Burun sözcüğünün burnu biçimine dönüşmesinde hangi ses olayı görülür?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Dar ünlünün düşmesi
- E) İki ünlünün doğrudan yan yana gelmesini önlemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Burun sözcüğüne ünlüyle başlayan ek getirildiğinde ikinci hecedeki dar ünlü düşer; bu olay hece içi ünlü kaybıdır.
Başla fiilinin başlıyor biçimini alması hangi ses değişimiyle açıklanır?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Dar ünlünün düşmesi
- E) İki ünlünün doğrudan yan yana gelmesini önlemek
Doğru cevap: B
Çözüm: Başla fiiline -yor eki getirildiğinde son hecedeki a sesi ı'ya daralır; bu değişim şimdiki zaman ekinden önce görülebilir.
His ve etmek sözcükleri birleşince hissetmek yazılmasının nedeni nedir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Dar ünlünün düşmesi
- E) İki ünlünün doğrudan yan yana gelmesini önlemek
Doğru cevap: C
Çözüm: His ile etmek yardımcı fiilinin birleşmesinde s ünsüzü çiftleşir; bu örnekte birleşme sırasında ünsüz türemesi gerçekleşir.
Omuz sözcüğünün omzum biçiminde kullanılmasında hangi olay vardır?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Dar ünlünün düşmesi
- E) İki ünlünün doğrudan yan yana gelmesini önlemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Omuz sözcüğüne iyelik eki getirildiğinde ikinci hecenin ünlüsü kaybolur; bu durum Türkçedeki ünlü düşmesi örneklerindendir.
Kaynaştırma seslerinin sözcük ve ek arasında kullanılmasının temel amacı nedir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Dar ünlünün düşmesi
- E) İki ünlünün doğrudan yan yana gelmesini önlemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçede bazı eklenme durumlarında ünlü çatışmasını gidermek için y, ş, s, n gibi yardımcı ünsüzler kullanılabilir.
Bir sözcüğün fiziksel nesneden soyut bir duruma aktarılması hangi anlam olayıyla ilgilidir?
- A) Mecazlaşma
- B) Çok anlamlılık
- C) Eş sesli kelimeler
- D) Anlam daralması
- E) Anlam genişlemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Somut bir kelimenin ilişkili bir duygu veya düşünce için kullanılması, bağlama göre anlam aktarımı oluşturur; bu mecaz kullanım olabilir.
Bir kelimenin yeni ilişkili kullanımlar edinmesi hangi söz varlığı olgusudur?
- A) Mecazlaşma
- B) Çok anlamlılık
- C) Eş sesli kelimeler
- D) Anlam daralması
- E) Anlam genişlemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sözcükler zamanla çeşitli bağlamlarda yeni ancak ilişkili anlamlar kazanabilir; çok anlamlılık eş seslilikten bu yönüyle ayrılır.
Aynı biçimde olup köken ve anlamı ayrı olan kelimelere ne ad verilir?
- A) Mecazlaşma
- B) Çok anlamlılık
- C) Eş sesli kelimeler
- D) Anlam daralması
- E) Anlam genişlemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Eş sesli sözcüklerin ses ya da yazılış biçimi aynıdır fakat anlamları arasında zorunlu bir bağlantı bulunmaz; örnekler bağlamla ayrılır.
Bir kelimenin anlamının zaman içinde daha sınırlı bir kavrama yönelmesi nedir?
- A) Mecazlaşma
- B) Çok anlamlılık
- C) Eş sesli kelimeler
- D) Anlam daralması
- E) Anlam genişlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir sözcüğün eskiden karşıladığı geniş kavram alanını zamanla daha dar bir kullanımın karşılaması anlam daralmasıdır.
Bir sözcüğün önceki anlamından daha geniş nesne grubunu kapsaması neyi gösterir?
- A) Mecazlaşma
- B) Çok anlamlılık
- C) Eş sesli kelimeler
- D) Anlam daralması
- E) Anlam genişlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Anlam genişlemesi, bir kelimenin kullanıldığı kavram alanının zamanla daha çok nesne veya durumu içine almasıdır.
Kitaplık kelimesinde -lık ekinin işlevi nedir?
- A) İsimden isim türetme
- B) İsimden fiil türetme
- C) Fiilden fiil türetme ve ettirgenlik
- D) Çoğul çekim eki
- E) Birinci tekil kişi iyelik eki
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap isim kökünden -lık yapım ekiyle yeni bir isim oluşturulur; ekin yaptığı işlem durum veya çoğul eki görevi değildir.
Güzelleşmek fiilindeki -leş ekinin görevi nedir?
- A) İsimden isim türetme
- B) İsimden fiil türetme
- C) Fiilden fiil türetme ve ettirgenlik
- D) Çoğul çekim eki
- E) Birinci tekil kişi iyelik eki
Doğru cevap: B
Çözüm: Güzel sözcüğü isim veya sıfat tabanıdır; -leş eki, o özelliğe dönüşme anlamı taşıyan yeni bir fiil türetir.
Yazdırmak fiilinde -dır ekinin temel işlevi nedir?
- A) İsimden isim türetme
- B) İsimden fiil türetme
- C) Fiilden fiil türetme ve ettirgenlik
- D) Çoğul çekim eki
- E) Birinci tekil kişi iyelik eki
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaz- fiiline getirilen -dır eki yeni bir fiil gövdesi oluşturur ve eylemin başka birine yaptırılması anlamına katkı sağlar.
Evler kelimesindeki -ler hangi ek türüdür?
- A) İsimden isim türetme
- B) İsimden fiil türetme
- C) Fiilden fiil türetme ve ettirgenlik
- D) Çoğul çekim eki
- E) Birinci tekil kişi iyelik eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Çoğul eki sözcüğün temel anlamını yeni bir kelimeye dönüştürmeden sayısal çokluk bildirir; çekim ekleri arasında değerlendirilir.
Kalemim sözcüğündeki -im ekinin görevi nedir?
- A) İsimden isim türetme
- B) İsimden fiil türetme
- C) Fiilden fiil türetme ve ettirgenlik
- D) Çoğul çekim eki
- E) Birinci tekil kişi iyelik eki
Doğru cevap: E
Çözüm: Kalemim sözcüğündeki ek, kalemin konuşana ait olduğunu belirtir; yeni bir isim türetmek yerine sahiplik ilişkisi kurar.
Okuldan kelimesindeki -dan eki hangi görevdedir?
- A) Ayrılma durumu eki
- B) Yönelme durumu eki
- C) Çocuklar
- D) Kitabı
- E) Dün
Doğru cevap: A
Çözüm: Ayrılma durumu eki hareketin veya ilişkinin çıkış noktasını bildirebilir; okuldan ifadesinde bu anlam açıkça görülür.
Okula kelimesinde -a ekinin türü nedir?
- A) Ayrılma durumu eki
- B) Yönelme durumu eki
- C) Çocuklar
- D) Kitabı
- E) Dün
Doğru cevap: B
Çözüm: Yönelme durumu, eylemin yöneldiği hedefi gösterir; okul-a biçiminde ek sözcüğün cümledeki görevini belirtir.
Çocuklar bahçede oynadı cümlesinde özne hangi ögedir?
- A) Ayrılma durumu eki
- B) Yönelme durumu eki
- C) Çocuklar
- D) Kitabı
- E) Dün
Doğru cevap: C
Çözüm: Eylemi gerçekleştiren topluluk çocuklardır; özne cümlenin yükleminin bildirdiği işi yapan veya durumun öznesi olan ögedir.
Elif kitabı masaya koydu cümlesinde belirtili nesne hangisidir?
- A) Ayrılma durumu eki
- B) Yönelme durumu eki
- C) Çocuklar
- D) Kitabı
- E) Dün
Doğru cevap: D
Çözüm: Kitabı sözcüğü belirtme durumu eki alarak yüklemin etkilediği varlığı gösterir; masaya sözcüğü yönelme tümlecidir.
Mert dün sınava çalıştı cümlesindeki zaman bildiren öge nedir?
- A) Ayrılma durumu eki
- B) Yönelme durumu eki
- C) Çocuklar
- D) Kitabı
- E) Dün
Doğru cevap: E
Çözüm: Dün sözcüğü eylemin ne zaman yapıldığı sorusuna cevap verir ve cümlede zaman anlamlı zarf tümleci görevi üstlenir.