AYT Tarih Osmanlı Yükselme Dönemi Ders Notu

Osmanlı Yükselme Dönemi – Ders Notu

Fatih Sultan Mehmet

İstanbul’un Fethi

1453.

Nedenleri:

• Bizans’ın Osmanlı iç işlerine müdahalesi,
• toprak bütünlüğü,
• Boğazların denetimi,
• İstanbul’un stratejik konumu.

Hazırlıklar:

• Rumeli Hisarı,
• büyük toplar,
• güçlü donanma,
• gemilerin karadan Haliç’e indirilmesi.

Sonuçları:

• Bizans sona erdi,
• İstanbul başkent oldu,
• Osmanlı itibarı arttı,
• Boğazların denetimi güçlendi.

Otlukbeli

1473. Osmanlı ile Akkoyunlu Uzun Hasan arasında yapıldı.

Sonuç: Osmanlı’nın Anadolu’daki merkezî gücü arttı.

Karadeniz

Amasra, Sinop, Trabzon ve Kırım siyasetiyle Karadeniz’de Osmanlı üstünlüğü güçlendi.

İkinci Bayezid

En önemli sorun: Cem Sultan Olayı.

Taht mücadelesi Avrupa devletlerinin müdahalesiyle uluslararası soruna dönüştü.

Yavuz Sultan Selim

Çaldıran

1514. Safevilere karşı kazanıldı.

Turnadağ

1515. Dulkadiroğulları sona erdi. Anadolu Türk siyasi birliği büyük ölçüde tamamlandı.

Mercidabık

1516. Memlüklere karşı. Suriye ve Filistin Osmanlı’ya geçti.

Ridaniye

1517. Memlük Devleti sona erdi. Mısır Osmanlı’ya geçti.

Kanuni Sultan Süleyman

Belgrad

1521. Orta Avrupa seferleri için önemli üs.

Rodos

1522. Doğu Akdeniz güvenliği güçlendi.

Mohaç

1526. Macar ordusu yenildi. Osmanlı-Habsburg rekabeti belirginleşti.

Birinci Viyana Kuşatması

1529. Şehir alınamadı.

İstanbul Antlaşması

1533. Avusturya Arşidükü protokolde Osmanlı sadrazamına denk sayıldı.

Preveze

1538. Barbaros Hayreddin Paşa. Akdeniz’de Osmanlı üstünlüğü güçlendi.

Amasya Antlaşması

1555. Osmanlı-Safevi ilişkilerindeki ilk resmî antlaşma kabul edilir.

Kapitülasyonlar

Fransa’ya verilen ayrıcalıkların ilk dönem amaçları:

• Habsburglara karşı siyasi denge,
• ticareti canlandırma,
• Fransa’yı Osmanlı’ya yaklaştırma.

Hint Deniz Seferleri

Amaç:

• Portekiz baskısını azaltmak,
• Kızıldeniz güvenliğini sağlamak,
• Baharat Yolu üzerindeki etkiyi korumak.

Sokullu Mehmet Paşa

Öne çıkan projeler:

• Don-Volga Kanal Projesi,
• Süveyş Kanal Projesi.

Amaç: ticaret yolları ve stratejik ulaşım üzerinde Osmanlı etkisini artırmak.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Fatih → İstanbul, Otlukbeli, Kırım.
• İkinci Bayezid → Cem Sultan.
• Yavuz → Çaldıran, Turnadağ, Mercidabık, Ridaniye.
• Kanuni → Belgrad, Rodos, Mohaç, Viyana, Preveze, Amasya.
• Sokullu → kanal projeleri.

Osmanlı Yükselme Dönemi Kısa Özeti

Fatih İstanbul’u fethederek Osmanlı’yı büyük imparatorluk hâline getiren süreci hızlandırdı. Yavuz doğu ve güney yönünde Osmanlı sınırlarını genişletti. Kanuni döneminde Osmanlı Orta Avrupa ve Akdeniz’de güçlü üstünlük kurdu. Sokullu döneminde ticaret ve ulaşım yollarını yeniden şekillendirmeye yönelik büyük projeler gündeme geldi.