AYT Psikoloji Bellek Ders Notu

Bellek – Ders Notu

Bellek

Bellek: bilgilerin kodlanması, depolanması ve geri getirilmesini sağlar.

Kodlama: bilgiyi belleğe alma.

Depolama: bilgiyi saklama.

Geri getirme: bilgiye yeniden erişme.

Hatırlama ve Tanıma

Hatırlama: cevabı kendin üretirsin.

Tanıma: doğru bilgiyi seçenekler arasından ayırt edersin.

Duyusal Bellek

Bilgiyi çok kısa süre tutar.

İkonik: görsel.

Ekoik: işitsel.

Kısa Süreli ve Çalışma Belleği

Kısa süreli bellek: bilgiyi kısa süre tutar.

Çalışma belleği: bilgiyi tutar ve işler.

Baddeley:

• merkezi yönetici
• fonolojik döngü
• görsel-uzamsal taslak
• epizodik tampon

Uzun Süreli Bellek

Açık bellek: bilinçli hatırlama.

Epizodik: kişisel olaylar.

Semantik: genel bilgiler.

Örtük bellek: bilinçli hatırlama gerektirmeyen etkiler.

Prosedürel: beceri ve alışkanlıklar.

Tekrar ve İşleme

Sürdürme tekrarı: bilgiyi yineleme.

Anlamlandırıcı tekrar: bilgiyi mevcut bilgilerle ilişkilendirme.

Derin işleme: anlama dayalı işleme; kalıcılığı destekler.

Kümeleme

Bilgileri daha büyük anlamlı birimler hâline getirmedir.

Kodlama Özgüllüğü

Öğrenme ve hatırlama koşullarının benzerliği geri getirmeyi kolaylaştırabilir.

Unutma

Unutma: öğrenilmiş bilginin gerektiğinde geri getirilememesidir.

Ebbinghaus: unutma eğrisi.

Başlangıçta hızlı, sonra yavaşlayan unutma.

Bozucu Etki

İleriye ket vurma: eski bilgi yeniyi bozar.

Geriye ket vurma: yeni bilgi eskiyi bozar.

Geri Getirme Başarısızlığı

Bilgi bellekte olabilir ancak uygun ipucu bulunmadığı için hatırlanamayabilir.

Dilimin ucunda olgusu örnektir.

Yanlış Anılar

Bellek yeniden yapılandırılabilir.

Loftus: yanıltıcı bilgi etkisi.

Amnezi

Anterograd: yeni anı oluşturma güçlüğü.

Retrograd: geçmiş anıların kaybı.

Hipokampus

Yeni açık/deklaratif anıların oluşumunda önemlidir.

Etkili Bellek Stratejileri

• anlamlandırma
• aralıklı tekrar
• geri çağırma pratiği
• örgütleme
• uyku
• dikkat

Sık Karıştırılan Noktalar

• İkonik → görsel.
• Ekoik → işitsel.
• Çalışma belleği → tutma + işleme.
• Epizodik → kişisel olay.
• Semantik → genel bilgi.
• Prosedürel → beceri.
• İleriye ket → eski, yeniyi bozar.
• Geriye ket → yeni, eskiyi bozar.
• Anterograd → yeni anı sorunu.
• Retrograd → geçmiş anı sorunu.
• Ebbinghaus → unutma eğrisi.
• Loftus → yanıltıcı bilgi etkisi.

Bellek Kısa Özeti

Bellek kodlama, depolama ve geri getirme süreçlerinden oluşur. Duyusal bellek çok kısa süreli, çalışma belleği etkin işlemeye yönelik, uzun süreli bellek ise daha kalıcı bilgi sistemidir. Uzun süreli bellekte epizodik, semantik ve prosedürel bellek ayrımları önemlidir. Unutma; bozucu etkiler, geri getirme başarısızlığı ve zamanla zayıflama gibi süreçlerle açıklanabilir.