AYT Biyoloji Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji Ders Notu

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji Ders Notu

Temel Ayrım

Biyoteknoloji → biyolojik sistemlerin insan yararına kullanılması

Genetik mühendisliği → DNA üzerinde doğrudan işlem yapılması

Rekombinant DNA

Farklı DNA parçalarının birleştirilmesi.

Restriksiyon enzimi → keser

DNA ligaz → birleştirir

Vektör ve Plazmit

Vektör → hedef DNA’yı taşır

Plazmit → bakterilerde bulunan halkasal DNA, vektör olabilir

Transformasyon

Bakterinin dışarıdan DNA veya plazmit alması.

Seçilebilir Belirteç

Plazmit alan hücreleri belirlemeye yarar.

PCR

Belirli DNA bölgesini çoğaltır.

Gerekli:

Kalıp DNA

Primer

Isıya dayanıklı DNA polimeraz

Nükleotitler

Sıra:

Denatürasyon

Primer bağlanması

Uzama

Jel Elektroforezi

DNA parçalarını boyutlarına göre ayırır.

Küçük parça → daha uzağa gider

DNA Dizileme

Nükleotit sırasını belirler.

DNA Parmak İzi

Bireyler arasındaki değişken DNA bölgelerini karşılaştırır.

Transgenik ve GDO

Transgenik → başka kaynaktan gen taşır

GDO → genetik materyali biyoteknolojik yöntemle değiştirilmiş canlı

CRISPR

Hedefli gen düzenleme.

Kılavuz RNA hedefi bulur.

Cas proteini DNA üzerinde kesim yapabilir.

Gen Tedavisi

Hastalığa yol açan genetik bozukluğu düzeltme veya işlevsel gen sağlama amacı taşır.

Somatik uygulama genellikle yavrulara aktarılmaz.

Kök Hücre

Kendini yenileme

Farklılaşabilme

Klonlama

Gen klonlama

Hücre klonlama

Organizma klonlama

Somatik hücre çekirdeği transferi → çekirdek vericisinin DNA’sı önemlidir

Doku Kültürü

Bitki totipotensisinden yararlanır.

Steril ortam ve uygun hormonlar kullanılır.

Biyoinformatik

DNA ve protein verilerini bilgisayar yardımıyla analiz eder.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Restriksiyon enzimi keser.
• Ligaz birleştirir.
• PCR DNA çoğaltır.
• Elektroforez DNA parçalarını ayırır.
• Dizileme baz sırasını belirler.
• DNA parmak izi kimliklendirmede kullanılabilir.
• Transgenik ve GDO aynı kapsamda değildir.
• CRISPR hedefli düzenlemedir.
• Somatik gen tedavisi kalıtsal değildir.
• Doku kültürü totipotensiden yararlanır.

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji Kısa Özeti

kesme → restriksiyon enzimi

birleştirme → ligaz

taşıma → vektör

çoğaltma → PCR

ayırma → elektroforez

okuma → dizileme

düzenleme → CRISPR

bitki çoğaltma → doku kültürü