Bir kira alacağının tahsili için hukuk mahkemesine başvurulması hangi yargı kolunun görev alanındadır?
- A) Adlî yargı
- B) İdarî yargı
- C) Anayasa yargısı
- D) Yargıtay
- E) Danıştay
Doğru cevap: A
Çözüm: Adlî yargı hukuk ve ceza uyuşmazlıklarını inceler; idarenin kamu gücü işlemine karşı açılan iptal davasından ayrılır.
İdarî para cezasının kanunla belirlenen koşullarda idarî yargıda denetlenmesi hangi yargı yoluyla ilgilidir?
- A) Adlî yargı
- B) İdarî yargı
- C) Anayasa yargısı
- D) Yargıtay
- E) Danıştay
Doğru cevap: B
Çözüm: İdarî yargı idarî işlem ve eylemlere ilişkin uyuşmazlıklarda görevli olabilir; somut başvuru yolu özel kanuna göre belirlenir.
Bir kanunun Anayasa'ya uygunluğu yönünden yapılan norm denetimi hangi yargılama türüdür?
- A) Adlî yargı
- B) İdarî yargı
- C) Anayasa yargısı
- D) Yargıtay
- E) Danıştay
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa yargısı kanunların ve diğer belirli normların anayasallığını denetler; sıradan alacak davası değildir.
Adlî yargı kararlarının temyiz incelemesinde görev alan yüksek mahkeme hangisidir?
- A) Adlî yargı
- B) İdarî yargı
- C) Anayasa yargısı
- D) Yargıtay
- E) Danıştay
Doğru cevap: D
Çözüm: Yargıtay adlî yargının temyiz merciidir; ilk derece ve istinaf mahkemelerinin her kararı otomatik temyize açık değildir.
İdarî yargı kararlarının kanuni şartlarda temyiz incelemesini yapan yüksek yargı mercii hangisidir?
- A) Adlî yargı
- B) İdarî yargı
- C) Anayasa yargısı
- D) Yargıtay
- E) Danıştay
Doğru cevap: E
Çözüm: Danıştay idarî yargının yüksek mahkemesidir; bazı davalarda ilk derece sıfatıyla da görev yapabilir.
İlk derece kararının hukukî ve koşulları varsa maddi yönden bölge mahkemesinde incelenmesi nedir?
- A) İstinaf
- B) Temyiz
- C) İlk derece mahkemesi
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
- E) Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: İstinaf ilk derece kararına karşı başvurulan olağan kanun yoludur; temyiz incelemesinin kapsamından farklıdır.
Kanuni şartlarda kararın yüksek mahkeme tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesi nedir?
- A) İstinaf
- B) Temyiz
- C) İlk derece mahkemesi
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
- E) Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Temyiz belirli kararların yüksek mahkemede incelenmesini sağlar; her ilk derece hükmüne doğrudan uygulanmaz.
Uyuşmazlığı delilleriyle ilk defa inceleyip hükme bağlayan mahkeme kademesi hangisidir?
- A) İstinaf
- B) Temyiz
- C) İlk derece mahkemesi
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
- E) Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk derece mahkemesi davanın esas incelemesini yapar; istinaf ve temyiz sonraki denetim aşamalarındandır.
Adlî ve idarî yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözmekle yetkili yüksek mahkeme hangisidir?
- A) İstinaf
- B) Temyiz
- C) İlk derece mahkemesi
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
- E) Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Uyuşmazlık Mahkemesi farklı yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarına ilişkin özel görev yürütür.
Bireysel başvuruları inceleyebilen ve kanunların anayasal denetimini yapan mahkeme hangisidir?
- A) İstinaf
- B) Temyiz
- C) İlk derece mahkemesi
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
- E) Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru ve norm denetimi gibi anayasal görevler üstlenir; genel temyiz mahkemesi değildir.
Suç şüphesi üzerine soruşturmayı yürüterek kamu davası açılıp açılmayacağını değerlendiren görevli kimdir?
- A) Cumhuriyet savcısı
- B) Hâkim
- C) Mahkeme kalemi
- D) Bilirkişi
- E) Avukat
Doğru cevap: A
Çözüm: Cumhuriyet savcısı soruşturma işlemlerini yürütür ve kanuni şartlar varsa iddianame düzenler; hükmü veren mahkeme değildir.
Önüne gelen uyuşmazlığı bağımsız olarak hukuk kurallarına göre karara bağlayan yargı mensubu kimdir?
- A) Cumhuriyet savcısı
- B) Hâkim
- C) Mahkeme kalemi
- D) Bilirkişi
- E) Avukat
Doğru cevap: B
Çözüm: Hâkim uyuşmazlıkta tarafsız yargılama yaparak karar verir; savcının iddia makamıyla görevi farklıdır.
Mahkeme dosyasının tutanak, yazışma ve kalem işlemlerini yürüten birim hangisidir?
- A) Cumhuriyet savcısı
- B) Hâkim
- C) Mahkeme kalemi
- D) Bilirkişi
- E) Avukat
Doğru cevap: C
Çözüm: Mahkeme kalemi dosya ve yazı işlerini organize eder; yargısal hükmü verme yetkisi mahkemeye aittir.
Özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş sunan kişi kimdir?
- A) Cumhuriyet savcısı
- B) Hâkim
- C) Mahkeme kalemi
- D) Bilirkişi
- E) Avukat
Doğru cevap: D
Çözüm: Bilirkişi teknik konularda bilgi sağlar; hukukî uyuşmazlığın nihai çözümüne ilişkin bağlayıcı kararı vermez.
Vekâlet ilişkisi çerçevesinde kişilerin dava ve savunmalarını hukukî açıdan temsil eden meslek mensubu kimdir?
- A) Cumhuriyet savcısı
- B) Hâkim
- C) Mahkeme kalemi
- D) Bilirkişi
- E) Avukat
Doğru cevap: E
Çözüm: Avukat müvekkilinin haklarını korumaya ve dava süreçlerini takip etmeye yardımcı olur; yargısal hükmü veren kişi değildir.
Bir kişinin yalnız soyut görüş istemek yerine somut hukukî korunma ihtiyacı göstermesi hangi dava koşuluyla ilgilidir?
- A) Hukukî yarar
- B) Kamu gücü kullanımı
- C) Tacir
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Gerekçeli karar hakkı
Doğru cevap: A
Çözüm: Hukukî yarar dava açmada aranabilen temel koşullardandır; mahkemelerin gereksiz soyut ihtilaflarla meşgul edilmesini önler.
İdarenin tek taraflı kararla bireylerin durumunu etkileyebilmesi hangi yetki niteliğini gösterir?
- A) Hukukî yarar
- B) Kamu gücü kullanımı
- C) Tacir
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Gerekçeli karar hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu gücü idarenin özel kişilerden farklı tek yanlı yetkilerini anlatır; bu yetkiler kanunî sınırlar içinde kullanılmalıdır.
Ticaret kanununa göre ticari işletmeyi kendi adına işleten kişi hangi sıfatla anılır?
- A) Hukukî yarar
- B) Kamu gücü kullanımı
- C) Tacir
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Gerekçeli karar hakkı
Doğru cevap: C
Çözüm: Tacir sıfatı ticari işletmenin kişinin adına işletilmesine bağlıdır; her tüketici veya sıradan çalışan tacir sayılmaz.
Yargı organlarının karar verirken diğer devlet organlarının talimatından bağımsız olması hangi güvencedir?
- A) Hukukî yarar
- B) Kamu gücü kullanımı
- C) Tacir
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Gerekçeli karar hakkı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yargı bağımsızlığı hâkimlerin hukuk ve vicdani kanaatleriyle karar verebilmesini korur; keyfî davranma yetkisi değildir.
Mahkemenin hangi olgu ve hukuk gerekçesiyle sonuca ulaştığını açıklaması hangi ilkeyle ilişkilidir?
- A) Hukukî yarar
- B) Kamu gücü kullanımı
- C) Tacir
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Gerekçeli karar hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Gerekçeli karar hukuki değerlendirmeyi denetlenebilir kılar ve tarafların kararın nedenini öğrenmesine hizmet eder.