AYT Türk Dili ve Edebiyatı Divan Edebiyatı Ders Notu

Divan Edebiyatı Ders Notu

Genel Özellikler

Aruz

Beyit

Sanatlı dil

Arapça-Farsça etkisi

Mazmun

Söz sanatları

Gazel

5-15 beyit

Uyak → aa / ba / ca...

Matla → ilk beyit

Makta → son beyit

Beytü'l-gazel → en güzel beyit

Yek-ahenk → konu bütünlüğü

Yek-avaz → bütün beyitler söyleyişçe güçlü

Âşıkane → Fuzuli

Rindane → Baki

Şuhane → Nedim

Hikemî → Nabi

Kaside

Uyak → aa / ba / ca...

Uzun

Övgü ağırlıklı

Nesib → giriş

Girizgâh → geçiş

Methiye → övgü

Tegazzül → gazel

Fahriye → şairin kendini övmesi

Dua → kapanış

Mesnevi

aa / bb / cc...

Uzun olay anlatımı

Hamse → beş mesnevi

Diğer Nazım Biçimleri

Rubai → 4 dize, özel aruz

Tuyuğ → 4 dize, Kadı Burhaneddin

Murabba → dörtlü bent

Şarkı → bent + nakarat + Nedim

Terkibibent → vasıta beyti değişir

Terciibent → vasıta beyti aynen tekrar eder

Müstezat → uzun dize + ziyade

Nazım Türleri

Tevhit → Allah'ın birliği

Münacat → Allah'a yakarış

Naat → Hz. Muhammed

Mersiye → ölüm

Hicviye → yergi

Methiye → övgü

Fahriye → şairin kendini övmesi

Önemli Sanatçılar

Şeyhi → Harname

Fuzuli → Leyla vü Mecnun, Su Kasidesi

Baki → Sultanü'ş-şuara, Kanuni Mersiyesi

Nefi → kaside, hiciv, Siham-ı Kaza

Nabi → hikemî, Hayriyye

Nedim → Lale Devri, şarkı

Şeyh Galip → Hüsn ü Aşk, Sebk-i Hindi

Edebî Eğilimler

Hikemî tarz → Nabi

Mahallileşme → Nedim

Sebk-i Hindi → Şeyh Galip

Sık Karıştırılan Noktalar

• Matla ilk beyittir.
• Makta son beyittir.
• Mesnevi aa/bb/cc biçimindedir.
• Gazel ve kasidenin uyak sistemi aynıdır.
• Terkibibentte vasıta beyti değişir.
• Terciibentte vasıta beyti tekrar eder.
• Naat Hz. Muhammed'i över.
• Mersiye ölüm konusunu işler.
• Fuzuli âşıkane gazelle tanınır.
• Baki rindane gazelle tanınır.
• Nedim şuhane gazelle tanınır.
• Nabi hikemî tarzın önemli ismidir.

Divan Edebiyatı Kısa Özeti

gazel → aşk

kaside → övgü

mesnevi → uzun olay

rubai → 4 dize

tuyuğ → Kadı Burhaneddin

şarkı → Nedim

naat → Hz. Muhammed

mersiye → ölüm

Fuzuli → âşıkane

Baki → rindane

Nefi → hiciv/kaside

Nabi → hikemî

Şeyh Galip → Hüsn ü Aşk