AYT Felsefe Din Felsefesi Ders Notu

Din Felsefesi – Ders Notu

Din Felsefesi

Dinî kavram ve iddiaları felsefi açıdan inceler.

Temel sorular:

• Tanrı var mıdır?
• Tanrı-evren ilişkisi nasıldır?
• İman ile akıl ilişkisi nedir?
• Kötülük neden vardır?
• Vahiy ve mucize mümkün müdür?

Din Felsefesi ve Teoloji

Teoloji: belirli bir dinin inanç esaslarını kendi içinden açıklar.

Din felsefesi: dinî iddiaları akıl ve sorgulama yoluyla inceler.

Tanrı Anlayışları

Teizm: Tanrı vardır, evreni yaratır ve ilişkiyi sürdürür.

Deizm: Tanrı evreni yaratır fakat sonrasında müdahale etmez.

Panteizm: Tanrı ile evren özdeştir.

Panenteizm: evren Tanrı’dadır ancak Tanrı evrenden daha fazladır.

Ateizm: Tanrı’nın varlığını reddeder.

Agnostisizm: Tanrı’nın varlığının veya yokluğunun kesin olarak bilinemeyeceğini savunur.

Ontolojik Delil

Tanrı kavramından hareket eder.

Temsilci: Anselmus.

Anahtar: kavramdan varlığa.

Kozmolojik Delil

Evrenden ve nedensellikten hareket eder.

Anahtar: ilk neden, zorunlu varlık.

Temsilciler: Thomas Aquinas, İbn Sina.

Teleolojik Delil

Evrendeki:

• düzen,
• uyum,
• amaçlılık

üzerinden bir düzenleyiciye ulaşır.

Diğer adı: tasarım delili.

Ahlak Delili

Ahlaki yasa, vicdan ve en yüksek iyi kavramlarından hareket eder.

Kant’ta Tanrı düşüncesi pratik akıl bağlamında önem kazanır.

İman ve Akıl

Bazı yaklaşımlar iman ile aklın uyumlu olduğunu savunur.

Fideizm: imanı akıl yürütmeden daha temel görür.

Vahiy

Tanrı’nın insana bilgi veya mesaj iletmesi olarak tanımlanır.

Mucize

Olağan doğa düzeninin dışında gerçekleştiği kabul edilen olaydır.

Hume: mucize tanıklıklarının güvenilirliğini sorgular.

Kötülük Problemi

Temel soru: Mutlak iyi ve mutlak güçlü Tanrı varsa dünyada kötülük neden vardır?

Ahlaki kötülük: insan seçimlerinden kaynaklanır.

Doğal kötülük: deprem, hastalık gibi insan iradesinden doğrudan kaynaklanmayan olaylarla ilişkilidir.

Özgür İrade Savunusu

Ahlaki kötülüğün insanın özgürlüğünü kötü kullanmasından kaynaklanabileceğini savunur.

Tanrısal Bilgi ve İnsan Özgürlüğü

Temel problem: Tanrı geleceği biliyorsa insanın seçimi özgür müdür?

Ölüm Sonrası Yaşam

Ruhun ölümsüzlüğü, yeniden diriliş ve kişisel kimlik gibi problemleri içerir.

Dinî Dil

Tanrı hakkında kullanılan dilin:

• sembolik,
• analojik,
• mecazi

olup olmadığı tartışılır.

Din ve Bilim

İlişki modelleri:

• çatışma,
• bağımsızlık,
• diyalog,
• uzlaşma.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Teizm → yaratır ve ilişkiyi sürdürür.
• Deizm → yaratır, müdahale etmez.
• Panteizm → Tanrı ve evren özdeş.
• Panenteizm → evren Tanrı’dadır, Tanrı evrenden fazladır.
• Ateizm → Tanrı’yı reddeder.
• Agnostisizm → bilinemezlik.
• Ontolojik → Tanrı kavramı.
• Kozmolojik → neden ve ilk neden.
• Teleolojik → düzen ve amaç.
• Ahlak delili → ahlak yasası.
• Hume → mucize tanıklıklarının eleştirisi.

Din Felsefesi Kısa Özeti

Din felsefesi dinî inançları akıl yoluyla sorgular. Tanrı anlayışları teizm, deizm, panteizm, panenteizm, ateizm ve agnostisizm olarak ayrılabilir. Tanrı’nın varlığı ontolojik, kozmolojik, teleolojik ve ahlaki delillerle temellendirilmeye çalışılmıştır. İman-akıl ilişkisi, vahiy, mucize, kötülük, özgür irade ve ölüm sonrası yaşam da temel problemlerdendir.