Konu Anlatımı / Ders Notu

EBOB ve EKOK Konu Anlatımı

EBOB–EKOK kavramları ve ALES odaklı çok aşamalı problem çözümü.

EBOB ve EKOK — ALES Matematik Konu Anlatımı

ALES'te EBOB–EKOK soruları yalnız iki sayının ortak bölenini bulmayı değil, eşit paylaştırma, ortak zaman, sayı çiftlerini belirleme ve çoklu koşulları birlikte yorumlamayı ölçer.

EBOB Nasıl Bulunur?

Asal çarpanlara ayırmada ortak asal çarpanların *küçük* üsleri alınır. Örneğin 84=2²×3×7 ve 126=2×3²×7 olduğundan EBOB(84,126)=2×3×7=42. Eş paket sayısını en çok yapma, ipi en büyük eş parçalara ayırma ve en büyük kareyle döşeme problemlerinde genellikle EBOB kullanılır.

EKOK Nasıl Bulunur?

Asal çarpanların her birinde görülen *büyük* üs seçilir. Örneğin 18=2×3² ve 30=2×3×5 olduğundan EKOK(18,30)=2×3²×5=90. Belirli aralıklarla tekrar eden olayların ilk ortak zamanını bulma sorularında EKOK kullanılır.

Sayı Çiftlerinde Aralarında Asallık

EBOB(a,b)=g ise a=gx, b=gy yazılır ve **EBOB(x,y)=1** olmalıdır. Bu durumda EKOK(a,b)=gxy olur. Örneğin EBOB=6, EKOK=180 ise xy=30 ve x,y aralarında asaldır. Sırasız olası (x,y) çiftleri (1,30), (2,15), (3,10), (5,6) olur. Gerçek sayı çiftleri sırasıyla (6,180), (12,90), (18,60), (30,36)'dır.

Üç veya Daha Fazla Sayıda Ortaklık

Üç periyodun ortak tekrar süresi EKOK(a,b,c); üç miktarın artıksız eş paketlere ayrılabildiği en büyük paket sayısı EBOB(a,b,c) ile hesaplanır. İki sayı için geçerli **çarpım = EBOB × EKOK** eşitliğini üç sayıya aynı biçimde uygulamak doğru değildir.

Kalanla Birlikte EBOB–EKOK

Bir sayı 12, 18 ve 30'a bölündüğünde hepsinden 5 kalanını veriyorsa n−5, EKOK(12,18,30)=180'in katıdır: n=180k+5. Kalanlar bölenlerinden aynı miktarda eksikse, örneğin 8'e bölümde 6 ve 12'ye bölümde 10 kalan varsa, n+2 EKOK(8,12)=24'ün katıdır. Aralık ve ek bölünebilme koşulları sonda uygulanır.

Sık Karıştırılan Noktalar

  1. **Eş parça sayısı** ile **bir parçanın uzunluğu** birbirinden farklıdır: İp parçalarken en büyük parça EBOB, toplam parça sayısı ise her ipin EBOB'a bölümünün toplamıdır.
  2. EBOB ve EKOK'u verilen iki sayıyı yalnız çarpım bağıntısından bulmak yetmeyebilir; seçilen çarpanlar aralarında asal olmalıdır.
  3. Birlikte gerçekleşen olay sayısında başlangıcı iki kez sayma.
  4. EKOK(a,b) genellikle a×b değildir; yalnız aralarında asal olduklarında çarpıma eşittir.
  5. Üç sayı için a×b×c=EBOB×EKOK gibi bir genel formül bulunmaz.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

  1. Sorunun "en büyük eş parça" mı "ilk ortak zaman" mı istediğini belirle.
  2. İstenen miktarların ve sürelerin **pozitif tam sayı** olduğunu kontrol et.
  3. EBOB ya da EKOK'u asal çarpanlara ayırarak veya ortak bölen/kat listesiyle hesapla.
  4. EBOB–EKOK bağıntısı gerektiren iki sayı sorularında a=gx, b=gy, EBOB(x,y)=1 dönüşümünü kullan.
  5. "En az/en çok/kaç farklı" ifadesi varsa tüm kısıtları sağladığını kontrol et.
  6. Sonuç tek başına yetmiyorsa paket içeriği, toplam karo, aralık içinde ortak an sayısı gibi ek işlemleri yap.

Konu Özeti

**EBOB:** ortak bölenlerin en büyüğü. **EKOK:** ortak katların en küçüğü. İki sayı için a×b=EBOB(a,b)×EKOK(a,b). EBOB(a,b)=g → a=gx, b=gy, EBOB(x,y)=1 ve EKOK(a,b)=gxy. Birden fazla periyotta ilk ortak tekrar için EKOK; eş ve artıksız dağıtım için EBOB kullanılır.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

  • Asal çarpanlar üzerinden EBOB ve EKOK hesaplamak.
  • Eş gruplama, ip kesme ve kare döşeme problemlerini modellemek.
  • Birden fazla periyodun ortak tekrar zamanını ve sayısını bulmak.
  • EBOB–EKOK çarpım bağıntısını doğru kullanarak eksik sayıyı bulmak.
  • EBOB'u dışarı alıp aralarında asal çarpanlarla olası sayı çiftlerini saymak.
  • Kalan ve aralık koşullarını EKOK'la birleştirmek.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Ders Notu

EBOB ve EKOK Ders Notu

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Hızlı Tekrar

EBOB ve EKOK Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

ALES Matematik EBOB ve EKOK - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

ALES Matematik EBOB ve EKOK - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

ALES Matematik EBOB ve EKOK - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

ALES Matematik EBOB ve EKOK - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz