AYT Kimya Organik Bileşikler Ders Notu

Organik Bileşikler – Ders Notu

Hidrokarbonlar

Alkan CnH2n+2, alken CnH2n, alkin CnH2n−2; mol kütleleri 14n + 2, 14n, 14n − 2. Alkanlar yer değiştirme, alkenler ve alkinler katılma tepkimesi verir.

Örnek: 8 karbonlu alkan C₈H₁₈; mol kütlesi 58 olan alkan C₄H₁₀.

Yanma ve Katılma

Tam yanmada CO₂ ve H₂O oluşur. Alken + H₂ → alkan; alkin + 2H₂ → alkan.

Örnek: 22 g C₃H₈ yanınca 1,5 mol CO₂ oluşur. 2,8 g eten 2,24 L H₂ ile doyar.

Alkoller

–OH grubu içerir. Birincil alkol aldehit ve asit, ikincil alkol keton verir; üçüncül alkol yükseltgenmez. Na ile H₂ açığa çıkarır.

Örnek: 4,6 g etanol Na ile 1,12 L H₂ verir.

Eter, Aldehit ve Keton

Eter R–O–R, aldehit –CHO, keton C=O (ortada). C₃H₆O için 2, C₃H₈O için 3 yapı izomeri yazılır.

Karboksilik Asit ve Ester

Asit + alkol ⇌ ester + su. Hidrolizde ester, asit ve alkole ayrılır.

Örnek: Etil asetat = etanol + etanoik asit.

Polimerler

Katılma polimerleşmesi yan ürünsüzdür; yoğunlaşma polimerleşmesinde su çıkar.

Örnek: Polietilen n = 1000 → M = 28000 g/mol.

Geçmiş AYT Soru Kalıpları

• fonksiyonel grup ve sınıf,
• hidrokarbon tepkimeleri,
• alkol yükseltgenmesi,
• esterleşme ve hidroliz,
• mol kütlesinden karbon sayısı.

Sık Karıştırılanlar

• Aldehit ile keton.
• Üçüncül alkolün yükseltgenmemesi.
• Alkanlarda katılma tepkimesi olmaması.

Kısa Özet

Fonksiyonel grubu bul, sınıfı belirle, tepkime türünü seç. Yanmada C ve H’den CO₂ ve H₂O’ya geç. Alkolün türüne göre yükseltgenme ürününü bul.