Konu Anlatımı / Ders Notu
Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler Ders Notu
2025–2026 ekonomi, gelir dağılımı, işgücü, enflasyon, nüfus ve dış ticaret
Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler — KPSS Ön Lisans Ders Notu
1. 2025–2026 Temel Göstergeler
| Gösterge | Dönem | Değer | |---|---|---:| | Reel GSYH büyümesi | 2025 yıllık | **%3,7** | | GSYH'de en yüksek sektör payı | 2025, imalat | **%15,6** | | TÜFE yıllık / aylık | Aralık 2025 | **%30,89 / %0,89** | | TÜFE yıllık / aylık | Ekim 2026 | **%29,77 / %2,58** | | Yİ-ÜFE yıllık / aylık | Ekim 2026 | **%27,41 / %1,65** | | Mal ihracatı | 2025 | **273,434 milyar USD** | | Mal ithalatı | 2025 | **365,524 milyar USD** | | Nüfus | 31 Aralık 2025 | **86.092.168** | | İşsizlik oranı | 2025 yıllık | **%8,3** | | İstihdam oranı | 2025 yıllık | **%49,0** | | İşgücüne katılma oranı | 2025 yıllık | **%53,5** | | Genç işsizlik (15–24) | 2025 yıllık | **%15,3** | | Gini katsayısı | 2025 araştırması | **0,410** |
2. TÜFE, Yİ-ÜFE ve Para Politikası
- **TÜFE:** Tüketici mal ve hizmet sepeti fiyatları; **TÜİK** açıklar.
- **Yİ-ÜFE:** Yurt içi üretici fiyatları; **TÜİK** açıklar.
- **TCMB'nin temel amacı:** Fiyat istikrarını sağlamak.
- **Aralık 2025** yıllık TÜFE **%30,89**; aylık **%0,89**.
- **Ekim 2026** yıllık TÜFE **%29,77**, Yİ-ÜFE **%27,41**.
- **Ekim 2026** aylık TÜFE **%2,58**, Yİ-ÜFE **%1,65**.
- **Yüzde puan farkı:** Yıllık 29,77 − 27,41 = **2,36**; aylık 2,58 − 1,65 = **0,93**.
- Yıllık enflasyonun düşmesi otomatik olarak fiyatların ucuzladığı anlamına gelmez.
3. 2025 Dış Ticaret ve Nüfus
**Ticaret Bakanlığı 2025 dış ticaret:**
- İhracat: **273,434 milyar dolar**.
- İthalat: **365,524 milyar dolar**.
- Açık: **92,090 milyar dolar** (ithalat − ihracat).
- Karşılama oranı: **%74,8** (ihracat / ithalat × 100).
- Açık yalnız **mal ticareti** için hesaplanır; cari işlemler dengesi daha kapsamlıdır.
**TÜİK 2025 ADNKS:** **86.092.168 kişi**, yıllık artış **427.224** kişi; 2024 sonu nüfus **85.664.944** kişi.
4. 2025 İşgücü
- **İşsiz sayısı:** 2.966.000.
- **İstihdam edilenler:** 32.566.000.
- **İşsizlik oranı:** %8,3.
- **İstihdam oranı:** %49,0.
- **İşgücüne katılım:** %53,5.
- **Kadın işsizlik:** %11,3; **erkek işsizlik:** %6,8.
- **Kadın işgücüne katılım:** %36,2; **erkek katılım:** %71,3.
- **Genç işsizlik (15–24):** %15,3; genç kadın %22,1, genç erkek %11,7.
- **Sektörel istihdam:** hizmet %59,0; sanayi %20,2; tarım %14,0; inşaat %6,8.
**Farklı paydalar:** İşsizlik = işsiz / işgücü. Katılım = işgücü / çalışma çağındaki nüfus. İstihdam = çalışan / çalışma çağındaki nüfus.
5. Gelir Dağılımı ve Sosyoekonomik Göstergeler
**2025 Gelir Dağılımı araştırması** → **2024 gelirleri**.
- Gini **0,410**. Sıfıra yaklaşma daha eşit dağılım.
- En yüksek %20'nin gelir payı **%48,0**.
- En düşük %20'nin payı **%6,4**.
- **P80/P20 = 7,5 kat**.
- **P90/P10 = 12,9 kat**.
- Pay farkı **41,6 yüzde puan**.
**Ayrım:** Gini genel gelir eşitsizliği ölçüsü, P80/P20 iki beşte birlik grubun gelir payı oranıdır; biri diğerinin yüzde karşılığı değildir.
6. OVP ve Veri Takvimi
- **2027–2029 Orta Vadeli Program**, **6 Eylül 2026** tarihinde **Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı** tarafından duyuruldu.
- Program gelecek yıllara ilişkin politika/öngörü çerçevesidir; **gerçekleşmiş 2025 istatistiği** değildir.
- Farklı referans yıllarıyla karşılaşınca önce **verinin dönemi**, sonra **yayımlanma tarihi** kontrol edilir.
Kısa Özet
**2025:** GSYH büyüme **%3,7**; ihracat **273,434** ve ithalat **365,524 milyar dolar**; açık **92,090 milyar dolar**. Nüfus **86.092.168**. İşsizlik **%8,3**, istihdam **%49,0**, işgücüne katılım **%53,5**, genç işsizlik **%15,3**; hizmet istihdam payı **%59,0**. Gini **0,410**; en yüksek %20 payı **%48,0**, en düşük %20 payı **%6,4**, P80/P20 **7,5 kat**. **2025 Aralık TÜFE yıllık %30,89**. **2026 Ekim TÜFE yıllık %29,77, Yİ-ÜFE %27,41**. **2027–2029 OVP**, **2026'da SBB tarafından** açıklandı.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.