Konu Anlatımı / Ders Notu
İşçi ve Havuz Problemleri Konu Anlatımı
ALES işçi ve havuz problemlerinde hız, zaman, ortak iş ve gider ilişkileriyle çok aşamalı çözüm stratejileri.
İşçi ve Havuz Problemleri — ALES
Bir işi bitirme süresi, işçinin tek başına veya diğerleriyle birlikte çalışma hızına bağlıdır. Soruyu çözmeye **toplam işi 1 birim kabul ederek** başlayın. Her işçinin birim zamandaki işi, tek başına bitirme süresinin tersidir. Havuz sorularında dolduran muslukların hızları eklenir, boşaltan giderlerin hızları çıkarılır.
Temel Çözüm Modelleri
Birlikte çalışma
Bir kişi a, ikinci kişi b saatte bitiriyorsa t saatte tamamlanan iş t/a + t/b olur. İşi tamamen bitirme koşulu t/a + t/b = 1'dir.
İşçi–gün hesabı
Eş verimli işçilerde kişi sayısı ve zaman ters orantılıdır. Çalışma saati değişirse işçi-gün yerine işçi-saat hesabı gerekir.
Aşamalı iş
Önceki aşamaların tamamladığı payları bulup toplayın. Sonraki aşama yalnız kalan payı yapar. Her aşamayı kendi çalışma hızıyla çözün.
Havuz ve gider
Muslukların doldurma hızlarını, giderlerin boşaltma hızlarını ayrı tutun. Gider açıldıktan sonra net dolum hızıyla hesap yapın. Net hız sıfır veya negatifse dolum tamamlanmaz.
Sık Karıştırılan Noktalar
- İşi 6 saatte ve 12 saatte bitiren iki kişinin birlikte süresi 18 saat değildir; hızlar toplanır.
- %20 verim azalması hızı 4/5 ile çarpar; süre bunun tersi yönde değişir.
- “2 saat sonra açılan gider” ilk 2 saati etkilemez.
- “Kalan işi kaç saatte?” sorusunda ilk aşamanın süresi cevaba eklenmez.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- İşi 1 kabul edin, bütün süreleri ortak birimde yazın.
- Çalışan kişilerin veya açık muslukların hızlarını bulun.
- Zaman aralıkları değişiyorsa her aşamada yapılan işi ayrı hesaplayın.
- Kalan işi (1 − yapılan iş) bulun ve sonraki aşamanın net hızına bölün.
- Bulduğunuz süreyi soru kökünde istenen süreyle karşılaştırın.
Konu Özeti
İş problemlerinde hızlar toplanır, boşaltma hızları çıkarılır. Her aşamanın tamamladığı iş kendi hızı ve süresiyle hesaplanır. Eş verimli işçiler için işçi-saat miktarı sabittir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Tek başına çalışma süresinden birim iş hızını hesaplama
- Ortak ve ayrı çalışma aşamalarını ayrıştırma
- İşçi sayısı, çalışma saati ve verim değişimini hesaba katma
- Musluk ve giderlerin net dolum hızını bulma
- “Kalan süre” ile “toplam süre” ayrımını doğru yapma
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ALES Matematik İşçi ve Havuz Problemleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ALES Matematik İşçi ve Havuz Problemleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ALES Matematik İşçi ve Havuz Problemleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ALES Matematik İşçi ve Havuz Problemleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene