Konu Anlatımı / Ders Notu
Temel Kavramlar Konu Anlatımı
ALES için tam sayılar, ardışık sayılar ve çok koşullu temel sayı soruları.
Temel Kavramlar — ALES Sayısal Konu Anlatımı
ALES Sayısal Testi; hesaplama becerisi yanında verilen koşulları yorumlamayı, olası durumları sınırlamayı ve akıl yürütmeyi ölçer. Temel Kavramlar bölümünde amaç, sayıların özelliklerini kullanarak kısa ama sağlam çıkarımlar yapmaktır.
Teklik ve Çiftlik
- Çift + çift = çift; tek + tek = çift; tek + çift = tek.
- İki tam sayının çarpımı, en az bir çarpan çiftse çifttir.
- Tek sayıda tek terimin toplamı tek, çift sayıda tek terimin toplamı çifttir.
- Toplamı tek olan iki tam sayıdan biri tek, diğeri çifttir.
Pozitif ve Negatif Sayılar
- İki pozitif sayının toplamı pozitiftir.
- İki negatif sayının çarpımı pozitiftir.
- Farkın işareti, hangi sayının büyük olduğuna bağlıdır.
- x negatif tam sayı ve x+7 pozitifse −7<x<0 olur. İkinci koşul verilirse olası tam sayıları tek tek belirle.
Ardışık Tam Sayılar
- Ardışık tam sayılar n, n+1, n+2, ...; ardışık çift veya tek sayılar n, n+2, n+4, ... biçimindedir.
- Üç ardışık tam sayının toplamı ortadaki sayının üç katına eşittir.
- Tek sayıda ardışık terimin ortalaması orta terimdir.
- Ardışık sayılarla ilgili sorularda ilk terimi n kabul ederek denklem kurmak, ayrı ayrı sayı tahmin etmekten daha güvenlidir.
Sabit Toplam ve Sabit Çarpım
Pozitif iki sayının toplamı sabitken çarpım, sayılar birbirine yaklaştıkça büyür. Pozitif iki sayının çarpımı sabitken toplam, çarpanlar birbirine yaklaştıkça küçülür. Tam sayı, farklılık, tek-çift veya kat olma koşulları varsa en yakın *uygun* çift aranır.
İki veya Üç Bilinmeyenli İlişkiler
- a+b ve a−b verilirse toplam ve farkı birleştirerek sayıları tek adımda bulabilirsin.
- a+b, b+c ve a+c verildiğinde her üç toplamın yarısı a+b+c’yi verir.
- a²−b²=(a−b)(a+b) özdeşliği, kare farkından sayı farkına geçiş sağlar.
- Bir eşitliğe başka bir eşitliği yerleştirirken pozitif tam sayı koşulunu kaybetme.
Olası Durumları Sıralama
Birden fazla tamsayı koşulunda denklem her zaman tek başına yeterli değildir. Önce olası değerler, ardından sıralama, tek-çift, farklı olma ve kat olma koşullarıyla eleme yap. Yanlışlıkla bütün gerçek sayıları geçerli kabul etme.
Sık Karıştırılan Noktalar
- “Pozitif tam sayı” dendiğinde sıfır alınmaz.
- “Farklı” koşulu varken eşit iki sayı seçilmez.
- “Ardışık çift” ile “ardışık tam sayı” aynı değildir; aralıkları sırasıyla 2 ve 1’dir.
- Eşitlikten çıkan kesirli değer, tam sayı koşulunu otomatik karşılamaz.
- En büyük / en küçük değeri ararken bütün ek koşullar en sonda yeniden doğrulanır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Sayıların kümesini yaz: pozitif tam sayı, tam sayı, tek veya çift.
- Toplam ve fark eşitliklerinden bilinmeyen sayısını azalt.
- “Farklı, sıralı, katı” gibi ek koşullarla olası değerleri sınırla.
- En büyük veya en küçük değer için uygun adayları karşılaştır.
- Cevabı yerine koyarak bütün koşulları sağladığını kontrol et.
Konu Özeti
- Tek ve çift sayılar 2k ile 2k+1 biçiminde ifade edilir.
- Ardışık tam sayılar birer; ardışık tek/çift sayılar ikişer artar.
- Sabit toplam ve sabit çarpım sorularında yakınlık ilkesi işe yarar; ancak tam sayı ve farklılık koşulları belirleyicidir.
- Çoklu toplam eşitlikleri, bilinmeyenlerin tek tek bulunmasını kolaylaştırır.
- ALES için işlemden çok koşulların doğru yorumlanması önemlidir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Teklik, çiftlik ve işaret koşullarını doğru yorumlamak.
- Ardışık tam sayıların toplamı üzerinden sayıları bulmak.
- Pozitif tam sayı ve farklılık koşullarıyla adayları elemek.
- Sabit toplam/çarpım altında en büyük ve en küçük değeri belirlemek.
- Çok koşullu sayı problemlerini denklem ve kısa durum analiziyle çözmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ALES Matematik Temel Kavramlar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ALES Matematik Temel Kavramlar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ALES Matematik Temel Kavramlar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ALES Matematik Temel Kavramlar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene