Konu Anlatımı / Ders Notu
Hücre Hasarı, İnflamasyon ve Doku Onarımı Ders Notu
DUS genel patoloji hücre adaptasyonu, nekroz, inflamasyon ve doku onarımı çalışma notları.
Hücre Hasarı, İnflamasyon ve Doku Onarımı — Ders Notu
Adaptasyon ve ölüm
| Kavram | Ayırt edici nitelik | | --- | --- | | Hipertrofi | Hücre boyutunda artış | | Hiperplazi | Hücre sayısında artış | | Atrofi | Hücre boyutu ± sayısında azalma | | Metaplazi | Bir olgun hücre tipinin başka bir olgun tip ile yer değiştirmesi | | Displazi | Epitelde atipi ve maturasyon bozukluğu | | Nekroz | Membran bozulması, sıklıkla inflamasyon | | Apoptoz | Kaspaz aracılı düzenlenmiş ölüm, apoptotik cisimcikler |
Nekroz tiplerini ayır
- Koagülasyon: iskemik solid organ infarktı, doku çatısı geçici korunabilir.
- Likefaksiyon: beyin infarktı, apse; enzimatik sindirim.
- Kazeifikasyon: tüberkülozun bazı granülomlarında amorf nekrotik merkez.
- Yağ: pankreatitte lipaz, sabunlaşma.
- Fibrinoid: immün ilişkili damar duvarı hasarı.
- Kuru/yaş gangren: klinik tanımlamalar.
Kaspaz ve apoptoz
- İntrinsik: BAX/BAK → mitokondri sitokrom c → apoptosom → kaspaz-9.
- Ekstrinsik: Fas/TNF ölüm reseptörü → kaspaz-8.
- Yürütücü: kaspaz-3.
- BCL-2 antiapoptotiktir.
- Otofaji, otofagozom-lizozom aracılı geri dönüşümdür; apoptozla özdeş değildir.
Akut inflamasyon sırası
**Vazodilatasyon → geçirgenlik artışı → nötrofil marjinasyon/yuvarlanma → sıkı adezyon → diapedez → kemotaksi → fagositoz.**
- Yuvarlanma: selektin; adezyon: integrin; diapedez: PECAM-1 (CD31).
- Kemotaksi: IL-8, C5a, LTB4, bakteriyel ürün.
- Fagositozda solunum patlaması: NADPH oksidaz; HOCl oluşumu: MPO.
- C3b: opsonizasyon; C5b–9: membran atak kompleksi.
Mediyatör eşleştirmeleri
| Mediyatör | Sınav ipucu | | --- | --- | | Histamin | Erken vazodilatasyon, geçirgenlik | | PGE2 | Ateş, ağrı duyarlılığı | | LTB4 | Nötrofil kemotaksisi | | LTC4/LTD4/LTE4 | Bronkokonstriksiyon, geçirgenlik | | Bradikinin | Ağrı, geçirgenlik | | TNF/IL-1 | Endotel aktivasyonu, ateş | | IL-6 | Akut faz yanıtı | | VEGF | Anjiyogenez | | TGF-β | Fibrozis ve kollajen birikimi |
Kronik inflamasyon ve iyileşme
Kronik inflamasyonda **makrofaj, lenfosit, plazma hücresi**, doku hasarı ve fibrozis görülebilir. Granülom = epiteloid makrofaj topluluğu; granülasyon dokusu = **yeni damar + fibroblast + gevşek matriks**. Yaranın proliferasyon evresinde granülasyon dokusu oluşur. Erken kollajen III → olgun skarda kollajen I. Sekonder iyileşmede doku kaybı ve kontraksiyon daha fazladır; miyofibroblast rol oynar.
Hemodinamik kısa not
- Hidrostatik basınç artışı veya onkotik basınç düşüşü → ödem.
- Endotel hasarı + staz/türbülans + hiperkoagülabilite → **Virchow üçlüsü**.
- Tromboz yerinde pıhtı; emboli dolaşımda taşınan tıkayıcı materyal.
- Distrofik kalsifikasyon hasarlı dokuda, serum kalsiyumu normal olsa bile görülür.
Sık Karıştırılanlar
- Transüda düşük protein/ basınç dengesi; eksüda inflamatuvar proteinli sıvı.
- Granülom ≠ granülasyon.
- Apoptoz ≠ nekroz.
- PGE₂ ≠ LTB₄.
- Integrin ≠ selektin.
- Tip III erken kollajen ≠ tip I olgun skar.
- Metaplazi ≠ displazi.
Kısa Özet
Hücresel adaptasyonu hasardan ayır; nekroz tipini organla ilişkilendir; akut inflamasyon göç sırasını ve mediyatörleri öğren; kronik granülomla yara granülasyonunu karıştırma. İyileşmede anjiyogenez ve kollajen yeniden düzenlenmesi, trombozda Virchow üçlüsü temel çerçevedir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Patoloji Hücre Hasarı, İnflamasyon ve Doku Onarımı - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Patoloji Hücre Hasarı, İnflamasyon ve Doku Onarımı - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Patoloji Hücre Hasarı, İnflamasyon ve Doku Onarımı - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Patoloji Hücre Hasarı, İnflamasyon ve Doku Onarımı - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.