Hareket ve Kuvvet – Hızlı Tekrar

Hareket ve Kuvvet – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu, Hareket ve Kuvvet konusunu sınav öncesinde kısa sürede tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Hareket

Bir cismin referans noktasına göre konumunun zamanla değişmesine hareket denir.

1. Alınan Yol

Cismin hareket boyunca katettiği toplam mesafedir.

• Skalerdir.
• Yön içermez.
• Negatif olamaz.
• Birimi metredir.

1. Yer Değiştirme

Başlangıç konumu ile son konum arasındaki yönlü uzaklıktır.

• Vektöreldir.
• Yön içerir.
• Sadece başlangıç ve son konuma bağlıdır.

1. Sürat

Sürat = Alınan yol / Zaman

• Skalerdir.
• Yön içermez.
• Birimi m/s’dir.

1. Hız

Hız = Yer değiştirme / Zaman

• Vektöreldir.
• Yön içerir.
• Birimi m/s’dir.

1. İvme

İvme = Hız değişimi / Zaman

Birimi m/s²’dir.

İvme vardır:

• Sürat artıyorsa,
• Sürat azalıyorsa,
• Hareket yönü değişiyorsa.

1. Kuvvet

Bir cismin hareket durumunu veya şeklini değiştirebilen etkiye kuvvet denir.

• Vektöreldir.
• Birimi Newton’dur.
• N ile gösterilir.
• Dinamometre ile ölçülür.

1. Net Kuvvet

Bir cisme etki eden bütün kuvvetlerin bileşkesidir.

Aynı yönlü kuvvetler toplanır.

Zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır.

1. Dengelenmiş Kuvvet

Fnet = 0

Bu durumda:

• Duran cisim durur.
• Sabit hızla doğrusal hareket eden cisim hareketine devam eder.

1. Dengelenmemiş Kuvvet

Fnet ≠ 0

Cisim ivme kazanır.

Hızı veya yönü değişebilir.

1. Newton’un 1. Yasası

Net kuvvet sıfırsa cisim hareket durumunu korur.

Bu durum eylemsizlik olarak adlandırılır.

1. Newton’un 2. Yasası

F = m × a

F = Net kuvvet m = Kütle a = İvme

Net kuvvet artarsa: İvme artar.

Kütle artarsa: Aynı net kuvvette ivme azalır.

1. Newton’un 3. Yasası

Her etkiye karşı eşit büyüklükte ve zıt yönde bir tepki kuvveti vardır.

Etki ve tepki kuvvetleri:

• Eşittir.
• Zıt yönlüdür.
• Aynı anda oluşur.
• Farklı cisimlere etki eder.

1. Sürtünme Kuvveti

Sürtünme kuvveti, hareketi veya hareket eğilimini zorlaştırır.

Genellikle hareket yönüne zıt yöndedir.

Faydaları:

• Yürümeyi sağlar.
• Fren yapmayı sağlar.
• Cisimlerin tutulmasını kolaylaştırır.

Zararları:

• Aşınma oluşturur.
• Enerji kaybına neden olur.
• Hareketi zorlaştırabilir.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Alınan yol skaler, yer değiştirme vektöreldir.
• Sürat alınan yol ile hesaplanır.
• Hız yer değiştirme ile hesaplanır.
• Başlangıç noktasına dönen cismin yer değiştirmesi sıfırdır.
• Net kuvvet sıfırsa cisim mutlaka durmaz.
• Sabit hızla doğrusal hareket eden cismin net kuvveti sıfırdır.
• Sabit sürat, her zaman sabit hız demek değildir.
• Yön değişiyorsa hız değişir ve ivme vardır.
• F = m × a bağıntısındaki F net kuvvettir.
• Etki-tepki kuvvetleri farklı cisimler üzerindedir.
• Sürtünme kuvveti her zaman olumsuz değildir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Hareket → Referans noktasına göre konum değişimi

Alınan yol → Toplam mesafe

Yer değiştirme → Başlangıç ile son konum arasındaki yönlü uzaklık

Sürat = Alınan yol / Zaman

Hız = Yer değiştirme / Zaman

İvme = Hız değişimi / Zaman

Net kuvvet = Tüm kuvvetlerin bileşkesi

Fnet = 0 → Hareket durumu değişmez

Fnet ≠ 0 → İvme vardır

Newton 1 → Eylemsizlik

Newton 2 → F = m × a

Newton 3 → Etki-tepki

Sürtünme → Hareketi veya hareket eğilimini zorlaştırır

Kendini Kontrol Et

1. Alınan yol ile yer değiştirme arasındaki farkı açıklayabiliyor musun?

1. Başlangıç noktasına dönen bir cismin yer değiştirmesinin neden sıfır olduğunu biliyor musun?

1. Sürat ile hızın hangi büyüklükler kullanılarak hesaplandığını ayırt edebiliyor musun?

1. Sabit süratle viraj alan bir aracın neden ivmeli olduğunu açıklayabiliyor musun?

1. Net kuvveti yönleri dikkate alarak hesaplayabiliyor musun?

1. Net kuvvet sıfırken cismin neden hareket edebileceğini açıklayabiliyor musun?

1. F = m × a bağıntısını kullanabiliyor musun?

1. Etki-tepki kuvvetlerinin neden birbirini dengelemediğini biliyor musun?

1. Sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkilerine örnek verebiliyor musun?