Konu Anlatımı / Ders Notu
Birinci Dereceden Denklemler Konu Anlatımı
ALES için doğrusal denklem çözme, parametre ve denklem kurma yöntemleri.
Birinci Dereceden Denklemler — ALES Matematik Konu Anlatımı
Birinci dereceden denklemde bilinmeyenin en yüksek kuvveti 1'dir. ALES tarzı sorular, eşitliğin korunmasını, kesirli ifadelerin düzenlenmesini, bilinmeyen için bir model kurulmasını ve verilen çözümün parametreler bakımından yorumlanmasını gerektirir.
Denklem Nasıl Çözülür?
- Parantezleri dikkatlice aç; işareti parantezin içindeki her terime uygula.
- Kesir varsa paydaları yok etmek için her iki tarafı uygun ortak katla çarp. Tanım koşullarını unutma.
- Bilinmeyenli terimleri bir yana, sabitleri diğer yana topla.
- Bilinmeyenin katsayısına böl; katsayı sıfırsa özel durum kontrolü yap.
- Bulunan sonucu ilk denklemde yerine koyarak doğrula.
İki Bilinmeyenli Denklem Sistemleri
- **Yerine koyma:** x−y=4 ise x=y+4 ifadesini öteki denklemde kullan.
- **Yok etme:** Katsayıları uygun çarpanlarla eşitleyip denklemleri topla veya çıkar.
- **İstenen ifadeyi doğrudan bulma:** x+y soruluyorsa her zaman x ile y'yi ayrı ayrı hesaplamak gerekmez.
Parametre İçeren Denklemler
Önce denklemin tüm x değerleri için mi, belirli bir x için mi sağlandığını ayırt et. Örneğin (m−2)x=18 denkleminde x=6 ise 6(m−2)=18, m=5'tir. Buna karşılık ax+6=3x+2a ifadesi her x için geçerliyse önce x katsayıları eşit olmalıdır: a=3. Sabitler de eşit olmalıdır: 6=2a.
Günlük Durumları Denkleme Dönüştürme
Bir sayı x; “üç fazlasının iki katı” 2(x+3); “üç katının beş eksiği” 3x−5 olarak yazılır. Yaş farkı zaman geçse de değişmez. Bir kaptan diğerine aktarılan miktar toplamı değiştirmez. Kesirli harcamalarda ikinci oran, **ilk işlemden sonra kalana** uygulanır.
Sık Karıştırılan Noktalar
- 3(x−2)=3x−6'dır; 3x−2 değildir.
- −(2x−5)=−2x+5 olur.
- 2(x+3) ve 2x+3 farklıdır.
- ax+b=cx+d'de a=c olması otomatik olarak sonsuz çözüm anlamına gelmez; sabitler de eşit olmalıdır.
- İki denklemin aynı çözümü vermesi, her x için özdeş olmaları anlamına gelmez.
- Para ya da bilet sayısı gibi nicelikler tam sayı ve negatif olmayan sonuç vermelidir.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Sorunun verdiği ve istediği nicelikleri ayır.
- Uygun bilinmeyeni seç, diğerlerini ona bağlı yaz.
- Eşitlikleri kur ve çözümleri cebirsel olarak bul.
- Birden fazla koşul varsa hepsinde dene; ayrı çözümler yerine ortak çözüm aranır.
- Şıklardaki değerlerin denklemde sağlanıp sağlanmadığını gerekirse tersine kontrol et.
Konu Özeti
Doğrusal denklem ax+b=0 biçiminde düzenlenir. a≠0 ise tek çözüm; a=0,b≠0 ise çözüm yok; a=b=0 ise sonsuz çözüm vardır. Parantez ve kesirli ifadelerde denkli dönüşümlere dikkat edilir. Sözel problemlerden doğrusal denklemler kurulabilir; parametreli eşitlikler için özel durumlar ayrı incelenir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Parantezli ve kesirli denklemleri doğru çözmek.
- Denklemde çözüm yok / tek çözüm / sonsuz çözüm durumlarını ayırmak.
- Verilen x çözümünden parametreyi bulmak.
- İki doğrusal denklemi yerine koyma veya yok etme yoluyla çözmek.
- Yaş, bilet, para ve aktarma gibi durumları doğrusal modele çevirmek.
- Sorunun istediği ara veya bileşik ifadeyi hesaplamak.
- Bulduğun sonucu ilk koşullarda yeniden sınamak.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ALES Matematik Birinci Dereceden Denklemler - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ALES Matematik Birinci Dereceden Denklemler - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ALES Matematik Birinci Dereceden Denklemler - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ALES Matematik Birinci Dereceden Denklemler - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene