Konu Anlatımı / Ders Notu
Doğruda ve Açılar Konu Anlatımı
ALES doğruda ve açılar için konu anlatımı: tümler, bütünler, açıortay ve paralel doğrular.
Doğruda ve Açılar — Konu Anlatımı
1. Temel açılar ve ölçü ilişkileri
Dar açı 0° ile 90° arasında; dik açı 90°; geniş açı 90° ile 180° arasında; doğru açı 180°dir. 180° ile 360° arasındaki açıya refleks açı denir. Bir açının tümleri, onunla toplamı 90° olan açıdır. Bütünleri, toplamı 180° olan açıdır. Tümler veya bütünler olma, iki açının çizimde yan yana bulunmasını zorunlu kılmaz.
2. Komşu, ters ve açıortay
Aynı köşe ve ortak kenara sahip, iç bölgeleri çakışmayan açılar komşudur. Kesişen iki doğrunun karşılıklı açıları **ters açılar** olup eşittir. Komşu iki ters olmayan açı, bir doğru üzerinde birlikteyse bütünlerdir. Bir açıortay açıyı ölçüleri eşit iki parçaya ayırır. Açıortay tek başına 90° oluşturmaz; açının yarısı alınır.
3. Paralel doğruları kesen doğru
İki paralel doğru bir kesenle kesildiğinde yöndeş, iç ters ve dış ters açılar birbirine eşittir. Aynı taraf iç açılarının toplamı 180°dir. Ters açı eşitliği için paralellik gerekmez; fakat yöndeş ve iç ters açıların eşitliğinden yararlanmak için paralellik şartı aranır. Açı yerleri sözel olarak verildiğinde doğru açının hangi çiftle eşleştiğini dikkatle bul.
4. Oran, değişken ve çok parçalı açılar
Bir doğru açı 2:3:4 oranıyla üçe bölünürse toplam 9 pay, her pay 20° olur; açılar 40°, 60° ve 80° çıkar. Nokta çevresinde verilen açılar 360°ye; bir yarı düzlemde yan yana bulunan ve tamamı doğru açı olan açılar 180°ye eşitlenir. Açılar eşit verildiyse eşitlik kurulur, tümler/bütünler verildiyse toplam kullanılır.
5. Yön ve saat problemleri
Saat yönünde art arda yapılan dönüşler toplanır; ters yöndeki dönüşler çıkarılır. Küçük açı istendiğinde 360°den fark alma gerekebilir. Saatte yelkovan dakikada 6°, akrep dakikada 0,5° döner; akrebin saat başından sonraki hareketi unutulmamalıdır. Saat 08.20'de akrep 250°, yelkovan 120° konumundadır: küçük açı 130°dir.
Sık Karıştırılan Noktalar
- **Tümler:** toplam 90°; **bütünler:** toplam 180°.
- **Ters açılar:** eşit; **doğrusal komşu açılar:** bütünler.
- **İç ters ve yöndeş:** paralel doğrularda eşit; **aynı taraf iç:** toplam 180°.
- **Açıortay:** verilen açıyı iki eş parçaya ayırır; açıya komşu dış açıyı değil.
- **Saat açısı:** akrep sabit değildir, dakikalar boyunca ilerler.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
Önce verilen sözel düzeni kısa notla göster. 90°, 180° veya 360° toplamından uygun olanını seç. Denklemi çözüp tüm açıların ölçülerini bul. Sorunun açının kendisini mi, bütünlerini mi, yarısını mı, iki açı farkını mı sorduğunu son satırda yeniden oku.
Konu Özeti
Doğruda ve açılarda ana kurallar 90° (dik/tümler), 180° (doğru/bütünler), 360° (tam açı), ters açı eşitliği, paralellerde yöndeş–iç ters–dış ters eşitliği ve aynı taraf iç açılarda bütünlerliktir. Oranlar toplam açıya göre paylaştırılır; açıortay açı ölçüsünü ikiye böler.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Tümler, bütünler, ters ve açıortay ilişkilerini ayırt etmek.
- Paralel doğrulardaki açı ilişkileriyle denklem kurmak.
- Üç veya daha fazla parçalı açıları 180°/360° ile çözmek.
- Saat ve yön problemlerinde küçük açıyı doğru bulmak.
- Çok aşamalı sorularda hesaplanan ara açıdan istenen yeni açıya geçmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ALES Matematik Doğruda ve Açılar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ALES Matematik Doğruda ve Açılar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ALES Matematik Doğruda ve Açılar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ALES Matematik Doğruda ve Açılar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene