AYT Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi Ders Notu

Şiir Bilgisi Ders Notu

Nazım Birimleri

Dize → şiirin her satırı

Beyit → 2 dize

Dörtlük → 4 dize

Bent → üç veya daha fazla dizeden oluşabilen bölüm

Nazım Biçimi ve Türü

Nazım biçimi → yapı

Nazım türü → konu ve söyleyiş amacı

Ölçü

Hece → hece sayısı eşitliği

Aruz → açık-kapalı hece düzeni

Serbest → sabit ölçü yok

Durak

Hece ölçüsünde doğal ses bölünmesi.

Sözcüğün ortasından ayrılmaz.

Uyak

Yarım → 1 ses

Tam → 2 ses

Zengin → 3 veya daha fazla ses

Tunç → bir sözcük diğerinin sonunda bütünüyle bulunur

Cinaslı → aynı ses/yazılış, farklı anlam

Redif

Aynı görevdeki eklerin veya aynı anlamdaki sözcüklerin tekrarı.

Önce redif bulunur.

Sonra kalan ses benzerliği uyak olarak değerlendirilir.

Uyak Düzeni

Düz → aaaa / aaab / aabb

Çapraz → abab

Sarma → abba

Mani tipi → aaxa

Ahenk

Ölçü

Uyak

Redif

Aliterasyon

Asonans

Tekrar

Ses Tekrarları

Aliterasyon → ünsüz

Asonans → ünlü

Tema ve Konu

Konu → ne anlatılıyor?

Tema → temel duygu veya düşünce

Şiir Türleri

Lirik → duygu ve coşku

Epik → savaş ve kahramanlık

Didaktik → öğretme

Pastoral → doğa ve kır yaşamı

Satirik → eleştiri ve yergi

Dramatik → acıklı ve heyecanlı olaylar

Söyleyici

Şiirde konuşan ses.

Her zaman şairin kendisi değildir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Uyak ses benzerliğidir.
• Redif görev ve anlam ortaklığıdır.
• Yarım uyak 1 sestir.
• Tam uyak 2 sestir.
• Zengin uyak 3 veya daha fazla sestir.
• Çapraz uyak abab biçimindedir.
• Sarma uyak abba biçimindedir.
• Mani tipi uyak aaxa biçimindedir.
• Aliterasyon ünsüz tekrarıdır.
• Asonans ünlü tekrarıdır.
• Tema ile konu aynı değildir.
• Söyleyici ile şair aynı olmak zorunda değildir.

Şiir Bilgisi Kısa Özeti

beyit → 2 dize

dörtlük → 4 dize

hece → sayı

aruz → açık-kapalı

uyak → ses

redif → görev/anlam

abab → çapraz

abba → sarma

aaxa → mani tipi

lirik → duygu

epik → kahramanlık

didaktik → öğretici

pastoral → doğa

satirik → eleştiri