AYT Felsefe Ahlak Felsefesi Ders Notu

Ahlak Felsefesi – Ders Notu

Ahlak Felsefesi

İnsan eylemlerini:

• iyi-kötü,
• doğru-yanlış,
• özgürlük,
• sorumluluk,
• erdem,
• mutluluk,
• ödev

açısından inceler.

Ahlak ve Etik

Ahlak: yaşanan değer ve davranış kuralları.

Etik: bu değer ve kuralların felsefi olarak sorgulanması.

Ahlaki Eylem

Bilinçli ve iradeli biçimde yapılan, iyi-kötü açısından değerlendirilebilen davranıştır.

Özgürlük Görüşleri

Determinizm: davranışlar nedenlerle belirlenmiştir.

İndeterminizm: özgür seçim mümkündür.

Otodeterminizm: kişi aklı ve iradesiyle kendisini belirleyebilir.

Fatalizm: olaylar kaçınılmaz kaderle belirlenmiştir.

Hedonizm

Haz temel değerdir.

Epikuros:

• ölçülü haz,
• acıdan kaçınma,
• ruh dinginliği.

Egoizm

Kişinin kendi çıkar veya iyiliğini temel alır.

Faydacılık

Eylemin sonuçlarına bakar.

Temel ilke: en çok sayıda insan için en fazla mutluluk.

Temsilciler:

• Jeremy Bentham
• John Stuart Mill

Sokrates

Erdem bilgidir.

Kimse bilerek kötülük yapmaz.

Aristoteles

En yüksek amaç: mutluluk.

Mutluluk: erdemli yaşamla gerçekleşir.

Altın orta: aşırılıklar arasında uygun denge.

Kant

Ödev ahlakı.

Ahlaki eylem: çıkar için değil, ödev olduğu için yapılmalıdır.

Temel kavramlar:

• iyi irade
• ödev
• evrensel yasa
• kategorik imperatif

Sartre

İnsan özgürdür.

Seçimleriyle kendisini oluşturur.

Özgürlük sorumluluğu beraberinde getirir.

Nietzsche

Geleneksel ahlak değerlerini eleştirir.

Değerlerin yeniden değerlendirilmesini savunur.

Evrensel Ahlak Yasası

Temel soru: Herkes için geçerli ahlaki kurallar var mıdır?

Sokrates: bilgi ve erdem.

Platon: İyi ideası.

Aristoteles: erdem ve mutluluk.

Kant: akla dayalı evrensel ödev.

Etik Yaklaşımların Ayrımı

Sonuç odaklı: faydacılık.

Ödev ve niyet odaklı: Kant.

Karakter odaklı: Aristoteles’in erdem etiği.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Determinizm → nedensel belirlenmişlik.
• Fatalizm → kader.
• İndeterminizm → özgür seçim.
• Otodeterminizm → kendi kendini belirleme.
• Epikuros → ölçülü haz.
• Bentham ve Mill → faydacılık.
• Sokrates → erdem bilgidir.
• Aristoteles → altın orta.
• Kant → ödev.
• Sartre → özgürlük ve sorumluluk.
• Nietzsche → değer eleştirisi.

Ahlak Felsefesi Kısa Özeti

Ahlak felsefesi insan eylemlerini iyi-kötü, özgürlük, sorumluluk ve ahlaki yasa açısından inceler. Hazcılık hazzı, faydacılık toplam yararı, Aristoteles erdemli karakteri, Kant ödevi ve evrensel yasayı, Sartre ise özgür seçim ve sorumluluğu öne çıkarır.