AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ahlak ve Değerler Ders Notu

Ahlak ve Değerler – Ders Notu

Ahlak ve İlgili Kavramlar

Ahlak, iyi–kötü ayrımına göre davranışları belirleyen değerler bütünüdür. Vicdan ahlakın iç yaptırımıdır. Hukuk devlet yaptırımına dayanır. Adet ve töre toplumsal alışkanlıklardır.

Örnek: Trafik cezası hukuk, pişmanlık duygusu vicdan yaptırımıdır.

Ahlaki Sorumluluk

Akıl, irade ve özgürlük gerekir. Niyet davranışın değerini etkiler. Din ahlaka kaynak ve yaptırım gücü kazandırır.

Nefis Mertebeleri

Emmare kötülüğü emreder, levvame pişman olur ve kınar, mutmainne huzura erer.

Örnek: Hata sonrası pişmanlık duyan nefis levvamedir.

Olumlu Değerler

Sıdk doğruluk, emanet güvenilirlik, adalet hak vermek, sabır dayanmak, şükür nimeti doğru kullanmak, tevazu alçakgönüllülük, kanaat yetinmek, cömertlik vermektir.

Örnek: Bulduğu cüzdanı teslim eden kişi emaneti gösterir.

Olumsuz Tutumlar

Kibir üstünlük taslamak, haset kıskançlık, gıybet arkadan konuşma, iftira olmayanı yüklemek, riya gösteriş, israf yersiz harcamadır.

Örnek: İşlemediği suçu yüklemek iftiradır.

Kul Hakkı

Başkasına ait hakkı ancak hak sahibi bağışlayabilir.

Hz. Muhammed’in Ahlakı

Hz. Muhammed güzel ahlakın örnek modelidir; “Muhammedü’l-Emin” olarak anılırdı.

Geçmiş AYT Soru Kalıpları

• durumdan kavrama,
• ahlak-hukuk-adet-töre ayrımı,
• nefis mertebesi,
• Hz. Muhammed’in ahlakı,
• önermeli ahlak soruları.

Sık Karıştırılanlar

• Gıybet ile iftira.
• Haset ile gıpta.
• Adet ile hukuk.

Kısa Özet

Davranıştaki anahtar kelimeyi bul, kavramı zıddıyla birlikte düşün, sorumlulukta akıl-irade-özgürlüğü kontrol et, önermeleri tek tek değerlendir.