AYT Biyoloji Sinir Sistemi Ders Notu

Sinir Sistemi Ders Notu

Sinir sistemi uyarıları algılar, değerlendirir ve uygun cevabı oluşturur.

Nöron

Temel bölümler:

Dendrit → uyarıyı alır

Hücre gövdesi → metabolik merkez

Akson → impulsu uzaklaştırır

Miyelin

Miyelin kılıf impuls iletim hızını artırır.

Ranvier boğumları arasında sıçrayıcı iletim görülür.

Nöron Çeşitleri

Duyu nöronu → reseptörden MSS’ye

Ara nöron → MSS içinde

Motor nöron → MSS’den efektöre

Dinlenme Potansiyeli

Dinlenmede zar polarizedir.

Hücre içi genel olarak daha negatiftir.

Eşik ve Ya Hep Ya Hiç

Eşik altı → impuls yok

Eşik ve üstü → aksiyon potansiyeli oluşur

Aksiyon potansiyelinin büyüklüğü değişmez.

Şiddet artışı → impuls frekansı artabilir.

Aksiyon Potansiyeli

Depolarizasyon → Na⁺ girişi

Repolarizasyon → K⁺ çıkışı

İmpuls Hızı

Artıran etkenler:

• miyelin
• büyük akson çapı
• uygun sıcaklık artışı

Sinaps

İmpuls akson ucuna gelir.

Nörotransmitter salınır.

Karşı hücre reseptörüne bağlanır.

Kimyasal sinapsta iletim genellikle tek yönlüdür.

Merkezi Sinir Sistemi

Beyin + omurilik

Uç Beyin

Bilinç

Öğrenme

Hafıza

İstemli hareket

Duyuların değerlendirilmesi

Talamus

Koku hariç birçok duyunun beyin kabuğuna aktarılması.

Hipotalamus

Vücut sıcaklığı

Açlık-tokluk

Susama

Su dengesi

Uyku

Hipofiz kontrolü

Orta Beyin

Görme ve işitmeyle ilgili bazı refleksler.

Beyincik

Denge

Kas koordinasyonu

Omurilik Soğanı

Solunum

Kalp atımı

Kan basıncı

Yutma

Öksürme

Omurilik

Beyin-vücut arasında iletim.

Refleks merkezi.

Gri madde içte, ak madde dışta.

Refleks Yayı

Reseptör → duyu nöronu → ara nöron → motor nöron → efektör

Çevresel Sinir Sistemi

Somatik → istemli iskelet kası kontrolü

Otonom → istemsiz organ kontrolü

Otonom Sistem

Sempatik → savaş/kaç

Parasempatik → dinlen/sindir

Sık Karıştırılan Noktalar

• Dendrit alır, akson iletir.
• Miyelin hız artırır.
• Duyu nöronu MSS’ye gelir.
• Motor nöron efektöre gider.
• Aksiyon potansiyeli büyüklüğü şiddetle artmaz.
• Şiddet impuls frekansını artırabilir.
• Talamus koku hariç duyularla ilişkilidir.
• Hipotalamus homeostazide görevlidir.
• Beyincik denge ve koordinasyon sağlar.
• Omurilik soğanı yaşamsal istemsiz faaliyetleri düzenler.

Sinir Sistemi Kısa Özeti

Nöron → dendrit, gövde, akson

Miyelin → hızlı iletim

Duyu → MSS

Motor → efektör

Sinaps → nörotransmitter

Talamus → duyu aktarımı

Hipotalamus → homeostazi

Beyincik → denge

Omurilik → refleks

Otonom → sempatik + parasempatik