AYT Sosyoloji Toplum ve Kültür Ders Notu

Toplum ve Kültür – Ders Notu

Kültür

Kültür: bir toplumun öğrendiği, paylaştığı, ürettiği ve kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi ögelerin bütünüdür.

Özellikleri:

• öğrenilir
• paylaşılır
• aktarılır
• değişir
• toplumsaldır
• bütünlük gösterir

Toplum ve Kültür

Toplum kültürü üretir ve taşır.

Kültür:

• ortak anlam sağlar
• davranışları yönlendirir
• kimlik kazandırır
• toplumsal bütünleşmeyi destekler

Maddi ve Manevi Kültür

Maddi kültür: somut ürünler, araçlar, teknoloji, yapılar.

Manevi kültür: dil, değer, norm, inanç, gelenek, semboller.

Temel Kültür Ögeleri

Dil: kültürün aktarım aracı.

Değer: neyin iyi ve önemli olduğuna ilişkin genel ölçüt.

Norm: davranış kuralı.

Sembol: toplumun ortak anlam yüklediği işaret veya nesne.

Kültürleme

Toplumun kendi kültürünü yeni kuşaklara sosyalizasyon yoluyla aktarmasıdır.

Kültürlenme

Farklı kültürel çevrelerden gelen birey ve grupların karşılaşması sonucunda yeni kültürel bileşimlerin ortaya çıkmasıyla ilişkilidir.

Kültürleşme

Farklı kültürlerin sürekli etkileşim sonucunda karşılıklı olarak değişmesidir.

Kültürel Yayılma

Bir kültür ögesinin başka toplumlara geçmesidir.

Yolları:

• göç
• turizm
• ticaret
• medya
• internet

Kültürel Değişme

Kültür ögelerinin zaman içinde farklılaşmasıdır.

Kültürel Gecikme

Kültürün farklı ögelerinin aynı hızda değişmemesi sonucu ortaya çıkan uyumsuzluktur.

Örnek: teknoloji hızlı değişirken hukuk ve normların daha yavaş değişmesi.

Kültür Şoku

Yeni ve alışılmamış kültürel ortam karşısında yaşanan şaşkınlık ve uyum güçlüğüdür.

Etnosentrizm

Kendi kültürünü merkez ve üstün ölçüt olarak görme eğilimidir.

Kültürel Görelilik

Kültürel uygulamaları kendi toplumsal ve tarihsel bağlamı içinde anlamaya çalışmaktır.

Alt ve Karşıt Kültür

Alt kültür: genel kültürü paylaşırken kendine özgü özellikler taşır.

Karşıt kültür: baskın kültürün önemli değer ve normlarına açıkça karşı çıkar.

Popüler Kültür

Geniş kitleler tarafından hızla benimsenen ve tüketilen kültürel ürün ve pratiklerdir.

Kültür Emperyalizmi

Güçlü kültürel merkezlerin ürün ve değerlerinin başka toplumlarda baskınlaşmasıdır.

Asimilasyon

Bir grubun özgün kültürel özelliklerini önemli ölçüde kaybederek baskın kültür içinde erimesidir.

Sosyalizasyon

Bireyin toplumun kültürünü öğrenme sürecidir.

Kültürleme sosyalizasyon yoluyla gerçekleşir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Maddi → somut.
• Manevi → değer, norm, inanç.
• Kültürleme → toplumdan bireye aktarım.
• Kültürlenme → farklı çevrelerin karşılaşmasıyla yeni bileşim.
• Kültürleşme → karşılıklı kültürel değişme.
• Yayılma → kültür ögesinin başka topluma geçmesi.
• Gecikme → kültür ögelerinin farklı hızda değişmesi.
• Kültür şoku → yeni kültüre uyum sorunu.
• Etnosentrizm → kendi kültürünü merkez alma.
• Kültürel görelilik → bağlam içinde anlama.
• Alt kültür → farklı örüntü.
• Karşıt kültür → baskın değerlere karşı çıkış.

Toplum ve Kültür Kısa Özeti

Kültür, toplumun öğrendiği, paylaştığı ve kuşaktan kuşağa aktardığı yaşam biçimidir. Maddi ve manevi ögelerden oluşur. Kültürleme, kültürlenme, kültürleşme, kültürel yayılma, kültürel gecikme ve kültür şoku temel süreçlerdir. Kültür hem süreklilik hem değişim içerir.