AYT Fizik Elektriksel Kuvvet ve Elektrik Alan Ders Notu

Elektriksel Kuvvet ve Elektrik Alan Ders Notu

Elektriksel kuvvet, yükler arasındaki etkileşimi; elektrik alan ise kaynak yüklerin çevresinde oluşturduğu elektriksel etkiyi açıklar.

Yüklerin Etkileşimi

Aynı işaret → itme

Zıt işaret → çekme

Coulomb Yasası

**F = k|q₁q₂|/r²**

Kısa eşleştirme:

Yük çarpımı artarsa → F artar

Uzaklık artarsa → F azalır

Uzaklık Bağımlılığı

r iki kat → F dörtte bir

r üç kat → F dokuzda bir

r yarı → F dört kat

Kuvvetin Yönü

Aynı işaretli yükler birbirinden uzaklaşacak yönde kuvvet görür.

Zıt işaretli yükler birbirine doğru kuvvet görür.

Etki-Tepki

İki yükün birbirine uyguladığı elektriksel kuvvetler eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür.

Bileşke Kuvvet

Kuvvetler vektörel olarak toplanır.

Aynı doğrultuda:

• aynı yön → topla
• zıt yön → çıkar

Elektrik Alan

**E = F/q₀**

Birimi:

**N/C**

Elektrik alan yönü pozitif deneme yüküne göre tanımlanır.

Noktasal Yük Alanı

**E = k|Q|/r²**

Pozitif kaynak → dışarı

Negatif kaynak → içeri

Bileşke Elektrik Alan

**Etoplam = ΣE**

Alanlar vektörel toplanır.

Simetrik Yükler

Eşit aynı işaretli iki yükün orta noktasında alan sıfırdır.

Eşit zıt işaretli iki yükün orta noktasında alanlar aynı yöndedir.

Elektrik Alan Çizgileri

Pozitiften çıkar.

Negatife girer.

Birbirini kesmez.

Çizgi yoğunluğu arttıkça alan büyür.

Düzgün Elektrik Alan

Alan çizgileri paralel ve eşit aralıklıdır.

Alandaki Yüke Kuvvet

**F = qE**

Pozitif q → kuvvet alan yönünde

Negatif q → kuvvet alanın ters yönünde

Elektrik Alanın Bağımsızlığı

Kaynaklar ve nokta sabitse E, deneme yükünün büyüklüğüne bağlı değildir.

Deneme yükü değişirse kuvvet değişebilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Aynı yükler iter, zıt yükler çeker.
• Coulomb kuvveti r² ile ters orantılıdır.
• Etki-tepki kuvvetleri eşit büyüklüktedir.
• Elektrik alan pozitif deneme yüküne göre tanımlanır.
• Pozitif kaynak dışarı, negatif kaynak içeri alan oluşturur.
• Alan deneme yükünden bağımsızdır.
• Pozitif yüke kuvvet alan yönünde, negatif yüke ters yöndedir.
• Alan çizgileri kesişmez.
• Aynı işaretli eşit yüklerin ortasında alan sıfırdır.
• Zıt işaretli eşit yüklerin ortasında alan sıfır değildir.

Elektriksel Kuvvet ve Elektrik Alan Kısa Özeti

Aynı işaret → itme

Zıt işaret → çekme

F → k|q₁q₂|/r²

E → k|Q|/r²

Alan birimi → N/C

Pozitif kaynak → dışarı

Negatif kaynak → içeri

F → qE

Pozitif q → alan yönü

Negatif q → alanın tersi