AYT Psikoloji Ruh Sağlığı Ders Notu

Ruh Sağlığı – Ders Notu

Ruh Sağlığı

Ruh sağlığı yalnız bozukluğun olmaması değildir.

İşlevsellik, uyum, ilişkiler, duyguları düzenleme ve zorluklarla başa çıkma önemlidir.

Normal ve Normal Dışı Davranış

Tek ölçüt yeterli değildir.

Değerlendirme:

• istatistiksel seyrek olma
• toplumsal norm
• kişisel sıkıntı
• işlev kaybı
• gerçekliği değerlendirme
• zarar riski

Stres

Stres her zaman zararlı değildir.

Aşırı ve uzun süreli stres olumsuz olabilir.

Başa Çıkma

Problem odaklı: sorunu değiştirmeye çalışma.

Duygu odaklı: sorunun yarattığı duyguyu düzenleme.

Sosyal destek önemli bir koruyucu etkendir.

Kaygı Bozuklukları

Aşırı ve işlev bozucu korku/kaygı.

Örnekler:

• yaygın kaygı
• panik bozukluk
• fobiler
• sosyal kaygı

OKB

Obsesyon: tekrarlayıcı istemsiz düşünce.

Kompulsiyon: kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı ritüel.

Travma Sonrası Stres

Travmadan sonra:

• yeniden yaşantılama
• kaçınma
• aşırı uyarılmışlık

görülebilir.

Depresif Bozukluk

Belirtiler:

• çökkün duygu durumu
• ilgi kaybı
• enerji azalması
• uyku değişimi
• dikkat güçlüğü

Günlük üzüntü ile aynı değildir.

Bipolar Bozukluk

Depresif dönemlere mani veya hipomani dönemleri eşlik edebilir.

Mani:

• enerji artışı
• uyku ihtiyacında azalma
• taşkın duygu durumu
• riskli davranış

Şizofreni

Belirtiler:

• sanrı
• varsanı
• dağınık konuşma
• davranış bozukluğu
• sosyal çekilme

Şizofreni çoklu kişilik değildir.

Sanrı ve Varsanı

Sanrı: gerçeklikle uyuşmayan güçlü inanç.

Varsanı: dış uyaran olmadan algı.

Dissosiyatif Bozukluklar

Bellek, kimlik ve bilinç bütünlüğünde sorunlarla ilişkilidir.

Dissosiyatif kimlik bozukluğu şizofreni değildir.

Yeme Bozuklukları

Örnekler:

• anoreksiya nervoza
• bulimiya nervoza
• tıkınırcasına yeme bozukluğu

Biyopsikososyal Yaklaşım

Psikolojik bozukluklar:

• biyolojik
• psikolojik
• sosyal

etkenlerin etkileşimiyle açıklanabilir.

Psikoterapi Yaklaşımları

Psikanalitik: bilinçdışı çatışmalar, serbest çağrışım.

Davranışçı: öğrenme ilkeleri, pekiştirme, maruz bırakma.

Bilişsel: işlevsiz düşünceleri fark etme ve yeniden değerlendirme.

Bilişsel-davranışçı: düşünce + duygu + davranış ilişkisi.

Hümanistik: empati, içtenlik, koşulsuz olumlu kabul.

Önemli İsimler

Freud: psikanalitik terapi.

Beck: bilişsel terapi.

Rogers: danışan merkezli terapi.

Psikiyatrist ve Psikolog

Psikiyatrist: tıp doktoru.

Psikolog: psikoloji eğitimi alan uzman.

İlaç tedavisi: tıbbi yetki gerektirir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Seyrek davranış tek başına bozukluk değildir.
• Stres her zaman zararlı değildir.
• Obsesyon → düşünce.
• Kompulsiyon → ritüel.
• Depresyon sıradan üzüntü değildir.
• Bipolar → mani/hipomani.
• Sanrı → inanç.
• Varsanı → algı.
• Şizofreni ≠ dissosiyatif kimlik bozukluğu.
• Beck → bilişsel.
• Rogers → danışan merkezli.
• Psikiyatrist → hekim.

Ruh Sağlığı Kısa Özeti

Ruh sağlığı işlevsellik, uyum ve psikolojik iyi oluşla ilişkilidir. Normal dışı davranış tek bir ölçütle belirlenmez. Psikolojik bozukluklar biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenlerin birlikte etkisiyle ortaya çıkabilir. Tedavide psikoterapi, biyolojik tedaviler ve sosyal destek gibi farklı yöntemler kullanılabilir.