Örgütte çalışanların yalnız sonuçtan sorumlu tutulup karar yetkisi verilmemesi hangi yapısal soruna yol açar?
- A) Yetkinin bütün düzeylerde netleşmesine
- B) Yetki-sorumluluk dengesizliğine
- C) Koordinasyonun otomatik artmasına
- D) Paylaşılmış özerkliğe
- E) Hesap verebilirliğin güçlenmesine
Doğru cevap: B
Çözüm: Sorumluluğa uygun yetki bulunmadığında çalışan hedefi gerçekleştirecek araçlardan yoksun kalabilir.
Bir yöneticinin hata yapan çalışana gerekçesiz ceza vermesi hangi algıyı daha doğrudan olumsuz etkiler?
- A) Yalnız fiziksel çalışma alanını
- B) Sadece ücret bordrosunu
- C) Birimlerin kuruluş yılını
- D) Kişilerin eğitim süresini
- E) Örgütsel adalet ve güveni
Doğru cevap: E
Çözüm: Öngörülebilir olmayan yaptırım ve adaletsiz tutum, çalışanların kurumun güvenilirliğine ilişkin değerlendirmesini zayıflatır.
Bir ekipte ödül ölçütleri şeffaf ama yöneticiler bunları keyfî uyguluyorsa hangi fark görülür?
- A) Yazılı kural ile fiilî uygulama arasındaki tutarsızlık
- B) Tüm çalışanların aynı deneyimi yaşaması
- C) Kuralların mutlak olarak adil uygulanması
- D) Yönetsel sorumluluğun otomatik bitmesi
- E) Örgüt kültürünün tümüyle yazılı olması
Doğru cevap: A
Çözüm: İlkelerin sosyal sermayeye katkısı yalnız ilan edilmesine değil gerçek davranışta tutarlı uygulanmasına bağlıdır.
Katılımcı bir yönetim toplantısında çalışanların önerilerini alıp hiç değerlendirmeden reddetmek neyi zedeleyebilir?
- A) Yetki ve sorumluluğun tamamen eşitlenmesini
- B) Tüm önerilerin kesin uygulanmasını
- C) Kurumsal amaçların otomatik anlaşılmasını
- D) Katılımın anlamlılığına ilişkin güveni
- E) Kararların bilimsel olarak doğrulanmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Göstermelik katılım, çalışanların karar sürecindeki etkilerine yönelik güvenini azaltabilir.
Bir kurumda ortak görevler için açık iletişim ve koordinasyon kurallarının bulunması sosyal sermayeyi nasıl destekler?
- A) Çalışanların birbirine ihtiyacını yok ederek
- B) Her kuralın istisnasız doğru olduğunu garanti ederek
- C) Tüm farklı uzmanlıkları kaldırarak
- D) Gizli iletişim kanallarını zorunlu kılarak
- E) İş birliği için öngörülebilir karşılıklı beklentiler oluşturarak
Doğru cevap: E
Çözüm: Öngörülebilir norm ve koordinasyon, karşılıklı güven ile ortak eylemi kolaylaştırabilir.
İş paylaşımında sürekli aynı kişilere kolay görevler verilmesi uzun vadede hangi riski doğurur?
- A) Bütün çalışanların kendiliğinden daha çok güvenmesini
- B) Algılanan adaletsizliğin güven ve iş birliğini zayıflatmasını
- C) Sosyal ilişkilerin yalnız fayda üretmesini
- D) Örgütsel çatışmanın kesin sona ermesini
- E) Yetki devrinin otomatik güçlenmesini
Doğru cevap: B
Çözüm: Tekrarlayan dengesiz görev dağılımı adalet algısını ve karşılıklı destek davranışını aşındırabilir.
Örgütsel prensipler açısından açık bir görev tanımı ancak çalışanların birbirine yardımını engelliyorsa hangi yaklaşım gerekir?
- A) Rol açıklığını koruyup çapraz iş birliği kanallarını güçlendirmek
- B) Her bilgi talebini cezalandırmak
- C) Tüm görev tanımlarını hiçbir gerekçe olmadan kaldırmak
- D) Sadece en üst yöneticinin görüşünü saklamak
- E) Birbirine yardım etmeyi tamamen yasaklamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Rol netliği ile esnek yardımlaşma birlikte tasarlanabilir; biri diğerini zorunlu dışlamaz.
Yöneticinin karar gerekçelerini açıklarken geri bildirime açık olması hangi iki ilkeyi birlikte destekler?
- A) Öngörülemezlik ve keyfîliği
- B) Sınırsız yetki ve sorumsuzluğu
- C) Şeffaflık ve hesap verebilir katılımı
- D) Kayırmacılık ve bilgi tekelleşmesini
- E) Gizlilik ve tek yönlü itaatı
Doğru cevap: C
Çözüm: Açık gerekçe ve itiraz imkânı güvenilir ve denetlenebilir karar süreçlerine katkı sunar.
Bir kuruluşta etik davranışın sadece yaptırımla zorlanmasının sınırlılığı nedir?
- A) Denetimin olmadığı durumda davranışın içselleştirilmemiş kalabilmesi
- B) Cezanın tüm değerleri otomatik öğretebilmesi
- C) Yasal kuralların daima anlamsız olması
- D) Dış denetimin hiçbir koşulda yararlı olmaması
- E) Ortak normların hiçbir zaman gelişememesi
Doğru cevap: A
Çözüm: İçselleştirilen etik normlar, dış denetimin zayıf olduğu koşullarda da davranışı yönlendirebilir.
Çalışanların sorunları kişiselleştirmeden konuşabildiği düzenli uzlaşma süreci hangi örgütsel sonucu destekler?
- A) Ekipler arası iletişimin azaltılmasını
- B) Tüm kararların ertelenmesini
- C) Yapıcı çatışma yönetimi ve ilişkisel güveni
- D) Gizli cezalandırma yöntemini
- E) Her fikir ayrılığının zorunlu yok olmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Sorunların saygılı ve öngörülebilir biçimde ele alınması çatışmayı yıkıcı olmaktan çıkarabilir.
Bir iş yerinde olumlu iletişim davranışını eğitimden sonra uygulama fırsatı verilmiyorsa hangi risk oluşur?
- A) Eğitim sonuçlarının otomatik yükselmesi
- B) Öğrenmenin iş ortamına transferinin zayıflaması
- C) Çalışanların tamamının aynı ilerlemeyi göstermesi
- D) Davranışın her koşulda kalıcı olması
- E) Geri bildirimin gereksizleşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeni beceriler gerçek görevde kullanılmazsa eğitimden davranışa geçiş sınırlanabilir.
Bir yönetici hata bildiren çalışanı ödüllendirip ardından sorunları hiç çözmezse hangi süreç zayıflar?
- A) Resmî örgüt şeması
- B) Bireysel beceri ölçümü
- C) Geri bildirimin sonuç üretmesine yönelik güven
- D) Çalışanların bilgiye erişim hakkı
- E) Yalnız bildirim sayısını artırma imkânı
Doğru cevap: C
Çözüm: Geri bildirimin dikkate alınması ve somut sonuç yaratması, bildirim davranışının sürmesi için önemlidir.
Çalışanın bir görevi başarabileceğine güvenmesinin yalnız sözle değil küçük başarı deneyimleriyle artması neyi destekler?
- A) Sadece resmî raporlamayı
- B) Örgütsel hiyerarşinin artmasını
- C) Yalnız dışsal cezayı
- D) Tutum ölçeğinin veri kodlamasını
- E) Öz yeterlik inancını
Doğru cevap: E
Çözüm: Ulaşılabilir başarı deneyimleri bireyin görevi yapma becerisine ilişkin inancını güçlendirebilir.
Bir ekipte sadece hatalar konuşuluyor, iyi uygulamalar paylaşılmıyorsa hangi öğrenme fırsatı kaçırılır?
- A) Her çalışanın otomatik daha çok öğrenmesi
- B) İş birliğinin kesin güçlenmesi
- C) Duyuşsal tutumların tamamen yok olması
- D) Olumlu örneklerden sosyal öğrenme ve pekiştirme
- E) Örnek davranışların hiçbir etkisinin olmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: İyi örneklerin görünür kılınması model alma ve olumlu davranışın pekişmesini destekler.
Bir iletişim eğitiminden sonra çalışan davranışı değişmiyorsa hangi değerlendirme daha uygundur?
- A) Eğitimin mutlaka bütünüyle gereksiz olduğunu ilan etmek
- B) Ölçümü tamamen bırakmak
- C) Tüm çalışanların isteksiz olduğunu varsaymak
- D) Sadece afişlerin renklerini değiştirmek
- E) İş yükü, ödül sistemi, liderlik ve uygulama fırsatını birlikte incelemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Davranış değişimi bireysel bilgi kadar çalışma ortamı ve destek mekanizmalarına da bağlıdır.
Yöneticilerin çalışan fikirlerini alaycı biçimde karşılaması hangi davranışı teşvik edebilir?
- A) Örgütsel sessizliği
- B) Açık hata paylaşımını
- C) Çift yönlü güveni
- D) Psikolojik güvenliği
- E) Gönüllü fikir üretimini
Doğru cevap: A
Çözüm: Olumsuz tepki beklentisi çalışanların fikir ve sorunlarını saklamasına yol açabilir.
Bir hedefin belirsiz fakat ödülün çok yüksek olması niçin her zaman davranış geliştirme sağlamaz?
- A) Yönlendirici hedefe hiçbir zaman ihtiyaç olmaması nedeniyle
- B) Çalışan hangi davranışın başarıya götürdüğünü yeterince bilemeyebilir
- C) Bütün çalışanların aynı motivasyonda olması nedeniyle
- D) Geri bildirimin yalnız ücret artışı olması nedeniyle
- E) Ödülün tüm becerileri otomatik oluşturması nedeniyle
Doğru cevap: B
Çözüm: Açık hedef ve geri bildirim olmadan çabanın neye yöneltileceği belirsiz kalabilir.
Ekip içinde yeni davranış normu geliştirilirken üyelerin birlikte örnek olay tartışması hangi öğrenmeyi destekler?
- A) İletişim bağlarını koparmayı
- B) Bütün sorunları tek yöneticiye devretmeyi
- C) Ortak anlam oluşturma ve sosyal öğrenmeyi
- D) Yalnız bireysel ezberlemeyi
- E) Tüm görüş ayrılıklarını cezalandırmayı
Doğru cevap: C
Çözüm: Ortak tartışma, kişiler arası etkileşim yoluyla norm ve davranış beklentilerinin oluşmasını destekler.
Kurumun çalışanlardan empatik iletişim bekleyip yöneticilerin sert ve aşağılayıcı davranması hangi çelişkiyi yaratır?
- A) Tüm çalışanların aynı duyguyu hissetmesini
- B) Kurumsal normların kusursuz uygulanmasını
- C) Olumlu rol modelinin güçlenmesini
- D) Söylenen değerler ile model alınan davranışın tutarsızlığını
- E) Yalnız bütçe planlamasının fazlalığını
Doğru cevap: D
Çözüm: Liderlerin davranışı çalışanlarca gözlenir; söylenen ilke ile örneklenen tutum farklıysa öğrenme zayıflayabilir.
Çalışanın anlamlı bulduğu toplumsal sorumluluk projesine gönüllü katılması hangi motivasyon biçimini yansıtabilir?
- A) Yalnız fiziksel sermaye artışını
- B) Çalışanın tüm tutumlarının aynılaşmasını
- C) Sadece zorunlu devam kontrolünü
- D) İçsel anlam ve gönüllü katılımla beslenen motivasyonu
- E) Salt dışsal korkuyu
Doğru cevap: D
Çözüm: Faaliyetin anlamlı görülmesi ve özgürce seçilmesi, içsel motivasyonu destekleyen unsurlardandır.