AYT Coğrafya Yerleşmeler Ders Notu

Yerleşmeler Ders Notu

Yerleşmeyi Etkileyen Doğal Faktörler

iklim

yer şekilleri

yükselti

su

toprak

bitki örtüsü

afet riski

Beşerî Faktörler

tarım

sanayi

ticaret

ulaşım

turizm

madencilik

yönetim

Tarihsel Gelişim

tarımın başlaması

yerleşik hayat

kalıcı köyler

su kaynakları çevresi

Sürekliliğe Göre

sürekli → köy, kasaba, şehir

geçici → yayla, oba, ağıl

Kır Yerleşmeleri

köy

mezra

kom

oba

yayla

ağıl

çiftlik

divan

Köy Altı Yerleşmeleri

Mezra → köyden küçük

Kom → hayvancılık

Oba → göçebe/yarı göçebe hayvancılık

Yayla → yaz mevsimi, yüksek alan

Ağıl → küçükbaş hayvancılık

Divan → Batı Karadeniz

Yerleşme Dokusu

Toplu → su sınırlı, düz arazi

Dağınık → su bol, arazi engebeli

Gevşek → ikisi arasında

Doğu Karadeniz → dağınık

İç Anadolu → toplu

Yerleşme Planı

çizgisel → yol, vadi, kıyı

dairesel → merkez çevresi

ışınsal → merkezden çıkan yollar

küme → yapıların bir arada bulunması

Şehir Fonksiyonları

yönetim

sanayi

ticaret

ulaşım

liman

madencilik

turizm

eğitim

Örnekler

Ankara → yönetim

İstanbul → ticaret

Kocaeli → sanayi

Zonguldak → madencilik

Antalya → turizm

Mesken

Karadeniz → ahşap

İç Anadolu → kerpiç

taşın bol olduğu yer → taş mesken

yağışlı yer → eğimli çatı

kurak yer → düz dam

Şehirleşme

sanayileşme

göç

hizmet sektörü

ulaşım

Hızlı Şehirleşme Sorunları

trafik

altyapı

hava kirliliği

konut

yeşil alan kaybı

plansız yapılaşma

Sık Karıştırılan Noktalar

• Yayla → geçici.
• Mezra → köyden küçük.
• Kom → hayvancılık.
• Divan → Batı Karadeniz.
• Doğu Karadeniz → dağınık.
• İç Anadolu → toplu.
• Su kıtlığı → toplu yerleşmeyi destekler.
• Bol su + engebeli arazi → dağınık yerleşme.
• Ankara → yönetim.
• Zonguldak → madencilik.
• Karadeniz → ahşap mesken.
• Kurak iç kesimler → kerpiç.

Yerleşmeler Kısa Özeti

doğal + beşerî faktör → yerleşme

tarım → yerleşik hayat

köy → kırsal

yayla → geçici

Doğu Karadeniz → dağınık

İç Anadolu → toplu

şehir → fonksiyon çeşitliliği

mesken → iklim + malzeme

planlama → afet riskini azaltır