AYT Kimya Asit-Baz Dengesi Ders Notu

Asit-Baz Dengesi – Ders Notu

Tanımlar

Arrhenius: suda H⁺ veren asit, OH⁻ veren baz. Brønsted-Lowry: proton veren asit, proton alan baz. Lewis: elektron çifti alan asit, veren baz. Eşlenik çift bir H⁺ farklıdır.

Suyun Otoiyonlaşması

Kw = 10⁻¹⁴ (25 °C). pH + pOH = 14.

Örnek: 0,01 M HCl → pH 2.

Örnek: 0,001 M NaOH → pH 11.

Örnek: 0,005 M Ba(OH)₂ → pH 12.

Seyreltme

Kuvvetli asit 10 kat seyreltilirse pH 1 artar. Asit çözeltisi pH 7’yi geçemez.

Örnek: pH 1, 100 mL → 1 L: pH 2.

Zayıf Asit ve Baz

H⁺ = √(Ka · C), OH⁻ = √(Kb · C), Ka · Kb = Kw.

Örnek: Ka = 10⁻⁵, C = 0,1 M → pH 3.

Örnek: Ka = 10⁻⁶ ise eşlenik bazın Kb değeri 10⁻⁸.

Nötrleşme

Mol sayılarını karşılaştır, artanı toplam hacme böl.

Örnek: 100 mL 0,3 M HCl + 100 mL 0,1 M NaOH → pH 1.

Tampon ve Tuz

Tampon, zayıf asit ve eşlenik bazıdır. Kuvvetli asit ve kuvvetli bazın tuzu nötr, zayıf asit ve kuvvetli bazın tuzu bazik, kuvvetli asit ve zayıf bazın tuzu asidiktir.

Geçmiş AYT Soru Kalıpları

• pH ve pOH hesabı,
• seyreltme,
• zayıf asit ve baz,
• nötrleşme ve karışım,
• tampon ve tuz.

Sık Karıştırılanlar

• Çok değerlikli asit ve bazda iyon sayısı.
• Asit seyreltince pH 7’yi geçmez.
• Zayıf asit nötrleşmesinde eşdeğerlikte pH 7’den büyük.
• Kw sıcaklığa bağlıdır.

Kısa Özet

Asit mi baz mı, kuvvetli mi zayıf mı belirle. Derişimi bul, pH hesapla. Zayıf asitte karekök formülünü kullan. Karışımda mol farkını toplam hacme böl.