İnsanda Sindirim Ders Notu

İnsanda Sindirim – Ders Notu

Sindirim Kanalı

Ağız → yutak → yemek borusu → mide → ince bağırsak → kalın bağırsak → anüs

Yardımcı Organlar

• karaciğer
• pankreas
• safra kesesi

Ağız

• mekanik ve kimyasal sindirim başlar
• karbohidrat sindirimi başlar
• tükürük bezleri sindirim enzimi salgılar

Mide

• besinleri geçici depolar
• mekanik ve kimyasal sindirim sürer
• protein sindirimi başlar
• HCl proteinleri denatüre eder
• mukus mide iç yüzeyini korur

Pankreas

• sindirim enzimleri salgılar
• bikarbonat salgılar
• asitli mide içeriğinin nötralizasyonuna katkı sağlar

Karaciğer ve Safra

Karaciğer:

• safra üretir
• fazla glikozu glikojen olarak depolar
• bazı zehirli maddeleri dönüştürür

Safra kesesi:

• safrayı depolar
• safrayı ince bağırsağa verir

Safra:

• enzim içermez
• yağları küçük damlacıklara ayırır
• enzimlerin etki yüzeyini artırır
• yağda çözünen vitaminlerin emilimini kolaylaştırır

Besinlerin Kimyasal Sindirimi

Karbohidrat:

• ağızda başlar
• midede durur
• ince bağırsakta tamamlanır
• son ürün: monosakkarit

Protein:

• midede başlar
• ince bağırsakta tamamlanır
• son ürün: amino asit

Yağ:

• ince bağırsakta başlar ve tamamlanır
• son ürün: yağ asidi + gliserol

İnce Bağırsak

• kimyasal sindirimin büyük kısmı
• emilimin büyük kısmı
• villus + mikrovillus → yüzey alanı artar
• yüzey alanı yaklaşık 200–300 m²ye ulaşabilir

Emilim

Emilim = sindirilmiş besinlerin sindirim kanalından dolaşıma geçmesi.

Glikoz + amino asit + B/C vitaminleri + su + mineraller: → epitel hücresi → kılcal kan damarları

Yağ asidi + gliserol: → epitel hücresi → trigliserit → protein + kolesterolle kaplanma → şilomikron → lenf → kan

A, D, E, K vitaminleri → lenf yoluyla taşınır.

Kalın Bağırsak

• kimyasal sindirim yok
• su emilimi: ozmoz
• mineral emilimi: pasif veya aktif taşıma
• bakteriler B ve K vitaminleri sentezler
• dışkı oluşur

Emilmiş Besinlerin Yolu

Kılcal kana emilen maddeler: ince bağırsak → karaciğer → kalp → vücut dokuları

Karaciğer:

• fazla glikoz → glikojen
• bazı zehirli maddeleri dönüştürür

Sık Karıştırılan Noktalar

• safra ≠ enzim
• villus ≠ mikrovillus
• karbohidrat sindirimi midede sürmez
• yağ sindirimi ince bağırsakta başlar
• kalın bağırsakta sindirim gerçekleşmez
• şilomikron → önce lenf
• glikoz/amino asit → kılcal kan

İnsanda Sindirim Kısa Özeti

Karbohidratların sindirimi ağızda, proteinlerin sindirimi midede, yağların sindirimi ince bağırsakta başlar; üç besin grubunun da kimyasal sindirimi ince bağırsakta tamamlanır. Pankreas enzim ve bikarbonat sağlar; safra yağları damlacıklara ayırır fakat enzim değildir. Villus ve mikrovilluslar emilim yüzeyini artırır. Glikoz ve amino asitler kılcal kana, şilomikronlar önce lenfe geçer. Kalın bağırsakta su ve mineraller emilir. Kılcal kana emilen besinler önce karaciğere, sonra kalbe ve dokulara taşınır.