AYT Biyoloji Solunum Sistemi Ders Notu

Solunum Sistemi Ders Notu

Solunum Yolu

Burun

Yutak

Gırtlak

Soluk borusu

Bronş

Bronşçuk

Alveol

Soluk Borusu

C biçimli kıkırdak halkalar

Mukus → parçacıkları tutar

Siller → mukusu yutağa taşır

Alveol

İnce duvar

Nemli yüzey

Geniş yüzey alanı

Kılcal damar ağı

Gaz değişimi

Sürfaktan → yüzey gerilimini azaltır

Soluk Alma

Diyafram kasılır.

Göğüs hacmi artar.

Akciğer içi basınç azalır.

Hava içeri girer.

Soluk Verme

Diyafram gevşer.

Göğüs hacmi azalır.

Akciğer içi basınç artar.

Hava dışarı çıkar.

Akciğer Hacimleri

Soluk hacmi → normal nefes

İnspirasyon yedek → ek alınabilen hava

Ekspirasyon yedek → ek verilebilen hava

Rezidüel → maksimum vermeden sonra kalan

Vital kapasite → soluk + inspirasyon yedek + ekspirasyon yedek

Gaz Değişimi

Akciğer:

O₂ → alveol → kan

CO₂ → kan → alveol

Doku:

O₂ → kan → hücre

CO₂ → hücre → kan

Oksijen Taşınması

Büyük kısmı hemoglobine bağlı.

Aktif dokuda CO₂ artışı ve pH düşüşü O₂ bırakılmasını kolaylaştırır.

CO₂ Taşınması

En fazla bikarbonat olarak.

Karbonik anhidraz alyuvarda görev yapar.

Solunum Kontrolü

Omurilik soğanı

Pons

CO₂ artışı → H⁺ artışı → solunum uyarılır

Sağlık

Sigara → siller ve alveoller zarar görebilir

CO → hemoglobine güçlü bağlanır

Astım → hava yolu daralması

Amfizem → alveol yüzeyi azalır

Sık Karıştırılan Noktalar

• Alveol gaz değişim yeridir.
• Sürfaktan yüzey gerilimini azaltır.
• Soluk almada diyafram kasılır.
• Soluk almada basınç azalır.
• Vital kapasite rezidüel hacmi içermez.
• O₂'nin çoğu hemoglobine bağlıdır.
• CO₂'nin çoğu bikarbonat hâlindedir.
• Karbonik anhidraz alyuvardadır.
• CO₂ artışı solunumu artırabilir.
• CO oksijen taşınmasını azaltır.

Solunum Sistemi Kısa Özeti

alveol → gaz değişimi

sürfaktan → alveol açık

diyafram kasılır → nefes alma

hacim ↑ → basınç ↓

O₂ → Hb

CO₂ → HCO₃⁻

omurilik soğanı → kontrol

CO₂ ↑ → solunum ↑