Bir kişinin “bu kurum güvenilirdir” şeklindeki inancı tutumun hangi bileşenidir?
- A) Yapısal hiyerarşi
- B) Bilişsel
- C) Sosyal ağ yoğunluğu
- D) Duyuşsal
- E) Davranışsal
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilişsel tutum bileşeni nesneye ilişkin inanç ve değerlendirmeleri içerir.
Bir çalışanın kurum değişikliği karşısında kaygı hissetmesi tutumun hangi boyutuna örnektir?
- A) Bilişsel
- B) Duyuşsal
- C) Biçimsel raporlama
- D) Yetki devri
- E) Salt davranışsal niyet
Doğru cevap: B
Çözüm: Duyuşsal bileşen tutum nesnesine yönelik duygu ve hislerle ilgilidir.
Bir kişinin “gönüllü çalışmaya katılmayı düşünüyorum” demesi tutumun hangi yönüne yakındır?
- A) Davranışsal niyet
- B) Örgütsel merkezîleşme
- C) Fiziksel sermaye
- D) Yalnız bilişsel bilgi
- E) Sadece duygu yoğunluğu
Doğru cevap: A
Çözüm: Davranışsal bileşen, bir tutum nesnesine karşı eylem eğilimi veya niyetiyle bağlantılıdır.
“Kesinlikle katılmıyorum”dan “kesinlikle katılıyorum”a uzanan yanıt kategorileri hangi ölçek türünde yaygındır?
- A) Fiziksel ölçüm cetveli
- B) Sadece zaman serisi grafiği
- C) Yalnız açık uçlu görüşme
- D) Nominal kurum sicili
- E) Likert tipi ölçek
Doğru cevap: E
Çözüm: Likert tipi maddeler, bir ifadeye katılma derecesini sıralı kategorilerle ölçer.
“Güvenilir–Güvenilmez” gibi karşıt sıfatlar arasında derecelendirme yapılması hangi yöntemdir?
- A) Yalnız evet-hayır kontrolü
- B) Çalışan devamsızlık kaydı
- C) Kurumun mali denetimi
- D) Ücret bordrosu
- E) Anlamsal farklılık ölçeği
Doğru cevap: E
Çözüm: Anlamsal farklılık ölçeği tutum nesnesinin iki uçlu sıfatlar arasında değerlendirilmesini ister.
Bir tutum ölçeğinin tekrar ölçümlerde benzer sonuçlar vermesi hangi niteliğe örnektir?
- A) Kişisel beklenti
- B) Kampanya yaratıcılığı
- C) Kapsam dışılık
- D) Güvenirlik
- E) Örgüt içi yetki
Doğru cevap: D
Çözüm: Güvenirlik, ölçme aracının sonuçlarının tutarlılığıyla ilgilidir.
Bir ölçeğin gerçekten kurum güvenini ölçmesi, başka bir özelliği ölçmemesi hangi ölçme koşuludur?
- A) Kurumun kuruluş yılı
- B) Ölçek görseli
- C) Geçerlik
- D) Yalnız yanıt süresi
- E) Anket sayfası uzunluğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Geçerlik, ölçme aracının hedeflenen yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü ifade eder.
“Bu kuruma kesinlikle güvenirsiniz, değil mi?” sorusunun sorunlu yönü nedir?
- A) Derecelendirme gerektirmemesi
- B) Açık ve tarafsız olması
- C) Yanıtı yönlendiren bir ifade taşıması
- D) Hangi kurumdan söz ettiğinin belirli olması
- E) Sosyal ağ sorusu olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Yönlendirici ifade katılımcıyı istenen yanıt yönüne çekebilir.
Çalışan tutumlarını ölçen ankette isimlerin gizli tutulması hangi açıdan yararlıdır?
- A) Örnekleme hatasını otomatik sıfırlar
- B) Bütün yanıtları kesin doğru kılar
- C) Sosyal beğenirlik baskısını ve çekinmeyi azaltabilir
- D) Bütün katılımcıları aynı tutuma getirir
- E) Geçerlik sorunlarını tamamen kaldırır
Doğru cevap: C
Çözüm: Gizlilik, katılımcının olumsuz görüşünü açıklama konusundaki kaygısını azaltabilir.
Bir kurum güven anketini yeni uygulamadan önce ve sonra yineliyorsa neyi inceleyebilir?
- A) Sadece anket formunun tasarımını
- B) Tutum düzeyindeki zaman içi değişimi
- C) Tüm değişimin kesin yalnız uygulamadan kaynaklandığını
- D) Kurumun çalışan sayısını otomatik
- E) Ölçek maddelerinin hukuki statüsünü
Doğru cevap: B
Çözüm: Ön ve son ölçüm farkı değişime işaret edebilir; nedensellik için başka etkenler de ele alınmalıdır.
Bir çalışanın iş yerinde etik davranışı desteklediğini söyleyip çıkarı için kural ihlal etmesi hangi ayrımı gösterir?
- A) Gözlemin tutum ölçümünü her zaman gereksiz kıldığını
- B) Tutum beyanı ile gerçek davranışın her zaman örtüşmeyebileceğini
- C) Her tutumun aynı davranışı zorunlu ürettiğini
- D) İletişimin davranışla ilgisiz olduğunu
- E) Tüm çalışanların aynı normu benimsediğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Beyan edilen tutumla davranış arasında koşullar, teşvikler ve sosyal baskılar nedeniyle fark olabilir.
Bir kişinin birbirine aykırı inanç ve davranışlarının yarattığı rahatsızlık hangi kavramdır?
- A) Bilişsel çelişki
- B) Biçimsel iş bölümü
- C) Örgütsel hiyerarşi
- D) Örnekleme çerçevesi
- E) Sosyal ağ yoğunluğu
Doğru cevap: A
Çözüm: Bilişsel çelişki, kişinin tutarsız biliş ve eylemleri arasında hissettiği gerilimi ifade eder.
Bir davranış değişikliği kampanyasında yalnız korkutucu mesaj vermek yerine uygulanabilir çözümün anlatılması neden önemlidir?
- A) Hedef kitle araştırmasını gereksiz kıldığı için
- B) Sosyal normların hiçbir etkisi olmadığı için
- C) Tüm davranışların yalnız korkudan doğduğu için
- D) Kişinin nasıl hareket edebileceğine ilişkin yeterlik ve yol bilgisi sunar
- E) Korku her zaman yeterli olduğu için
Doğru cevap: D
Çözüm: Davranış değişikliği için risk farkındalığı yanında uygulanabilir eylem seçeneği de gereklidir.
Bir kişinin kendisine yakın ve güvenilir gördüğü kişinin tavsiyesinden etkilenmesi hangi iletişim kaynağı etkisini gösterir?
- A) Kaynak güvenilirliğini
- B) Ölçeğin veri kodlamasını
- C) Tam bilgi yalıtımını
- D) Sadece kurumun bina büyüklüğünü
- E) Yalnız resmî hiyerarşiyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Güvenilir olarak algılanan kaynaklar, iletilerin değerlendirilme biçimini etkileyebilir.
Bir araştırmada olumsuz ifadelerin puanları ters kodlanmadan ortalamaya katılırsa ne olabilir?
- A) Tüm katılımcıların tutumları aynı olur
- B) Örneklem evreni otomatik temsil eder
- C) Gözlem yanlılığı tamamen yok olur
- D) Ölçek kendiliğinden daha geçerli olur
- E) Tutum puanı hatalı yorumlanabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Olumsuz ve olumlu maddelerin aynı yönü gösterebilmesi için uygun ters kodlama gerekir.
“Herkes böyle düşünüyor” ifadesine dayanarak görüş bildiren çalışan hangi etkiye açık olabilir?
- A) Kurum mülkiyeti devrine
- B) Yapısal yetki dağıtımına
- C) Algılanan grup normuna uyma
- D) Yalnız fiziksel sermaye artışına
- E) Mesajın iletim hızına
Doğru cevap: C
Çözüm: Kişinin çoğunluk olarak algıladığı görüşü benimsemesi veya uyum göstermesi grup normu etkisiyle ilişkili olabilir.
Bir tutum araştırmasında güçlü bir ortalama puanın alt gruplar arasındaki zıtlıkları gizlemesi nasıl önlenebilir?
- A) Dağılım hesaplamaları kaldırılarak
- B) Anketten olumsuz görüşler çıkarılarak
- C) Tüm yanıtlar tek kişiye indirgenerek
- D) Sonuçlar ilgili alt gruplar açısından ayrıca incelenerek
- E) Örneklem büyüklüğü bilinçli gizlenerek
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortalama farklı gruplarda karşıt tutumlar bulunduğunu örtebilir; dağılım ve segmentler incelenmelidir.
Davranış değişimi için çalışanlardan geri bildirim alınması hangi katkıyı sağlayabilir?
- A) Görüş bildirenleri otomatik cezalandırmaya
- B) Kurumun tüm sorunlarını tek soruyla çözmeye
- C) Tüm tutumların önceden bilindiğini kanıtlamaya
- D) Engelleri ve motivasyonları tanıyıp müdahaleyi uyarlamaya
- E) Ölçme sürecini tamamen kaldırmaya
Doğru cevap: D
Çözüm: Geri bildirim, hedef davranışı zorlaştıran gerçek iş koşullarını ortaya çıkarabilir.
Bir tutum ölçümünde aynı ifadelerin kısa aralıklarla tekrar edilmesinin sınırlılığı hangisidir?
- A) Katılımcıların önceki yanıtlarını hatırlayıp yeni yanıtları etkileyebilmesi
- B) Ölçümün otomatik geçerlik kazanması
- C) Tüm sonuçların bağımsız olması
- D) Tutumların kesin sabit kalması
- E) Sosyal beğenirliğin mutlaka bitmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Tekrarlanan ölçümlerde hatırlama ve test etkisi gerçek tutum değişimini ayırt etmeyi zorlaştırabilir.
Bir ekibin etik davranışının artması için yalnız kişisel tutum eğitimi yerine hangi örgütsel düzenleme de önemlidir?
- A) Sadece kurum logosunu değiştirmek
- B) Yalnız sözlü vaatlere güvenmek
- C) Tüm etik bildirimleri engellemek
- D) Yetki ve sorumlulukları tamamen belirsiz bırakmak
- E) Adil kurallar, örnek liderlik ve davranışı destekleyen süreçler
Doğru cevap: E
Çözüm: Davranış, bireysel tutumların yanı sıra normlar, liderlik ve kurum içi teşviklerle de şekillenir.