I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin Rusya’ya karşı yürüttüğü temel cephe hangisidir?
- A) Kafkas Cephesi
- B) Hicaz-Yemen Cephesi
- C) Kanal Cephesi
- D) Suriye-Filistin Cephesi
- E) Çanakkale Cephesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kafkas Cephesi Osmanlı-Rus savaşlarının başlıca alanıydı. Kanal Cephesi’nde hedef İngiltere kontrolündeki Süveyş Kanalı’ydı.
Tanzimat Fermanı’nda devletin güvence altına almayı taahhüt ettiği temel hususlardan biri hangisidir?
- A) Çok partili genel seçimin zorunlu olması
- B) Hilafetin anayasa ile kaldırılması
- C) Can, mal ve namus güvenliği
- D) Osmanlı Devleti’nin federasyona ayrılması
- E) Saltanatın derhâl kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Gülhane Hatt-ı Hümâyunu can, mal ve namus güvenliğini, vergilendirme ve askerlikte kurallılığı vurguladı. Saltanatın kaldırılması bu fermanın konusu değildir.
II. Meşrutiyet 1908’de yeniden ilan edildiğinde hangi anayasal düzen işlerlik kazanmıştır?
- A) 1921 Anayasasına dayalı millî egemenlik
- B) 1924 Anayasasıyla cumhuriyetin kurulması
- C) Kanun-ı Esasiye dayalı meşrutî yönetim
- D) Mutlak monarşinin güçlendirilmesi
- E) Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi
Doğru cevap: C
Çözüm: 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanı Kanun-ı Esasi’nin yeniden etkin uygulanmasına ve meclisin açılmasına yol açtı. Cumhuriyet ve TBMM düzeni çok daha sonradır.
1853–1856 Kırım Savaşı’nda Osmanlı Devleti’ni Rusya karşısında destekleyen başlıca devletlerden ikisi hangisidir?
- A) Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri
- B) Yunanistan ve Sırbistan
- C) İtalya ve Bulgaristan
- D) Almanya ve Avusturya-Macaristan
- E) İngiltere ve Fransa
Doğru cevap: E
Çözüm: Kırım Savaşı’nda İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti’yle aynı cephede yer aldı. Savaş 1856 Paris Antlaşması ile sona erdi.
III. Selim dönemindeki Nizâm-ı Cedîd ordusunun giderlerine kaynak sağlamak için hangi hazine oluşturulmuştur?
- A) İrâd-ı Cedîd Hazinesi
- B) Emlâk Bankası
- C) Düyûn-ı Umûmiye İdaresi
- D) Ziraat Bankası
- E) Rüsûm-ı Sitte İdaresi
Doğru cevap: A
Çözüm: İrâd-ı Cedîd Hazinesi yeni ordunun gelir ve harcamalarını finanse etmek için kuruldu. Düyûn-ı Umûmiye ise 1881’de dış borçların tahsiliyle ilgili oluşturulmuştur.
Batıcılık düşüncesi genel olarak hangi görüşü savunur?
- A) Yeniliklerin yalnız askerî alanla sınırlandırılması
- B) Tüm ekonomik etkinliklerin yasaklanması
- C) Avrupa ile her türlü bilimsel ilişkinin kesilmesi
- D) Batı’nın bilim, kurum ve yöntemlerinden yararlanarak toplumsal dönüşüm sağlamak
- E) Meşrutiyetin yerini tımar sisteminin alması
Doğru cevap: D
Çözüm: Batıcılık modern bilim, eğitim, hukuk ve kurumlaşma örneklerinden yararlanmayı öne çıkarır. Akım içinde Batılılaşmanın kapsamına ilişkin farklı görüşler vardır.
Düyûn-ı Umûmiye İdaresinin Osmanlı maliyesi üzerindeki etkisi en doğru nasıl açıklanır?
- A) Bütün dış borçların tek günde silinmesi
- B) Meclisin bütçe yapma yetkisinin ilk kez başlaması
- C) Devlet gelirleri üzerindeki yabancı etkinin tamamen bitmesi
- D) Belirli devlet gelirlerinin tahsil ve yönetiminde alacaklı denetimini artırması
- E) Osmanlı’nın dış ticareti tümüyle yasaklaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Düyûn-ı Umûmiye, bazı gelir kalemlerini borç ödemeleri için doğrudan yöneterek mali egemenliği sınırladı. Bütün borçlar bir anda ortadan kalkmadı.
1915 Çanakkale Savaşlarının İtilaf Devletleri açısından başarısız olması hangi hedefe ulaşılmasını engellemiştir?
- A) Almanya’nın Afrika sömürgelerini ele geçirmek
- B) Süveyş Kanalı’nı Osmanlı’ya bırakmak
- C) Kafkasya’da Osmanlı birliklerini yönetmek
- D) Boğazlar üzerinden İstanbul’a ulaşıp Rusya ile deniz bağlantısı kurmak
- E) İtalya’yı Osmanlı ittifakına katmak
Doğru cevap: D
Çözüm: İtilaf Devletleri Boğazları geçerek İstanbul’u denetlemek ve Rusya’ya yardım yolunu açmak istedi. Çanakkale direnişi bu girişimi durdurdu.
1856 Islahat Fermanı’nın öne çıkan özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yeniçeri Ocağını yeniden açması
- B) Gayrimüslim tebaanın hak ve statüsünü genişleten hükümler içermesi
- C) Türkiye Cumhuriyeti’ni ilan etmesi
- D) Misak-ı Millî’yi meclisten geçirmesi
- E) Sened-i İttifak’ı yürürlükten kaldırması
Doğru cevap: B
Çözüm: Islahat Fermanı, özellikle gayrimüslimlerin kamusal haklarında eşitliği geliştiren düzenlemeler getirdi. 1839 Tanzimat Fermanı ile aynı belge değildir.
1909’daki 31 Mart Olayı’nı bastırmak üzere İstanbul’a gelen askerî kuvvetin adı nedir?
- A) Hareket Ordusu
- B) Nizâm-ı Cedîd
- C) Kuva-yı İnzibatiye
- D) Kuva-yı Milliye
- E) Asâkir-i Mansûre
Doğru cevap: A
Çözüm: Hareket Ordusu, 31 Mart Olayı’nın bastırılmasında görev aldı. Olay sonrasında II. Abdülhamid tahttan indirildi ve V. Mehmed Reşad tahta çıktı.
Osmanlı yenileşmesinde Avrupa’da sürekli elçilikler kurulmasının temel hedefi nedir?
- A) Dış gelişmeleri sürekli izleyip diplomatik ilişkileri geliştirmek
- B) Tımar sistemini Avrupa’ya yaymak
- C) Saltanatı anayasal yolla sona erdirmek
- D) Yeniçeri Ocağını Avrupa’da yeniden kurmak
- E) Gümrük vergilerini tamamen kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürekli elçilikler, Avrupa devletlerinin siyaset ve kurumlarını düzenli izlemeyi sağladı. Böylece geçici elçiliklere göre daha devamlı bir dış politika bilgisi oluştu.
1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı halk arasında hangi adla bilinir?
- A) Trablusgarp Savaşı
- B) Kırım Savaşı
- C) Çanakkale Savaşı
- D) Birinci Balkan Savaşı
- E) 93 Harbi
Doğru cevap: E
Çözüm: 1877–1878 savaşı Rumi takvimde 1293 yılına rastladığı için 93 Harbi olarak anılır. Ağır askerî ve demografik sonuçlar doğurmuştur.
Namık Kemal’in siyasal düşüncesi özellikle hangi kavramları öne çıkarır?
- A) Köy enstitüleri ve harf devrimi
- B) İthal ikamesi ve gümrük birliği
- C) Vatan, hürriyet ve meşrutiyet
- D) Saltanatın 1922’de kaldırılması
- E) Milletler Cemiyeti üyeliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Genç Osmanlılar içinde yer alan Namık Kemal, hürriyet, vatan ve anayasal yönetim fikirlerini savundu. Bu fikirler I. Meşrutiyet’in düşünsel ortamına katkı sağladı.
Sarıkamış Harekâtı hangi cephede gerçekleşmiştir?
- A) Sina-Filistin Cephesi
- B) Kafkas Cephesi
- C) Hicaz Cephesi
- D) Irak Cephesi
- E) Çanakkale Cephesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sarıkamış Harekâtı 1914 sonu–1915 başında Kafkas Cephesi’nde Rus kuvvetlerine karşı düzenlendi. Zorlu kış koşulları ağır kayıplara yol açtı.
1909 Kanun-ı Esasi değişikliklerinin genel yönü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Meclis-i Mebusanı süresiz kaldırmak
- B) Seçimleri bütünüyle yasaklamak
- C) Padişahın yetkilerini sınırlayıp meclisin konumunu güçlendirmek
- D) Yönetimi derhâl cumhuriyete dönüştürmek
- E) Kanun önünde eşitlik ilkesini kaldırmak
Doğru cevap: C
Çözüm: 1909 anayasa değişiklikleri yürütmenin meclise karşı sorumluluğunu artırdı ve padişahın bazı yetkilerini daralttı. Böylece parlamenter niteliği güçlendirdi.
II. Mahmud’un merkezî yönetimi yeniden örgütleme çabasında Divan-ı Hümâyun yerine hangi yapı öne çıkmıştır?
- A) Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri
- B) Bâbıâli ve nezaretler
- C) Amasya Genelgesi
- D) Temsil Heyeti
- E) Düyûn-ı Umûmiye Meclisi
Doğru cevap: B
Çözüm: II. Mahmud döneminde nezaretler ve Bâbıâli merkezî bürokrasinin temel unsurları hâline geldi. Bu yapı modern bakanlık teşkilatının gelişmesine zemin hazırladı.
XVIII. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarında Avrupa’dan askerî teknik alınmasının başlıca nedeni nedir?
- A) Parlamenter sistemi derhâl başlatmak
- B) Millet sistemini hemen kaldırmak
- C) Toplumsal tüm sınıfları ortadan kaldırmak
- D) Savaşlardaki askerî üstünlük kaybını gidermek
- E) Kapitülasyonları genişletmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Askerî yenilgiler, eğitim, topçu ve mühendislik tekniklerinin yenilenmesini zorunlu kıldı. İlk reformların ağırlıklı olarak ordu ve teknik okullarda yapılmasının nedeni budur.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi fikir akımı ve hedefi bakımından doğrudur?
- A) İslamcılık — yalnız Avrupa devletlerinin birleştirilmesi
- B) Osmanlıcılık — tüm tebaanın ortak siyasal kimlikte birleştirilmesi
- C) Osmanlıcılık — din temelli ayrı ayrı ulus devletler kurulması
- D) Batıcılık — modern bilimin bütünüyle dışlanması
- E) Türkçülük — millî kültürün reddi
Doğru cevap: B
Çözüm: Osmanlıcılığın temeli din ve etnik köken farklarının üstünde ortak vatandaşlık oluşturmaktır. Diğer seçenekler ilgili akımların amaçlarının tersini vermektedir.
1878 Berlin Antlaşması’nın imzalanmasında hangi gelişmenin yeniden düzenlenmesi belirleyicidir?
- A) 1923 Lozan Antlaşması’nın imzalanması
- B) 1838 Balta Limanı Antlaşması’nın iptali
- C) 1908’de II. Meşrutiyet’in ilan edilmesi
- D) 1920 Sevr Antlaşması’nın reddi
- E) Ayastefanos Antlaşması’nın Avrupa güç dengelerini değiştiren hükümleri
Doğru cevap: E
Çözüm: 1878 Ayastefanos Antlaşması özellikle büyük Bulgaristan düzenlemesi nedeniyle Avrupa devletlerini kaygılandırdı. Berlin Kongresi ve Antlaşması hükümleri yeniden düzenledi.
1838 sonrası ticaret düzenlemelerinin yerli üreticiler bakımından ortaya çıkarabildiği sorun hangisidir?
- A) Tarımın tek başına zorunlu sektör hâline gelmesi
- B) İç pazarın yabancı mallardan tamamen yalıtılması
- C) Bütün ticari limanların kapanması
- D) İthalatın mutlak biçimde yasaklanması
- E) Yabancı mallarla rekabet baskısının artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Daha serbest ticaret koşulları yabancı sanayi ürünlerinin Osmanlı pazarına girişini kolaylaştırdı. Yerli üretim rekabet baskısıyla karşı karşıya kalabildi.