AYT Coğrafya Jeopolitik Ders Notu

Jeopolitik Ders Notu

Jeopolitik

coğrafya

güç

strateji

uluslararası ilişkiler

Jeopolitik Faktörler

Doğal:

• konum
• yüz ölçümü
• yer şekilleri
• denizler
• boğazlar
• doğal kaynaklar
• su

Beşerî:

• nüfus
• ekonomi
• teknoloji
• askerî kapasite
• siyasi istikrar
• diplomasi

Klasik Teoriler

Mackinder → Heartland / kara hâkimiyeti

Spykman → Rimland / kenar kuşak

Mahan → deniz gücü

Türkiye’nin Jeopolitiği

Avrupa-Asya arasında

Balkanlar

Kafkasya

Orta Doğu

Karadeniz

Ege

Akdeniz

Türk Boğazları

İstanbul Boğazı

Çanakkale Boğazı

Karadeniz-Akdeniz bağlantısı

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Enerji Jeopolitiği

BTC → petrol

TANAP → doğal gaz

TürkAkım → doğal gaz

enerji transit konumu

Kritik Geçitler

Hürmüz → enerji

Süveyş → Avrupa-Asya

Malakka → Doğu Asya

Babülmendep → Kızıldeniz-Aden

Su Jeopolitiği

Fırat-Dicle

Nil

Ürdün

sınır aşan sular

Modern Jeopolitik

siber güvenlik

uydu

uzay

yarı iletken

veri

yapay zekâ

Yumuşak Güç

kültür

diplomasi

eğitim

medya

turizm

Sık Karıştırılan Noktalar

• Mackinder → Heartland.
• Spykman → Rimland.
• Mahan → deniz gücü.
• Türkiye → Avrupa-Asya.
• Türk Boğazları → Karadeniz-Akdeniz.
• Montrö → boğazlar geçiş rejimi.
• BTC → petrol.
• TANAP → doğal gaz.
• Hürmüz → enerji.
• Süveyş → Avrupa-Asya.
• Malakka → Doğu Asya.
• Kaynak zenginliği → tek başına güç değil.
• Nüfus miktarı → tek başına güç değil.
• Yumuşak güç → kültür/diplomasi.

Jeopolitik Kısa Özeti

jeopolitik → coğrafya + güç

Heartland → Mackinder

Rimland → Spykman

deniz gücü → Mahan

Türkiye → boğazlar + geçiş

BTC → petrol

TANAP → gaz

Hürmüz → enerji

siber → modern jeopolitik