AYT Fizik Hareket Ders Notu

Hareket Ders Notu

Hareket, bir cismin konumunun zamana göre değişmesidir. AYT Fizik’te yol, yer değiştirme, sürat, hız, ivme ve grafikler birlikte kullanılır.

Referans Noktası

Hareket ve durgunluk seçilen referans noktasına göre belirlenir.

Konum

Cismin referans noktasına göre bulunduğu yerdir.

Tek boyutta genellikle x ile gösterilir.

Alınan Yol

Cismin hareket boyunca kat ettiği toplam uzunluktur.

Skalerdir.

Negatif olmaz.

Yer Değiştirme

**Δx = xson - xilk**

Vektöreldir.

Kısa ayrım:

Yol → izlenen toplam uzunluk

Yer değiştirme → son konum - ilk konum

Sürat

**Ortalama sürat = Toplam yol / Toplam zaman**

Skalerdir.

Hız

**Ortalama hız = Yer değiştirme / Toplam zaman**

Vektöreldir.

Birim Dönüşümü

**1 m/s = 3,6 km/h**

Sabit Hızlı Hareket

**x = x₀ + vt**

Sabit hızda:

**a = 0**

Kısa eşleştirme:

Sabit hız → eşit zamanlarda eşit yer değiştirme

Konum-Zaman Grafiği

Eğim:

**hız**

Grafik yataysa:

**v = 0**

Hız-Zaman Grafiği

Eğim:

**ivme**

İşaretli alan:

**yer değiştirme**

Toplam yol:

alanların mutlak değerleri toplamı

İvme

**a = Δv / Δt**

Birimi:

**m/s²**

Sabit İvmeli Hareket

**v = v₀ + at**

**Δx = v₀t + at²/2**

**v² = v₀² + 2aΔx**

Sabit İvmede Ortalama Hız

**vort = (v₀+v)/2**

Yer değiştirme:

**Δx = vort·t**

İvme-Zaman Grafiği

Alan:

**hız değişimi**

Hızlanma ve Yavaşlama

Hız ve ivme aynı işaret → sürat artar.

Hız ve ivme zıt işaret → sürat azalır.

Önemli:

Negatif ivme tek başına yavaşlama anlamına gelmez.

Yön Değiştirme

Hızın işareti değişir.

v-t grafiğinde grafik zaman eksenini geçebilir.

Sabit İvme Grafikleri

a-t → yatay

v-t → doğrusal

x-t → parabolik

Sıfır İvme Grafikleri

a-t → sıfır doğrusu

v-t → yatay

x-t → doğrusal

Sık Karıştırılan Noktalar

• Yol skaler, yer değiştirme vektöreldir.
• Sürat skaler, hız vektöreldir.
• Ortalama sürat yol/zamandır.
• Ortalama hız yer değiştirme/zamandır.
• Başlangıç noktasına dönüşte yer değiştirme sıfırdır.
• Sabit hızda ivme sıfırdır.
• x-t eğimi hızdır.
• v-t eğimi ivmedir.
• v-t alanı yer değiştirmedir.
• a-t alanı hız değişimidir.
• Negatif ivme her zaman yavaşlama değildir.
• Hız ve ivme aynı işaretliyse sürat artar.
• Yön değişiminde hızın işareti değişir.

Hareket Kısa Özeti

Yer değiştirme → xson-xilk

Ortalama sürat → toplam yol / toplam zaman

Ortalama hız → yer değiştirme / toplam zaman

Sabit hız → x=x₀+vt

İvme → Δv/Δt

Sabit ivme → v=v₀+at

Yer değiştirme → v₀t+at²/2

Zamansız → v²=v₀²+2aΔx

x-t eğim → hız

v-t eğim → ivme

v-t alan → yer değiştirme

a-t alan → hız değişimi