmeksizin ortak Osmanlı vatandaşlığı oluşturmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Osmanlıcılık, farklı unsurları hukukî ve siyasal eşitliğe dayalı ortak Osmanlı kimliğinde birleştirerek devletin dağılmasını önlemeyi hedefledi.
Osmanlı Devleti’nin 1876’da ilan edilen ilk anayasasının adı nedir?
- A) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- B) Islahat Fermanı
- C) Kanun-ı Esasi
- D) Tanzimat Fermanı
- E) Sened-i İttifak
Doğru cevap: C
Çözüm: Kanun-ı Esasi 1876’da ilan edilerek I. Meşrutiyet dönemini başlattı. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ise 1921’de TBMM tarafından kabul edilen anayasadır.
Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’na hangi ittifak grubu yanında katılmıştır?
- A) İttifak Devletleri
- B) İtilaf Devletleri
- C) Varşova Paktı
- D) Bağlantısızlar Hareketi
- E) Milletler Cemiyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Osmanlı Devleti 1914’te Almanya ve Avusturya-Macaristan ile aynı cephede, İttifak Devletleri arasında savaşa girdi. İtilaf Devletleri karşı bloktu.
1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması Osmanlı Devleti ile hangi ülke arasında yapılmıştır?
- A) Fransa
- B) Rusya
- C) Almanya
- D) İngiltere
- E) Amerika Birleşik Devletleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Balta Limanı Ticaret Antlaşması 1838’de İngiltere ile yapıldı. İç ticaretteki tekel uygulamalarına ilişkin düzenlemeler ve yabancı ticarete sağlanan avantajlarla bilinir.
Osmanlı Devleti’nde ilk Türkçe matbaanın kurulmasıyla özdeşleşen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ahmed Cevdet Paşa
- B) Şinasi
- C) İbrahim Müteferrika
- D) Ziya Gökalp
- E) Tevfik Fikret
Doğru cevap: C
Çözüm: İbrahim Müteferrika ve Said Efendi 1727’de Türkçe kitap basan matbaayı kurma izni aldı. Bu girişim bilgi ve yayıncılık alanındaki yenileşmenin önemli örneklerindendir.
Panislamizm veya İslamcılık düşüncesinin başlıca birleştirici unsuru hangisidir?
- A) Kıtalararası serbest ticaret
- B) Etnik kökene dayalı Türk milliyetçiliği
- C) Müslüman topluluklar arasındaki dinî dayanışma
- D) Yerel meclislerin ayrılıkçı yönetimi
- E) Yalnız Avrupa anayasa gelenekleri
Doğru cevap: C
Çözüm: İslamcılık, Müslümanlar arasında din ve hilafet çevresinde dayanışmayı öne çıkarır. Osmanlıcılığın tüm tebaayı ortak vatandaşlıkla birleştirme yaklaşımından ayrılır.
Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından sonra oluşturulan düzenli ordunun adı nedir?
- A) Kuva-yı Milliye
- B) Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye
- C) Sekbân-ı Cedîd
- D) Nizâm-ı Cedîd
- E) Hamidiye Alayları
Doğru cevap: B
Çözüm: Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye 1826’da II. Mahmud döneminde kurulan yeni ordudur. Nizâm-ı Cedîd ise III. Selim’in daha önceki reformunun adıdır.
1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması hangi iki devlet arasında imzalanmıştır?
- A) Osmanlı Devleti ve İtalya
- B) Osmanlı Devleti ve İngiltere
- C) Osmanlı Devleti ve Fransa
- D) Osmanlı Devleti ve Rusya
- E) Osmanlı Devleti ve Yunanistan
Doğru cevap: D
Çözüm: Hünkâr İskelesi Antlaşması Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapıldı. Mısır Meselesi bağlamında Osmanlı’nın Rus desteğine ihtiyaç duymasını yansıtır.
I. Meşrutiyet’in ilanıyla ortaya çıkan Osmanlı parlamentosunun iki kanadı hangileridir?
- A) Senato ve Kurucu Meclis
- B) Divan-ı Hümâyun ve Şûra-yı Devlet
- C) TBMM ve Danıştay
- D) Meclis-i Vâlâ ve Heyet-i Temsiliye
- E) Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan
Doğru cevap: E
Çözüm: 1876 anayasal düzeninde Meclis-i Umumî, seçimle gelen Mebusan ve padişahça atanan Ayan üyelerinden oluşuyordu. Bu yapı TBMM’den farklıdır.
Osmanlı Devleti ilk dış borcunu hangi savaş sırasında almıştır?
- A) Birinci Balkan Savaşı
- B) Trablusgarp Savaşı
- C) Kırım Savaşı
- D) 93 Harbi
- E) Çanakkale Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: Osmanlı Devleti ilk dış borçlanmasını Kırım Savaşı sırasında, 1854’te gerçekleştirdi. Büyüyen borç yükü ilerleyen yıllarda mali denetim sorununa dönüştü.
Türkçülük akımının önemli düşünürlerinden biri kimdir?
- A) Mustafa Reşid Paşa
- B) Ziya Gökalp
- C) Damat Ferid Paşa
- D) İbrahim Müteferrika
- E) Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ziya Gökalp dil, kültür ve ulus kavramlarını ele alarak Türkçülüğün sistemleşmesinde etkili olmuştur. Mustafa Reşid Paşa ise Tanzimat devlet adamıdır.
III. Selim’in askerî ve idarî yeniliklerini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Tanzimat
- B) Kanun-ı Esasi
- C) Misak-ı Millî
- D) Nizâm-ı Cedîd
- E) Islahat Fermanı
Doğru cevap: D
Çözüm: Nizâm-ı Cedîd, III. Selim döneminde özellikle yeni düzenli ordu, finansman ve askerî eğitim reformları için kullanılan addır. Tanzimat daha sonraki döneme aittir.
Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na fiilen girişini hızlandıran olay hangisidir?
- A) Osmanlı donanmasının Rusya’nın Karadeniz limanlarını bombalaması
- B) Mondros Ateşkes Antlaşması’nın yapılması
- C) Brest-Litovsk Antlaşması’nın imzalanması
- D) Çanakkale Cephesi’nde İtilaf donanmasının yenilmesi
- E) Lozan görüşmelerinin başlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ekim 1914 sonunda Osmanlı donanması Rus limanlarını bombaladı. Bu gelişme Rusya ve müttefikleriyle savaşın başlamasına yol açtı.
I. Meşrutiyet döneminin 1878’de fiilen kesintiye uğramasında hangi gelişme belirleyicidir?
- A) TBMM’nin Ankara’da açılması
- B) II. Meşrutiyet’in ilan edilmesi
- C) Saltanatın kaldırılması
- D) Lozan Antlaşması’nın onaylanması
- E) II. Abdülhamid’in Meclis-i Mebusanı tatil etmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Abdülhamid 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı koşullarında 1878’de meclisi tatil etti. Kanun-ı Esasi metni biçimsel olarak yürürlükten kaldırılmadı.
1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi’nin temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karadeniz’in tüm ticaret gemilerine yasaklanması
- B) Barış zamanında Boğazların yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması
- C) Çanakkale Boğazı’nın İngiltere’ye satılması
- D) Boğazların her durumda Rusya’ya bırakılması
- E) Boğazlarda Osmanlı egemenliğinin tamamen kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1841 düzenlemesi, barış döneminde Boğazların yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması ilkesini uluslararası zemine taşıdı. Ticaret gemilerine ilişkin mutlak yasak getirmedi.
1839 Tanzimat Fermanı hangi padişah döneminde ilan edilmiştir?
- A) Abdülmecid
- B) II. Abdülhamid
- C) II. Osman
- D) III. Selim
- E) V. Mehmed Reşad
Doğru cevap: A
Çözüm: Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839’da Sultan Abdülmecid döneminde ilan edildi. Mustafa Reşid Paşa metnin hazırlanması ve duyurulmasında öne çıkan isimdir.
1881 Muharrem Kararnamesi’nin en önemli kurumsal sonucu hangisidir?
- A) Düyûn-ı Umûmiye İdaresinin kurulması
- B) Mecelle’nin hazırlanması
- C) Yeniçeri Ocağının kaldırılması
- D) Kanun-ı Esasi’nin ilan edilmesi
- E) Teşkilat-ı Esasiye’nin yürürlüğe girmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Muharrem Kararnamesi Osmanlı dış borçlarının yeniden düzenlenmesini ve Düyûn-ı Umûmiye İdaresinin kurulmasını sağladı. İdare bazı gelirleri alacaklılar için tahsil etti.