Konu Anlatımı / Ders Notu
Çalışma Ekonomisi, İşgücü Piyasaları ve İşsizlik Ders Notu
KPSS Alan Bilgisi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri: işgücü göstergeleri, istihdam-işsizlik hesapları, işsizlik türleri, emek arz ve talebi, ücret, beşerî sermaye, monopson, eksik istihdam, ILO LU1-LU4 göstergeleri, Beveridge ve Phillips eğrileri; üç içerik ve 60 özgün soru.
Çalışma Ekonomisi, İşgücü Piyasaları ve İşsizlik – Ders Notu
KPSS Alan Bilgisi – Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri
İşgücü Nüfus Grupları
**P (çalışma çağındaki nüfus)** = **E (istihdam) + U (işsiz) + N (işgücü dışı)**. **L (işgücü)** = **E+U**. Çalışan, iş arayan hazır ve işgücü dışı kişileri birbirine karıştırma.
**İstihdam:** Ücret/kâr amacıyla çalışma; işle bağı süren geçici izinli kişi istihdamda olabilir. **Standart işsiz:** İşi yok + aktif arıyor + hazır. **İşgücü dışı:** İstihdamda değil ve standart işsiz ölçütlerinden en az birini karşılamıyor. Öğrenci ve emekli olmak otomatik işgücü dışı statüsü değildir.
Üç Temel Oran ve Kestirme
| Oran | İşlem | |---|---| | İşsizlik | **U / L × 100** | | İşgücüne katılım | **L / P × 100** | | İstihdam | **E / P × 100** |
**İstihdam oranı = katılım oranı × (1−işsizlik oranı)** (oranları ondalık yaz). P=1.000, E=720, U=80 ise **L=800, N=200; işsizlik %10, katılım %80, istihdam %72**.
**Önemli tuzak:** İş aramaktan vazgeçen kişi işgücünden çıkabilir; **istihdam artmadan işsizlik oranı düşebilir**.
İşsizlik Türleri
**Friksiyonel:** İş arama/değiştirme süresi. **Yapısal:** Beceri, meslek, bölge veya sektör uyumsuzluğu; teknolojik dönüşüm bu sorunu artırabilir. **Konjonktürel:** Resesyon ve toplam talep daralması. **Mevsimlik:** Tarım/turizm/inşaatta dönemsel dalga. **Gizli:** Bazı çalışanların marjinal üretim katkısı çok düşük; resmî işsiz olmak zorunda değiller.
**Doğal işsizlik:** Friksiyonel/yapısal unsurlarla ilişkili, devresel açığın olmadığı durum. **Tam istihdam sıfır işsizlik demek değildir.** **Histerezis:** Geçici şoktan sonra beceri kaybı/eşleşme sorunu nedeniyle kalıcı işsizlik riski.
Emek Talebi ve Arzı
**Emek talebi türetilmiştir:** Mal/hizmet talebi ve işçi verimliliği etkiler. Ücret artışı aynı emek talebi eğrisi üzerinde miktarı genelde azaltır; ürün talebi artışı eğriyi sağa kaydırabilir.
**MPL:** İlave işçinin fiziksel üretim katkısı. **VMP = P_ürün×MPL**. Tam rekabetçi ürün ve emek piyasasında firma marjinde **MRP=w** dengesine yönelir. Ürün fiyatı 20 TL ve MPL 5 ise VMP 100 TL.
**Emek arzında ikame etkisi:** Ücret yükselince daha fazla çalışmaya eğilim. **Gelir etkisi:** Ücret yükselince daha çok boş zaman isteme eğilimi. Toplam etki koşula bağlı. **Reel ücret = nominal ücret / fiyat düzeyi** mantığıyla satın alma gücünü gösterir.
Piyasa Kuramları
**Tam rekabet:** Çok sayıda işçi/işveren, denge ücreti arz-talep kesişimi. **Monopson:** Tek veya baskın alıcı; işverenin ücret belirleme gücü, marjinal emek maliyeti ücretin üzerinde olabilir. Uygun asgari ücret monopsonda bazı koşullarda istihdamı artırabilir; her durumda kesin etki iddia edilmez.
**Etkinlik ücreti:** Daha yüksek ücretle çaba/verimlilik/kalıcılık etkisi beklenmesi. **Beşerî sermaye:** Eğitim, beceri, deneyim, sağlık. **İkili piyasa:** Birincil kesimde görece iyi ücret/güvence, ikincilde düşük ücret/yüksek devir.
Geniş İşgücü Atıllığı ve Gençler
**T:** Zamana bağlı eksik istihdam (çalışıyor ama daha fazla saat istiyor ve hazır). **K:** Potansiyel işgücü (işsiz tanımının arama veya hazır olma koşullarından birini karşılamayan fakat işgücüne bağlı kişiler). **NEET:** Ne istihdamda ne eğitimde ne öğretimde genç; tamamı standart işsiz değildir.
- **LU1 = U/L**.
- **LU2 = (U+T)/L**.
- **LU3 = (U+K)/(L+K)**.
- **LU4 = (U+T+K)/(L+K)**.
**İşsizlik paydası ile LU4 paydası farklıdır.** Örnek: L=800, U=80, T=40, K=120 ise **LU4=240/920≈%26,09**; **LU1=%10**.
İki Eğri ve Politikalar
**Beveridge eğrisi:** Açık iş sayısı/oranı ile işsizlik arasında genelde ters yönlü ilişki; işsizlik ve boş iş aynı anda yükseliyorsa eşleşme sorunu/eğrinin dışa kayması düşünülebilir.
**Phillips eğrisi:** Kısa dönemde enflasyon–işsizlik ilişkisi; beklenti ve arz şokları nedeniyle sabit yasa değildir. **Stagflasyon:** Enflasyonla durgunluğun birlikte bulunması.
**Aktif politika:** Eğitim, beceri, danışmanlık ve işe yerleştirme. **Pasif politika:** İşsizlik ödeneği. Programlar tamamlayıcı olabilir; uzun işsizlikte beceri erozyonu da gözetilir.
Kısa Özet
**L=E+U, P=L+N. İşsizlik=U/L, katılım=L/P, istihdam=E/P. İşsiz=işi yok+arıyor+hazır. Friksiyonel=arama; yapısal=beceri uyumsuzluğu; konjonktürel=durgunluk; mevsimlik=yıl içi dalga. Emek talebi ürün talebinden türetilir; MPL marjinal fiziksel ürün, VMP=P×MPL. İkame daha çok çalışma, gelir etkisi daha çok boş zaman. Tam rekabet ve monopson sonuçları farklıdır. T çalışıyor ama daha fazla saat istiyor; K potansiyel işgücü. LU4=(U+T+K)/(L+K). Beveridge=açık iş–işsizlik, Phillips=enflasyon–işsizlik. NEET standart işsiz değildir.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Çalışma Ekonomisi, İşgücü Piyasaları ve İşsizlik - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Çalışma Ekonomisi, İşgücü Piyasaları ve İşsizlik - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Çalışma Ekonomisi, İşgücü Piyasaları ve İşsizlik - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Çalışma Ekonomisi, İşgücü Piyasaları ve İşsizlik - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.