Konu Anlatımı / Ders Notu
Verilerin Düzenlenmesi, Frekans Dağılımları ve Grafikler – Ders Notu
KPSS Alan Bilgisi İstatistik: Verilerin Düzenlenmesi, Frekans Dağılımları ve Grafikler, ders notu.
Konu Özeti
Ham veri sıralanıp frekans tablosuyla özetlenir. **f** belirli değerin/sınıfın tekrar sayısı; **f/n** göreli payı; **100f/n** yüzdeyi; **F** sınıfa kadar birikimli toplamı verir. İyi grafik değişken türüne, sınıf genişliğine ve yorum amacına uygun seçilir.
Temel Formüller
| Büyüklük | Formül | Ne anlatır? | |---|---|---| | Mutlak frekans | **fᵢ** | Sınıftaki gözlem sayısı | | Göreli frekans | **rᵢ=fᵢ/n** | Toplamın kaçta kaçı | | Yüzde frekans | **100fᵢ/n** | % olarak pay | | Birikimli frekans | **Fᵢ=Σⱼ≤ᵢ fⱼ** | Sınıfa kadar toplam | | Birikimli yüzde | **100Fᵢ/n** | Sınıfa kadar % | | Pasta dilim açısı | **360fᵢ/n** | Dairedeki derece | | Sınıf orta noktası | **(alt+üst)/2** | Aralığın ortası | | Sınıf genişliği | **üst−alt** | Aralığın uzunluğu | | Frekans yoğunluğu | **f/genişlik** | Eşitsiz sınıfta histogram yüksekliği |
Basit Frekans Tablosu
Veriler **3,3,5,5,6,8** olsun. **n=6** ve frekanslar **2,2,1,1**. Göreli paylar **2/6,2/6,1/6,1/6**, birikimli frekanslar **2,4,5,6**dır. En çok 5 için **F=4**. Son toplam **6** ve yüzde toplam **%100** olmalıdır.
Sınıf Aralıkları
**[10,20), [20,30), [30,40)**: sol sınır dahil, sağ sınır hariç; 20 ikinci sınıfa girer. **[20,30)** orta noktası **25**, genişliği **10**. Açıklık=**maksimum−minimum**. Yaklaşık h=**R/k**. Sturges başlangıç önerisi **k≈1+3,322log₁₀(n)**; sabit ve zorunlu sınıf sayısı değildir. Frekans tabloya toplanınca tek tek ham değerler kaybolabilir.
Grafik Seçimi
- **Kategorik sütun/çubuk:** nominal/ordinal kategorilerin adet veya yüzdeleri; sütunlar ayrık.
- **Histogram:** nicel sınıf aralıkları; bitişik dikdörtgenler.
- **Frekans poligonu:** sınıf **orta noktaları** ile frekansları birleştirir.
- **Ogiv:** **birikimli frekans/yüzde** ve çoğunlukla **üst sınıf sınırları**.
- **Pasta grafik:** tek bütünün oranları; **%25 = 90°**, **%30 = 108°**.
- **Pareto:** kategoriler büyükten küçüğe frekans sırasıyla.
- **Nokta grafiği:** az sayıdaki nicel tek tek değerler.
- **Gövde-yaprak:** anahtar **2|4=24**; **2|1 4** değerleri 21 ve 24tür.
- **Çizgi grafiği:** zaman sırasındaki değişim.
Eşitsiz Sınıf Genişliğinde Histogram
[0,10) sınıfında **f=20** → yükseklik **20/10=2**; [10,30) sınıfında **f=20** → yükseklik **20/20=1**. İlk dikdörtgen alanı **2×10=20**, ikinci **1×20=20**; ikisi de aynı sayıda gözlem içerir. Yalnız yükseklikleri 20–20 çizmek, sınıfların alanlarını yanlış yansıtabilir.
Grafik ve Tablo Kontrolü
- Frekansları toplayıp n ile karşılaştır.
- Yüzde toplamını %100 denetle.
- Sıralı veride F dizisinin azalmadığını kontrol et.
- Sınıf sınırları arasında boşluk/çakışma olmasın.
- Grafik ekseninde doğru birimi ve aralığı göster.
- Histogram genişlikleri farklıysa frekans yoğunluğu kullan.
- Pasta grafiğinde tek yanıtlı ve kapsayıcı kategoriler olduğundan emin ol.
- Kesilmiş eksen ve üç boyutlu görsel çarpıtmaları incele.
Sık Karıştırılan Noktalar
- f / f/n / yüzde / F.
- Tek sınıf frekansı / birikimli frekans.
- Sınıf alt-üst sınırı / orta noktası / genişlik.
- Histogram / kategori sütunu.
- Eşit genişlikte frekans yüksekliği / eşitsiz genişlikte frekans yoğunluğu.
- Frekans poligonu / zaman çizgisi.
- Ogiv / frekans poligonu.
- Gövde-yaprak / frekans tablosu.
- Pasta yüzde toplamı / çoklu yanıt yüzdeleri.
- Ham gözlem / grup orta noktası.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
Önce nyi doğrula. Frekans, pay, yüzde veya birikimli değer istendiğini ayır. Sınıf aralıklarında verilen dahil-hariç kuralını kullan. Grafik sorusunda nominal mi nicel mi bak; nicelde histogram, birikimli isteniyorsa ogiv düşün. Eşit olmayan sınıf genişliğinde yüksekliği f/h kur ve alan kontrolünü yap.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
Frekans, göreli frekans, yüzde ve birikimli frekans hesabı yapabilmeli; sınıf genişliği ve orta noktasını bulabilmeli; histogram, poligon, ogiv, çubuk, pasta ve Paretoyu seçebilmeli; eşit olmayan sınıflarda yoğunluk hesabını çözebilmeli, grafik ölçeği hatalarını görebilmelisin.
Kısa Özet
- **Toplam frekans Σf=n**.
- **Göreli=f/n; yüzde=100f/n**.
- **Birikimli F baştan sona frekans toplamıdır; son F=n**.
- **Dilim açısı=360f/n**.
- **Orta nokta=(alt+üst)/2; genişlik=üst−alt**.
- **[10,20) aralığında 20 bulunmaz**.
- **Histogram nicel; çubuk kategori**.
- **Frekans poligonu orta nokta; ogiv üst sınır ve birikim**.
- **Eşitsiz sınıfta histogram yüksekliği=f/genişlik**.
- **Pasta %100, toplam açı 360°**.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi İstatistik Verilerin Düzenlenmesi, Frekans Dağılımları ve Grafikler - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi İstatistik Verilerin Düzenlenmesi, Frekans Dağılımları ve Grafikler - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi İstatistik Verilerin Düzenlenmesi, Frekans Dağılımları ve Grafikler - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi İstatistik Verilerin Düzenlenmesi, Frekans Dağılımları ve Grafikler - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.