Bir kişi sözleşme borcunu ödemezse mahkeme ve icra yoluyla yaptırımla karşılaşabilir. Buradaki düzen kuralı türü nedir?
- A) Hukuk kuralı
- B) Ahlak kuralı
- C) Örf ve âdet kuralı
- D) Din kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: A
Çözüm: Hukuk kuralları devletin örgütlü yaptırım gücüyle desteklenir; yalnız çevrenin ayıplaması ya da kişisel vicdanla sınırlı değildir.
Kimsenin görmediği bir durumda verdiği sözü tutmadığı için vicdan azabı duyan kişiyi öncelikle hangi kural etkiler?
- A) Hukuk kuralı
- B) Ahlak kuralı
- C) Örf ve âdet kuralı
- D) Din kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ahlak kurallarının yaptırımı çoğunlukla vicdani ve toplumsaldır; her ahlaka aykırı davranış hukuk düzenince cezalandırılmaz.
Bir düğünde bölgede yıllardır tekrarlanan takı verme usulüne uyulması hangi düzen kuralını anlatır?
- A) Hukuk kuralı
- B) Ahlak kuralı
- C) Örf ve âdet kuralı
- D) Din kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: C
Çözüm: Örf ve âdet kuralları bir toplumda zamanla oluşan ortak davranış örüntüleridir; her yerel alışkanlık kendiliğinden hukuk kuralı sayılmaz.
İbadete ilişkin bir yükümlülüğün kaynağı bireyin inanç sistemiyse hangi toplumsal düzen kuralı söz konusudur?
- A) Hukuk kuralı
- B) Ahlak kuralı
- C) Örf ve âdet kuralı
- D) Din kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: D
Çözüm: Din kuralları inanç ve ibadet alanında davranışları düzenler; devletin hukukî yaptırımı her dinî yükümlülüğün doğal sonucu değildir.
Bir davette konukların kapıda karşılanmasının nezaket gereği görülmesi hangi kurala örnektir?
- A) Hukuk kuralı
- B) Ahlak kuralı
- C) Örf ve âdet kuralı
- D) Din kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: E
Çözüm: Görgü kuralları toplumsal nezaket ve davranış biçimlerini belirler; ihlal edilmeleri kural olarak hukukî cebir doğurmaz.
Borcunu ödemeyen kişiden alacağın devlet organları yardımıyla tahsil edilebilmesi hukuk kurallarının hangi niteliğini vurgular?
- A) Devlet gücüyle desteklenme
- B) Genellik
- C) Soyutluk
- D) Yaptırım
- E) Toplumsal kınama
Doğru cevap: A
Çözüm: Hukukî yükümlülükler gerektiğinde mahkeme ve icra organlarıyla yerine getirilebilir; bu özellik diğer sosyal kurallardan ayrılır.
Bir trafik hükmünün belirli bir kişiyi değil aynı koşuldaki herkesi kapsaması nasıl açıklanır?
- A) Devlet gücüyle desteklenme
- B) Genellik
- C) Soyutluk
- D) Yaptırım
- E) Toplumsal kınama
Doğru cevap: B
Çözüm: Hukuk kuralının genelliği aynı koşullarda bulunan belirsiz sayıdaki kişiye yönelmesini anlatır; yalnız tek kişilik emir değildir.
Kuralın tek olayı değil gelecekte ortaya çıkabilecek benzer olayları düzenlemesi hangi özelliktir?
- A) Devlet gücüyle desteklenme
- B) Genellik
- C) Soyutluk
- D) Yaptırım
- E) Toplumsal kınama
Doğru cevap: C
Çözüm: Soyut hukuk normları tekil olayın adını vermeden tipik durumlara uygulanır; bu sayede benzer olaylar aynı normla çözülebilir.
Bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi üzerine hukuk düzeninin bağladığı olumsuz sonuç hangi kavramdır?
- A) Devlet gücüyle desteklenme
- B) Genellik
- C) Soyutluk
- D) Yaptırım
- E) Toplumsal kınama
Doğru cevap: D
Çözüm: Yaptırım hukuk kuralının ihlaline bağlanan zorlayıcı sonuçtur; ceza, tazminat ve geçersizlik farklı yaptırım görünümleridir.
Bir davranışın çevrede yalnızca eleştirilmesi fakat zorla yerine getirilememesi hangi tepkiye örnektir?
- A) Devlet gücüyle desteklenme
- B) Genellik
- C) Soyutluk
- D) Yaptırım
- E) Toplumsal kınama
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplumsal kınama sosyal baskı biçimidir; tek başına devletin mahkeme aracılığıyla uyguladığı hukukî yaptırım değildir.
Hırsızlık suçundan dolayı mahkemenin hapis yaptırımına hükmetmesi hangi yaptırım türüdür?
- A) Ceza
- B) Cebrî icra
- C) Tazminat
- D) Hükümsüzlük
- E) İptal
Doğru cevap: A
Çözüm: Ceza suç oluşturan eyleme karşı kamu gücüyle uygulanan yaptırımdır; zarar görene özel hukuk tazminatı ödenmesiyle aynı değildir.
Kesinleşmiş para alacağını ödemeyen borçlunun haciz yoluyla ödemeye zorlanması hangi yaptırımdır?
- A) Ceza
- B) Cebrî icra
- C) Tazminat
- D) Hükümsüzlük
- E) İptal
Doğru cevap: B
Çözüm: Cebrî icra, borcun gönüllü olarak yerine getirilmemesi durumunda icra organları yoluyla ifayı sağlamayı amaçlar.
Hukuka aykırı davranışla başkasının otomobiline verilen zararın parasal olarak karşılanması hangi sonuçtur?
- A) Ceza
- B) Cebrî icra
- C) Tazminat
- D) Hükümsüzlük
- E) İptal
Doğru cevap: C
Çözüm: Tazminat zarar görenin uğradığı kaybın giderilmesine yöneliktir; suç için verilen hapis cezasından amacı farklıdır.
Kanunen zorunlu şekle uyulmadan yapılan işlemin geçerli sonuç doğurmaması hangi yaptırımdır?
- A) Ceza
- B) Cebrî icra
- C) Tazminat
- D) Hükümsüzlük
- E) İptal
Doğru cevap: D
Çözüm: Hükümsüzlük işlemin geçerli hukukî sonuç yaratmamasıyla ilişkilidir; farklı geçersizlik türlerinin koşulları birbirinden ayrılır.
Hukuka aykırı idarî işlemin yargı kararıyla ortadan kaldırılması hangi yaptırım örneğidir?
- A) Ceza
- B) Cebrî icra
- C) Tazminat
- D) Hükümsüzlük
- E) İptal
Doğru cevap: E
Çözüm: İptal kararı, hukuka aykırı işlemin hukukî varlığına etki eder; borçlunun zorla ödeme yapmasını sağlayan icradan ayrılır.
Bir hukukî işlem kurucu unsurdan yoksunsa işlem için hangi geçersizlik terimi kullanılır?
- A) Yokluk
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) İptal edilebilirlik
- D) Askıda hükümsüzlük
- E) Zararın tazmini
Doğru cevap: A
Çözüm: Yoklukta işlemin hukukî varlık kazanması için gerekli kurucu unsur bulunmaz; sonradan iptal edilebilir işlemle aynı değildir.
Emredici bir kurala açıkça aykırı işlem baştan itibaren geçerli sayılmıyorsa durum nedir?
- A) Yokluk
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) İptal edilebilirlik
- D) Askıda hükümsüzlük
- E) Zararın tazmini
Doğru cevap: B
Çözüm: Kesin hükümsüz işlem baştan geçersizdir; kural olarak tarafların sonradan onayıyla kendiliğinden geçerli hâle gelmez.
Yanılma veya aldatma sebebiyle tarafın belirli şartlarda işlemi geçersiz kılabilme yetkisi nedir?
- A) Yokluk
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) İptal edilebilirlik
- D) Askıda hükümsüzlük
- E) Zararın tazmini
Doğru cevap: C
Çözüm: İptal edilebilir işlem belirli süre ve koşullarda hak sahibi tarafından iptal edilebilir; kesin hükümsüzlükten farklıdır.
Yetkisiz temsilcinin işlemi temsil olunanın onayına bağlıysa başlangıçtaki durum nedir?
- A) Yokluk
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) İptal edilebilirlik
- D) Askıda hükümsüzlük
- E) Zararın tazmini
Doğru cevap: D
Çözüm: Yetkisiz temsilde bazı hukukî işlemlerin sonuç doğurması temsil olunanın icazetine bağlı olabilir; onaya kadar askıda kalır.
Bir sözleşmeye aykırılık yüzünden zarar görenin zarar giderimi istemesine verilen ad nedir?
- A) Yokluk
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) İptal edilebilirlik
- D) Askıda hükümsüzlük
- E) Zararın tazmini
Doğru cevap: E
Çözüm: Tazmin istemi hukuka aykırı davranış veya sözleşmeye aykırılıktan doğan kaybın giderilmesine yöneliktir.