AYT Biyoloji Duyu Organları Ders Notu

Duyu Organları Ders Notu

Duyu organları uyarıları reseptörlerle algılar ve sinir sistemine iletir.

Reseptörler

Fotoreseptör → ışık

Mekanoreseptör → basınç, ses, denge

Kemoreseptör → tat, koku

Termoreseptör → sıcaklık

Ağrı reseptörü → zararlı uyarılar

Göz

Sert tabaka → koruma

Kornea → ışığı kırar

Damar tabaka → beslenme

İris → göz bebeği çapı

Mercek → ışığı retinaya odaklar

Retina → fotoreseptörler

Göz Uyumu

Yakın:

Kirpiksi kas kasılır.

Asıcı bağ gevşer.

Mercek kalınlaşır.

Kırma gücü artar.

Uzak:

Kirpiksi kas gevşer.

Asıcı bağ gerilir.

Mercek incelir.

Retina

Çubuk → az ışık, renk ayırt etmez

Koni → renkli ve ayrıntılı görme

Sarı benek → en net görme

Kör nokta → reseptör yok

Görme Kusurları

Miyop → retina önü → kalın kenarlı mercek

Hipermetrop → retina arkası → ince kenarlı mercek

Astigmatizma → düzensiz kırılma

Presbitlik → yaşla mercek esnekliği azalır

Kulak

Dış kulak:

Kulak kepçesi

Dış kulak yolu

Kulak zarı

Orta kulak:

Çekiç

Örs

Üzengi

Östaki borusu

İç kulak:

Salyangoz

Korti organı

Yarım daire kanalları

Tulumcuk

Kesecik

İşitme

Kulak zarı → kemikçikler → oval pencere → salyangoz → Korti → işitme siniri

Denge

Yarım daire kanalları → dönme

Tulumcuk/kesecik → doğrusal ivme ve konum

Burun

Koku reseptörü → kemoreseptör

Koku maddesi mukusta çözünür.

Dil

Tat reseptörü → kemoreseptör

Tat maddesi tükürükte çözünür.

Temel tatlar:

Tatlı

Tuzlu

Ekşi

Acı

Umami

Deri

Mekanoreseptör

Termoreseptör

Ağrı reseptörü

Reseptör yoğunluğu bölgelere göre değişir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Kornea ışığı kırar, iris ışık miktarını ayarlar.
• Yakına bakışta mercek kalınlaşır.
• Çubuk az ışıkta, koni renkli görmede etkilidir.
• Sarı benek net görme, kör nokta reseptörsüz bölgedir.
• Miyop kalın, hipermetrop ince kenarlı mercekle düzeltilir.
• Östaki basınç dengeler.
• Korti işitmeyle ilgilidir.
• Yarım daire kanalları dönme hareketlerini algılar.
• Koku ve tat reseptörleri kemoreseptördür.
• Bilinçli algı beyinde oluşur.

Duyu Organları Kısa Özeti

göz → fotoreseptör

kulak → mekanoreseptör

burun/dil → kemoreseptör

kornea → kırılma

iris → ışık miktarı

çubuk → az ışık

koni → renk

Korti → işitme

yarım daire → dönme

deri → dokunma/sıcaklık/ağrı