Basınç – Hızlı Tekrar

Basınç – Hızlı Tekrar

Bu içerik, Basınç konusunu sınav öncesinde kısa sürede tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Basınç

Bir yüzeye dik olarak etki eden kuvvetin birim alana düşen miktarıdır.

P = F / A

P = Basınç F = Dik kuvvet A = Yüzey alanı

Birim: Pascal (Pa)

1. Katı Basıncı

Yatay zeminde duran bir cisim için:

P = G / A

G = Ağırlık A = Temas alanı

Ağırlık ↑ → Basınç ↑

Temas alanı ↑ → Basınç ↓

1. Cismin Duruşu

Bir katı farklı yüzeyi üzerine çevrilirse ağırlığı değişmez.

Temas alanı değişebilir.

Alan küçülürse: Basınç artar.

Alan büyürse: Basınç azalır.

1. Basınç Kuvveti

Bir yüzeye etki eden toplam dik kuvvettir.

F = P × A

1. Sıvı Basıncı

Durgun sıvılarda:

P = h × ρ × g

h = Derinlik ρ = Yoğunluk g = Yer çekimi ivmesi

Derinlik ↑ → Basınç ↑

Yoğunluk ↑ → Basınç ↑

g ↑ → Basınç ↑

1. Sıvı Basıncında Derinlik

Derinlik, sıvının serbest yüzeyinden ölçülür.

Aynı sıvıda aynı derinlikte:

Basınçlar eşittir.

1. Yoğunluğun Etkisi

Aynı derinlikte:

Yoğunluğu büyük sıvı → Daha büyük basınç

Yoğunluğu küçük sıvı → Daha küçük basınç

1. Sıvı Basınç Kuvveti

Basınç kuvveti:

F = P × A

ile ilişkilidir.

Yüzey alanları farklıysa basınç kuvvetleri farklı olabilir.

1. Bileşik Kaplar

Alt kısımları birbirine bağlı kaplara bileşik kaplar denir.

Aynı sıvı bulunan ve açık hava ile temas eden bileşik kaplarda:

Sıvı seviyeleri eşit olur.

1. Pascal Prensibi

Kapalı bir sıvıya uygulanan basınç sıvının her noktasına aynen iletilir.

P₁ = P₂

F₁ / A₁ = F₂ / A₂

1. Hidrolik Sistemler

Pascal prensibiyle çalışan sistemler:

• Hidrolik fren
• Kriko
• Hidrolik lift
• İş makineleri

1. Gaz Basıncı

Gaz taneciklerinin kabın yüzeylerine çarpması sonucu oluşur.

Gaz basıncı:

• Kabın her yönüne etki eder.
• Tanecik hareketleriyle ilgilidir.

1. Gaz Basıncını Etkileyen Faktörler

Gaz basıncı genel olarak:

• Sıcaklık
• Gaz miktarı
• Hacim

ile ilişkilidir.

Sabit hacimde:

Sıcaklık ↑ → Basınç ↑

Sabit sıcaklıkta:

Gaz miktarı ↑ → Basınç ↑

Hacim ↓ → Basınç ↑

1. Açık Hava Basıncı

Atmosferin oluşturduğu basınca açık hava basıncı denir.

Açık hava basıncı her yönde etki eder.

Yükseklik arttıkça:

Açık hava basıncı azalır.

1. Barometre

Açık hava basıncını ölçer.

Deniz seviyesinde yaklaşık:

1 atm = 76 cmHg

Açık hava basıncı artarsa: Cıva yüksekliği artar.

Açık hava basıncı azalırsa: Cıva yüksekliği azalır.

1. Manometre

Kapalı kaptaki gaz basıncını veya basınç farkını belirlemede kullanılır.

1. Günlük Hayatta Basınç

Kar ayakkabısı: Alan ↑ → Basınç ↓

Keskin bıçak: Alan ↓ → Basınç ↑

Baraj duvarı: Derinlik arttıkça basınç arttığı için alt kısım daha kalın yapılır.

Pipet: Basınç farkı sayesinde sıvı yükselir.

Vantuz: Açık hava basıncından yararlanır.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Basınç ile basınç kuvveti aynı değildir.
• Katı basıncı ağırlıkla doğru orantılıdır.
• Katı basıncı temas alanıyla ters orantılıdır.
• Sıvı basıncı kabın şekline bağlı değildir.
• Sıvı basıncında derinlik sıvı yüzeyinden ölçülür.
• Aynı sıvıda aynı derinlikte basınç eşittir.
• Basınç eşitse basınç kuvveti mutlaka eşit değildir.
• Pascal prensibinde basınç aynen iletilir.
• Gazlar kabın bütün yüzeylerine basınç uygular.
• Yükseklik arttıkça açık hava basıncı azalır.
• Barometre ile manometre aynı araç değildir.
• Barometre açık hava basıncını ölçer.
• Manometre gaz basıncını ölçmede kullanılır.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Basınç: P = F / A

Katı basıncı: P = G / A

Ağırlık ↑: Basınç ↑

Alan ↑: Basınç ↓

Sıvı basıncı: P = h × ρ × g

Derinlik ↑: Sıvı basıncı ↑

Yoğunluk ↑: Sıvı basıncı ↑

Kap şekli: Sıvı basıncını değiştirmez

Basınç kuvveti: F = P × A

Pascal: F₁ / A₁ = F₂ / A₂

Gaz: Kabın her yüzeyine basınç uygular

Yükseklik ↑: Açık hava basıncı ↓

Barometre: Açık hava basıncı

Manometre: Gaz basıncı

Kendini Kontrol Et

1. Basınç ile basınç kuvvetini ayırt edebiliyor musun?

1. Katı basıncında ağırlık ve temas alanının etkisini biliyor musun?

1. Bir katı farklı yüzeyi üzerine çevrildiğinde basıncın nasıl değişeceğini belirleyebiliyor musun?

1. P = h × ρ × g bağıntısını kullanabiliyor musun?

1. Sıvı basıncının kabın şekline neden bağlı olmadığını biliyor musun?

1. Aynı sıvıda aynı derinlikteki noktaların basınçlarını karşılaştırabiliyor musun?

1. Pascal prensibiyle piston kuvvetlerini hesaplayabiliyor musun?

1. Gaz basıncını etkileyen faktörleri biliyor musun?

1. Yükseklik arttığında açık hava basıncının nasıl değiştiğini söyleyebiliyor musun?

1. Barometre ile manometrenin kullanım amaçlarını ayırt edebiliyor musun?