AYT Fizik Transformatörler Ders Notu

Transformatörler Ders Notu

Transformatör, alternatif gerilimi elektromanyetik indüksiyonla değiştiren elektrik aracıdır.

Primer ve Sekonder

Primer → kaynak tarafı

Sekonder → yük tarafı

Gerilim-Sarım Bağıntısı

**Vp/Vs = Np/Ns**

Kısa eşleştirme:

Sarım fazla → gerilim fazla

Yükseltici

**Ns>Np**

**Vs>Vp**

Akım azalır.

Alçaltıcı

**Ns<Np**

**Vs<Vp**

Akım artar.

İdeal Güç

**VpIp = VsIs**

Buradan:

**Ip/Is = Ns/Np**

Frekans

Primer frekansı = sekonder frekansı

Transformatör frekansı değiştirmez.

Alternatif Akım Gereksinimi

Değişen akım → değişen manyetik akı → sekonderde emk

Kararlı DC → sürekli akı değişimi yok → sürekli sekonder emk yok

Verim

**η=Pçıkış/Pgiriş**

Yüzde:

**η%=100·Pçıkış/Pgiriş**

Gerçek transformatörde η<1.

Kayıplar

• sargı direnci
• girdap akımları
• histerezis
• kaçak manyetik akı

Lamine Çekirdek

Girdap akımı kaybını azaltır.

Enerji İletimi

**P=VI**

Gerilim artarsa aynı güçte akım azalır.

Hat kaybı:

**Pkayıp=I²R**

Akım azalınca kayıp büyük ölçüde azalır.

Yük Direnci

Sekonderde R yükü varsa:

**Is=Vs/R**

Sonra ideal güçten Ip bulunabilir.

Açık Sekonder

Sekonder gerilimi olabilir.

Sekonder akımı sıfırdır.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Primer kaynak tarafıdır.
• Sarım-gerilim doğru orantılıdır.
• İdeal güç korunur.
• Gerilim yükselirken akım azalır.
• Frekans değişmez.
• Kararlı DC sürekli dönüşüm oluşturmaz.
• Gerçek verim %100’den küçüktür.
• Lamine çekirdek girdap kaybını azaltır.
• Yüksek gerilim iletim kaybını azaltır.
• Açık sekonderde gerilim olabilir, akım olmaz.

Transformatörler Kısa Özeti

Vp/Vs → Np/Ns

ideal güç → VpIp=VsIs

yükseltici → Ns>Np

alçaltıcı → Ns<Np

frekans → aynı

verim → Pçıkış/Pgiriş

hat kaybı → I²R

yüksek iletim gerilimi → düşük akım