AYT Fizik İtme ve Momentum Ders Notu

İtme ve Momentum Ders Notu

İtme ve momentum, kuvvetin zamana bağlı etkisini ve çarpışmalardaki hareket değişimini inceler.

Momentum

**p = m·v**

Momentum vektöreldir.

Birimi:

**kg·m/s**

Yönü hız yönündedir.

Toplam Momentum

**ptoplam = Σp**

Tek boyutta yönlere göre işaret verilir.

İtme

Sabit kuvvet için:

**I = F·Δt**

Birimi:

**N·s**

İtme-Momentum Teoremi

**I = Δp**

ve:

**F·Δt = m(vson-vilk)**

Kısa eşleştirme:

İtme → momentum değişimi

Kuvvet-Zaman Grafiği

F-t grafiğinin işaretli alanı:

**itme**

Ortalama Kuvvet

**Fort = I/Δt**

Aynı momentum değişiminde süre artarsa kuvvet azalır.

Momentumun Korunumu

Net dış itme sıfırsa:

**ptoplam,ilk = ptoplam,son**

Esnek Çarpışma

• momentum korunur
• kinetik enerji korunur

Esnek Olmayan Çarpışma

• momentum korunur
• kinetik enerji korunmak zorunda değildir

Yapışmalı Çarpışma

**m₁v₁ + m₂v₂ = (m₁+m₂)v**

Patlama

Başlangıçta sistem duruyorsa:

**ptoplam = 0**

Patlama sonrası momentumların vektörel toplamı sıfırdır.

Geri Tepme

Başlangıç momentumu sıfırsa:

**m₁v₁ = -m₂v₂**

Momentum ve Enerji

Momentum:

**mv**

Kinetik enerji:

**mv²/2**

Momentum vektörel, kinetik enerji skalerdir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Momentumun yönü hız yönüdür.
• İtme momentum değişimidir.
• F-t alanı itmedir.
• Momentum korunumu sistem için yazılır.
• İç kuvvetler toplam momentumu değiştirmez.
• Esnek çarpışmada kinetik enerji korunur.
• Yapışmalı çarpışmada kinetik enerji genellikle korunmaz.
• Zıt yönlü hızlara zıt işaret verilir.
• Patlama öncesi durgun sistemin toplam momentumu sıfırdır.
• Aynı momentum değişiminde süre artarsa kuvvet azalır.

İtme ve Momentum Kısa Özeti

Momentum → p=mv

İtme → I=FΔt

İtme-momentum → I=Δp

F-t alan → itme

Momentum korunumu → pilk=pson

Esnek → p ve Ek korunur

Esnek olmayan → p korunur

Yapışmalı → ortak hız

Patlama → toplam p korunur

Geri tepme → zıt momentumlar