2025–2026 Türkiye ve Dünya Ekonomisi, İstihdam ve Nüfus Göstergeleri Konu Anlatımı

2025–2026 Türkiye ve Dünya Ekonomisi, İstihdam ve Nüfus Göstergeleri

Konuya Giriş

Bu bölümde **5 Kasım 2026** itibarıyla yayımlanmış **2025 Türkiye sonuçları** ve **2026 uluslararası kurum raporları** yer alır. KPSS'de önemli ayrım şudur: **2025'e ait bir istatistik 2026'da yayımlanabilir**; IMF'nin **2026 ve 2027 büyüme sayıları ise gerçekleşmiş sonuç değil tahmindir**. Ayrıca **TÜİK 2025 büyüme verisinde dönemsel dört çeyrek toplamı ile sonradan yayımlanan bağımsız yıllık hesap** farklı oranlar gösterebilir; bu not **31 Ağustos 2026 tarihli bağımsız yıllık GSYH** verisini esas alır.

1. 2025 Türkiye Nüfusu: ADNKS

• Türkiye İstatistik Kurumu (**TÜİK**) **Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)** sonuçlarını **9 Şubat 2026'da** duyurdu; sayı **31 Aralık 2025** tarihini gösterir.
• **2025 Türkiye nüfusu: 86.092.168 kişi**. **2024 nüfusu: 85.664.944 kişi**. Yıllık **artış: 427.224 kişi**.
• İl ve ilçe merkezlerinde yaşayan nüfusun oranı **%93,6** olarak açıklandı. Bu oran TÜİK'in **il/ilçe merkezi** ayrımına ilişkindir; başka bir kent-kır sınıflamasıyla bire bir aynı gösterge değildir.
• **İstanbul Esenyurt**, **1.003.905 kişi** ile **nüfusu 1 milyonu geçen ilk ilçe** oldu. Bir ilçenin nüfusunun 1 milyonu aşması, ilçenin ayrı bir il statüsüne geçtiği anlamına gelmez.
• **Ortanca yaşı en yüksek il Sinop**; bu değer bir ildeki en yaşlı bireyin yaşı veya ortalama yaşam süresi değildir.

2. 2025 Bağımsız Yıllık GSYH

• TÜİK, **31 Ağustos 2026'da** yayımladığı **bağımsız yıllık GSYH 2025** hesabında **reel büyüme oranını %3,7** açıkladı.
• 2025'in dördüncü çeyreğine ait önceki **dört çeyrek toplamı bazlı %3,6** büyüme duyurusu ile **bağımsız yıllık hesap %3,7** aynı yayın değildir. Soru kaynağının *tarihi ve veri türü* önemlidir.
• Üretim yönteminde cari GSYH **63 trilyon 240 milyar 524 milyon TL**, bir önceki yıla göre cari fiyat artışı **%41,6** olarak duyuruldu.
• **Cari GSYH artış oranı** ile **zincirlenmiş hacim endeksiyle reel büyüme** aynı ölçü değildir. Cari artış, fiyat değişimlerini de içerir.
• **Kişi başına cari GSYH:** **714.682 TL** veya **18.103 ABD doları** (2025).

3. 2025 Sektörel GSYH ve Harcamalar

• 2025 GSYH'de cari fiyatlarla en yüksek pay **%15,6 ile imalat sanayine** aittir. **Toptan-perakende ticaret vb. %12,9**, **gayrimenkul faaliyetleri %9,2** ile izler.
• 2025'te reel katma değer artışı açısından **inşaat %11,0 ile en hızlı büyüyen sektör** olarak açıklandı. **Kültür, sanat ve eğlence %8,5**, **bilgi-iletişim %7,9** ile takip etti.
• **En büyük cari paya sahip sektör** ile **en yüksek büyüme hızına sahip sektör** farklıdır: **imalat sanayi** ve **inşaat**.
• Yerleşik hanehalkı nihai tüketim harcamaları reel olarak **%4,2 arttı**; cari GSYH içinde **%54,4 pay** aldı.
• Devletin nihai tüketim harcamasının cari GSYH içindeki payı **%13,9**, gayrisafi sabit sermaye oluşumunun payı **%30,7** idi.
• **İhracat ve ithalatın GSYH içindeki cari payı** ile **gümrük kayıtlarından hesaplanan mal ticareti değeri** ayrı serilerdir; hesap kapsamları farklıdır.

4. 2025 İşgücü: İşsizlik, İstihdam, Gençler

• TÜİK'in **2025 yıllık işgücü istatistikleri** 15 yaş ve üzeri nüfusta **işsiz sayısını 2 milyon 966 bin**, **işsizlik oranını %8,3** açıkladı.
• **İstihdam edilen:** 32 milyon 566 bin; **istihdam oranı %49,0**.
• **İşgücü:** 35 milyon 533 bin; **işgücüne katılım oranı %53,5**.
• **15–24 yaş genç işsizlik oranı %15,3**; yetişkin/genel işsizlik oranıyla aynı değildir.
• **Kadın işsizlik oranı %11,3**, erkek işsizlik **%6,8**. Kadın istihdam oranı **%32,1**, erkek istihdam oranı **%66,4**.
• **İstihdamın sektörlere dağılımı:** **hizmetler %59,0**, **sanayi %20,2**, **tarım %14,0**, **inşaat %6,8**. Bu oranlar **GSYH'deki sektörel paylarla** karıştırılmaz.
• İl düzeyinde **en düşük işsizlik Ardahan (%4,0)**; **en yüksek işsizlik Hakkari (%13,8)**; **en yüksek istihdam oranı Artvin (%58,1)** olarak açıklandı.
• **Atıl işgücü oranı %29,7**, yalnızca açık işsizleri değil **potansiyel işgücü ve zamana bağlı eksik istihdamı** da dikkate alır; %8,3 işsizlik oranının eş anlamlısı değildir.

5. 2025 Turizm: Gelir ve Ziyaretçiler

• TÜİK'in **30 Ocak 2026'da yayımladığı 2025 turizm istatistiklerine göre** yıllık **turizm geliri 65 milyar 230 milyon 749 bin ABD dolarıdır** (yaklaşık **65,23 milyar dolar**).
• Turizm geliri yıllık **%6,8 artmıştır**.
• **2025 ziyaretçi sayısı 63 milyon 917 bin 57 kişi** (yaklaşık **63,92 milyon**) ve yıllık artış **%2,7** olmuştur.
• **Turizm geliri** para tutarı, **ziyaretçi sayısı** kişi adedidir. Sayı ve gelir artış hızları da farklıdır.
• Ziyaretçilerin **%67,7'sinin** temel ziyaret amacı **gezi, eğlence, sportif ve kültürel faaliyetler** olarak açıklandı.
• 2025'te **turizm gideri yaklaşık 9,60 milyar dolar** oldu; bu, Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışı ziyaret harcamalarıyla ilişkilidir. **Türkiye'nin turizm geliriyle karıştırılmaz**.

6. 2025 Fiyatlar, Tasarruf ve Kamu Hesapları

• TÜİK'e göre **Aralık 2025 TÜFE yıllık değişim %30,89**, **aylık değişim %0,89**; **12 aylık ortalamalara göre artış %34,88** oldu.
• **Aylık**, **yıllık** ve **12 aylık ortalama** artışlar farklı hesap dönemleridir; hepsi “2025 yıllık enflasyon” diye birbirinin yerine kullanılamaz.
• TÜİK **8 Ekim 2026 tarihli Kurumsal Sektör Hesapları** bülteninde **2025 toplam gayrisafi tasarruf / GSYH oranını %29,9** açıkladı.
• **1 Ekim 2026 Devlet Hesapları** bültenine göre **2025 genel devlet açığı / GSYH %0,9** olarak duyuruldu.
• **Tasarruf oranı**, **kamu açığı oranı**, **işsizlik oranı** ve **TÜFE artışı** birbirinden farklı payda ve amaçlara sahiptir.

7. IMF Ekim 2026 Dünya Ekonomik Görünümü

• **IMF (Uluslararası Para Fonu)**, **World Economic Outlook (WEO)** raporunun **Ekim 2026** sayısında **2026 küresel büyüme tahminini %3,1** açıkladı.
• Aynı raporda **2027 küresel büyüme tahmini %3,4** olarak verildi; **2027 gerçekleşmiş veri değildir**.
• **Küresel toplam enflasyon tahmini:** **2026 %4,7**, **2027 %4,1**.
• **2026 büyüme (3,1) / enflasyon (4,7)** farklı göstergelerdir; aynı yıl için farklı oranda olmaları çelişki değildir.
• IMF'nin **Temmuz 2026** güncellemesinde **2026 büyüme tahmini %3,0** idi. KPSS sorusu **“Ekim 2026 WEO”** diyorsa **%3,1** esas alınır. Tahminlerin revize edilebilmesi doğaldır.
• WEO; **küresel ve ülke düzeyi görünüm, büyüme, enflasyon ve risk analizleri** sunar. **Gerçekleşmiş TÜİK yıllık GSYH** ile aynı veri türünde değildir.

8. Dünya Bankası: 2025 Küresel Yoksulluk Sınırı

• **Dünya Bankası**, **Haziran 2025** güncellemesiyle küresel aşırı yoksulluk çizgisini **2021 satın alma gücü paritesi (SGP/PPP)** fiyatlarıyla **kişi başı günlük 3,00 ABD doları** olarak ilan etti.
• Daha önce kullanılan **2,15 dolar**, **2017 SGP** esaslıydı. **3,00 dolar** sınırı yeni SGP ve metodolojik veri güncellemeleriyle karşılaştırmaya uygun biçimde değiştirilmiştir.
• **Satın alma gücü paritesi**, para birimlerinin ülkeler arasındaki **fiyat düzeyi farklarını** dikkate alan karşılaştırma aracıdır. **Piyasa döviz kuru** ile bire bir eş değer değildir.
• **Düşük-orta gelirli ülkeler** için 2021 SGP ile **4,20 dolar**, **üst-orta gelirli ülkeler** için **8,30 dolar** karşılaştırma sınırları duyuruldu.
• Güncellenen eşik, **2025 yılında herkesin gelirinin bir anda değiştiği** anlamına gelmez; ölçüm standardı değişmiştir.

9. Dünya Bankası 2026 Yoksulluk ve İstihdam Raporu

• **Dünya Bankası 26 Ekim 2026 tarihli** *Poverty, Prosperity, and Planet Report 2026* raporunda **2026 için yaklaşık 811 milyon kişinin** kişi başı günlük **3 doların altında** yaşadığını belirtti.
• Bu sayı **dünya nüfusunun yaklaşık onda biri** olarak ifade edildi; **tahmin/izleme sonucu** ve kullanılan yoksulluk eşiği birlikte okunmalıdır.
• Raporun ana vurgusu **daha fazla ve daha iyi işlerin yoksulluğun azaltılmasına katkısıdır**.
• **3 dolar sınırı aşırı yoksulluk**, **8,30 dolar sınırı üst-orta gelirli ülkeler için uluslararası karşılaştırma eşiğidir**. Bunlar birbirine eşit değildir.
• 2026 raporu **Dünya Bankası**, 2026 WEO **IMF** ürünüdür; iki rapor aynı kuruluşun yayını değildir.

Sık Karıştırılan Noktalar

1. **Nüfus yılı / açıklanma yılı:** 2025 ADNKS sonuçları 9 Şubat 2026'da duyurulmuştur; nüfus 31 Aralık 2025'e aittir.
2. **2024 / 2025 nüfusu:** 85.664.944 / 86.092.168; artış 427.224.
3. **2025 büyüme %3,6 / %3,7:** Önceki dört çeyrek toplamı duyurusunda %3,6; **31 Ağustos 2026 bağımsız yıllık hesapta %3,7**.
4. **Reel / cari GSYH:** Reel %3,7 hacim, cari fiyat yıllık artış %41,6'dır.
5. **En büyük sektör / en hızlı büyüyen sektör:** **İmalat sanayi %15,6 pay** / **inşaat %11,0 reel artış**.
6. **İşsizlik / genç işsizlik / atıl işgücü:** %8,3 / %15,3 / %29,7 farklı göstergelerdir.
7. **İstihdamın hizmet payı / GSYH imalat payı:** %59,0 / %15,6; paydalar istihdam kişi sayısı ve ekonomik katma değerdir.
8. **Turizm geliri / ziyaretçi sayısı:** 65,23 **milyar dolar** / 63,92 **milyon kişi**.
9. **TÜFE Aralık 2025:** yıllık %30,89 / aylık %0,89 / 12 aylık ortalama %34,88.
10. **IMF gerçekleşme / tahmin:** Ekim 2026 WEO'da 2026 ve 2027 büyümeleri **tahmin**dir.
11. **IMF 2026 büyüme / 2026 küresel enflasyon:** %3,1 / %4,7.
12. **Dünya Bankası 3 $ / 8,30 $:** aşırı yoksulluk / üst-orta gelirli ülkelerin karşılaştırma çizgisi.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. **Göstergeyi adlandır:** nüfus, işsizlik, genç işsizlik, enflasyon, GSYH, ziyaretçi, yoksulluk.
2. **Ölçü birimini kontrol et:** kişi/milyon kişi, TL/dolar, yüzde, dolar-gün, SGP.
3. **Yılı ve veri sürümünü bul:** 2025 bağımsız yıllık GSYH %3,7, geçici dört çeyrek toplamı %3,6 değildir.
4. **Paydanın ne olduğunu belirle:** %59 hizmet **istihdamının payı**, %15,6 imalat **GSYH payı**.
5. **Kurumu eşleştir:** TÜİK ulusal gerçekleşme, IMF küresel görünüm tahmini, Dünya Bankası yoksulluk ve kalkınma.
6. **Raporun zamanı ile dönemini ayır:** 2025 sonuçları çoğunlukla 2026'da yayımlandı; IMF 2027 verileri tahmindir.
7. **Tuzak cümleyi sınırla:** “3 dolar herkesin cebindeki 3 nominal dolar” değil, 2021 SGP'ye göre uluslararası yoksulluk karşılaştırma standardıdır.

Konu Özeti

TÜİK'e göre 2025 sonunda Türkiye nüfusu 86 milyon 92 bin 168, işsizlik %8,3 ve genç işsizlik %15,3 oldu. 31 Ağustos 2026'da yayımlanan bağımsız yıllık hesaba göre 2025 reel GSYH %3,7 arttı. GSYH'de en büyük sektör payı imalat sanayinin, en hızlı reel sektör büyümesi inşaatın oldu. 2025 turizm geliri yaklaşık 65,23 milyar dolar, ziyaretçi sayısı 63,92 milyon, Aralık yıllık TÜFE %30,89 olarak açıklandı. IMF Ekim 2026 WEO raporu 2026/2027 küresel büyümeyi %3,1/%3,4 tahmin etti. Dünya Bankası 2025'te aşırı yoksulluk eşiğini 2021 SGP cinsinden günlük 3 dolara güncelledi; 2026 raporunda yaklaşık 811 milyon kişiyi bu eşik altında değerlendirdi.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• 2025 ADNKS nüfusunu ve açıklanma tarihini ayırmak.
• 2025 bağımsız yıllık GSYH'nin reel büyümesini cari fiyat artışından ayırmak.
• İmalatın GSYH payı ile inşaatın büyüme hızını eşleştirmek.
• İşsizlik, genç işsizlik, istihdam, atıl işgücü oranlarını karşılaştırmak.
• Turizm geliri, ziyaretçi sayısı ve turizm giderini farklı birimlerle yorumlamak.
• IMF Ekim 2026 büyüme ve enflasyon tahminlerini doğru yıllara bağlamak.
• Dünya Bankası'nın 2021 SGP tabanlı 3 dolar yoksulluk çizgisini açıklamak.

Resmî Kaynaklar (5 Kasım 2026)

• TÜİK ADNKS 2025: https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2025-53899
• TÜİK yıllık GSYH 2025 (31 Ağustos 2026): https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?dil=1&p=Y%C4%B1ll%C4%B1k-Gayrisafi-Yurt-%C4%B0%C3%A7i-Has%C4%B1la-2025-58198
• TÜİK işgücü 2025: https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?dil=1&p=57996
• TÜİK turizm 2025: https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tourism-Statistics-Quarter-IV%3A-October-December-and-Annual%2C-2025-54158
• TÜİK Aralık 2025 TÜFE: https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tuketici-Fiyat-Endeksi-Aralik-2025-58294
• TÜİK kurumsal sektörler 2025 tasarruf: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58286
• TÜİK 2025 genel devlet hesapları: https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?dil=1&p=Devlet-Hesaplar%C4%B1-2025-58117
• IMF Ekim 2026 Küresel Ekonomik Görünüm: https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2026/10/13/world-economic-outlook-october-2026
• Dünya Bankası 2025 küresel yoksulluk eşiği güncellemesi: https://www.worldbank.org/en/news/factsheet/2025/06/05/june-2025-update-to-global-poverty-lines
• Dünya Bankası 2026 Poverty, Prosperity and Planet raporu: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2026/10/26/more-and-better-jobs-key-to-putting-poverty-reduction-back-on-track