Türkiye'de hukuk düzeninin en üst temel yazılı normu hangisidir?
- A) Anayasa
- B) Kanun
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- D) Yönetmelik
- E) Hukukî örf ve âdet
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa devletin temel örgütlenmesini ve temel hakları düzenler; alt düzenlemeler anayasal hükümlere aykırı olamaz.
Türkiye Büyük Millet Meclisince anayasal usule göre kabul edilen genel yazılı hukuk kaynağı nedir?
- A) Anayasa
- B) Kanun
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- D) Yönetmelik
- E) Hukukî örf ve âdet
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanun yasama organının kabul ettiği yazılı düzenlemedir; yönetmelik gibi idari düzenlemelerden kaynak ve yetki bakımından ayrılır.
Yürütmenin Anayasa'da belirlenmiş alanlarda çıkarabildiği düzenleyici işlem hangisidir?
- A) Anayasa
- B) Kanun
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- D) Yönetmelik
- E) Hukukî örf ve âdet
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi Anayasa'daki konu ve sınır koşullarına bağlıdır; kanunun düzenlediği alanlarda farklı kurallar geçerlidir.
Bir bakanlığın üst hukuk kurallarının uygulanmasını göstermek üzere çıkardığı düzenleme hangi adla anılır?
- A) Anayasa
- B) Kanun
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- D) Yönetmelik
- E) Hukukî örf ve âdet
Doğru cevap: D
Çözüm: Yönetmelik idari bir düzenleyici işlemdir; Anayasa ve kanunlar gibi üst hukuk kurallarına uygun olmak zorundadır.
Kanunda boşluk bulunması hâlinde belirli şartlarla başvurulabilen yerleşik toplumsal uygulama nedir?
- A) Anayasa
- B) Kanun
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- D) Yönetmelik
- E) Hukukî örf ve âdet
Doğru cevap: E
Çözüm: Hukukî örf ve âdet süreklilik ve hukukî bağlayıcılık inancı gibi öğeler taşıdığında ilgili alanda kaynak işlevi görebilir.
Hukukî uyuşmazlıklarda mahkemelerin benzer kararlarındaki farklılıkları gidermek için oluşturulan bağlayıcı yüksek yargı kararı nedir?
- A) İçtihadı birleştirme kararı
- B) Öğreti
- C) Örf ve âdet hukuku
- D) Yazılı asli kaynak
- E) İkincil düzenleme
Doğru cevap: A
Çözüm: İçtihadı birleştirme kararları belirlenen koşullarda yargı uygulamasında birliği sağlamayı hedefler; sıradan akademik görüş değildir.
Hukuk bilim insanlarının eser ve yorumları hukuk kaynakları arasında nasıl adlandırılır?
- A) İçtihadı birleştirme kararı
- B) Öğreti
- C) Örf ve âdet hukuku
- D) Yazılı asli kaynak
- E) İkincil düzenleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Öğreti hukukî sorunlara ilişkin bilimsel açıklamadır; kanun gibi doğrudan yasama organından çıkan yazılı hukuk normu değildir.
Aynı davranış biçiminin uzun süre benimsenip hukukça bağlayıcı kabul edilmesi hangi kaynakla ilişkilidir?
- A) İçtihadı birleştirme kararı
- B) Öğreti
- C) Örf ve âdet hukuku
- D) Yazılı asli kaynak
- E) İkincil düzenleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Örf ve âdet hukuku, yalnız alışkanlık değil hukukça bağlayıcı kabul edilen geleneksel uygulamalardan oluşur.
Yasama organının çıkardığı yazılı düzenleme hukuk kaynakları içinde hangi kavrama örnektir?
- A) İçtihadı birleştirme kararı
- B) Öğreti
- C) Örf ve âdet hukuku
- D) Yazılı asli kaynak
- E) İkincil düzenleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanun yazılı asli hukuk kaynaklarındandır; doktrin ve genel mahkeme yorumlarıyla aynı kategoride değerlendirilmez.
İdarenin üst mevzuata dayanarak ayrıntılı uygulama kuralları getiren işlemin adı nedir?
- A) İçtihadı birleştirme kararı
- B) Öğreti
- C) Örf ve âdet hukuku
- D) Yazılı asli kaynak
- E) İkincil düzenleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Yönetmelikler gibi ikincil düzenlemeler kanun ve diğer üst normlara dayanır, onların sınırları dışında hüküm kuramaz.
Türkiye sınırları içinde gerçekleşen bir olaya kural olarak burada geçerli hukuk normlarının uygulanması hangi ilkedir?
- A) Ülkesellik ilkesi
- B) Şahsilik ilkesi
- C) Yürürlüğe girme
- D) Geçmişe yürümezlik
- E) Lafzî yorum
Doğru cevap: A
Çözüm: Ülkesellik hukuk kurallarının coğrafi uygulama alanıyla ilgilidir; uygulanacak hukukun belirlenmesinde istisnalar olabilir.
Bir hukuk normunun belirli kişiler için vatandaşlık bağı temelinde uygulanması hangi bağlama ilkesidir?
- A) Ülkesellik ilkesi
- B) Şahsilik ilkesi
- C) Yürürlüğe girme
- D) Geçmişe yürümezlik
- E) Lafzî yorum
Doğru cevap: B
Çözüm: Şahsilik bağlantısı bazı hukukî konularda kişinin vatandaşlığına önem verir; ülkesel uygulama kuralıyla aynı değildir.
Bir kanunun belirlenen tarihte uygulanmaya başlayıp bağlayıcılık kazanması hangi kavramdır?
- A) Ülkesellik ilkesi
- B) Şahsilik ilkesi
- C) Yürürlüğe girme
- D) Geçmişe yürümezlik
- E) Lafzî yorum
Doğru cevap: C
Çözüm: Yürürlüğe girme hukuk normunun uygulanabilir hâle geldiği anı ifade eder; kanunun yayımlanmasıyla tarih her zaman aynı olmayabilir.
Yeni düzenlemenin tamamlanmış geçmiş işlemlere kural olarak uygulanmaması hangi ilkedir?
- A) Ülkesellik ilkesi
- B) Şahsilik ilkesi
- C) Yürürlüğe girme
- D) Geçmişe yürümezlik
- E) Lafzî yorum
Doğru cevap: D
Çözüm: Hukuk güvenliği bakımından yeni kuralların geçmişe yürümesi istisnaidir; uygulanacak alana göre özel düzenlemeler bulunabilir.
Kuralın kullandığı kelimelerin günlük ve hukukî anlamından hareket eden yorum türü hangisidir?
- A) Ülkesellik ilkesi
- B) Şahsilik ilkesi
- C) Yürürlüğe girme
- D) Geçmişe yürümezlik
- E) Lafzî yorum
Doğru cevap: E
Çözüm: Lafzî yorum normun metnindeki sözcüklere odaklanır; kuralın tarihsel hazırlanma sürecini inceleyen yorumdan ayrılır.
Bir maddenin anlamını aynı kanunun bütünü ve ilişkili hükümlerle değerlendiren yöntem nedir?
- A) Sistematik yorum
- B) Amaçsal yorum
- C) Tarihsel yorum
- D) Kıyas
- E) Hâkimin takdir yetkisi
Doğru cevap: A
Çözüm: Sistematik yorum hukuk normunu bağlı olduğu düzenin diğer hükümleriyle birlikte okur; yalnız kelime anlamına indirgemez.
Bir kuralın hangi toplumsal amaca ulaşmak için konulduğunu araştıran yöntem nedir?
- A) Sistematik yorum
- B) Amaçsal yorum
- C) Tarihsel yorum
- D) Kıyas
- E) Hâkimin takdir yetkisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Amaçsal yorum normun korumak istediği menfaat ve düzenleme hedefini gözetir; metin ve sistematikle birlikte ele alınabilir.
Kanun hazırlanırken yürütülen tartışma ve gerekçelerden yararlanan yorum türü hangisidir?
- A) Sistematik yorum
- B) Amaçsal yorum
- C) Tarihsel yorum
- D) Kıyas
- E) Hâkimin takdir yetkisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarihsel yorum düzenlemenin ortaya çıktığı koşulları ve hazırlık belgelerini inceler; salt bugünkü kelime anlamı değildir.
Kanunda açık hüküm bulunmayan benzer olaya mevcut normun kıyas yoluyla uygulanması nedir?
- A) Sistematik yorum
- B) Amaçsal yorum
- C) Tarihsel yorum
- D) Kıyas
- E) Hâkimin takdir yetkisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kıyas benzer olaylar arasında hukukî benzerlik kurarak kural uygulamasıdır; özellikle ceza hukukunda kanunilik sınırlaması önemlidir.
Kanunun birden çok çözüm arasında hakime seçim alanı bıraktığı durum hangi yetkiyle açıklanır?
- A) Sistematik yorum
- B) Amaçsal yorum
- C) Tarihsel yorum
- D) Kıyas
- E) Hâkimin takdir yetkisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Takdir yetkisi kanunun çizdiği sınırlar içinde somut olayın özelliklerine göre tercih yapılmasını sağlar; keyfî karar değildir.