Konu Anlatımı / Ders Notu

Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler Ders Notu

2025–2026 ekonomi, gelir dağılımı, işgücü, enflasyon, nüfus ve dış ticaret

Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler — KPSS Ön Lisans Ders Notu

1. 2025–2026 Temel Göstergeler

| Gösterge | Dönem | Değer | |---|---|---:| | Reel GSYH büyümesi | 2025 yıllık | **%3,7** | | GSYH'de en yüksek sektör payı | 2025, imalat | **%15,6** | | TÜFE yıllık / aylık | Aralık 2025 | **%30,89 / %0,89** | | TÜFE yıllık / aylık | Ekim 2026 | **%29,77 / %2,58** | | Yİ-ÜFE yıllık / aylık | Ekim 2026 | **%27,41 / %1,65** | | Mal ihracatı | 2025 | **273,434 milyar USD** | | Mal ithalatı | 2025 | **365,524 milyar USD** | | Nüfus | 31 Aralık 2025 | **86.092.168** | | İşsizlik oranı | 2025 yıllık | **%8,3** | | İstihdam oranı | 2025 yıllık | **%49,0** | | İşgücüne katılma oranı | 2025 yıllık | **%53,5** | | Genç işsizlik (15–24) | 2025 yıllık | **%15,3** | | Gini katsayısı | 2025 araştırması | **0,410** |

2. TÜFE, Yİ-ÜFE ve Para Politikası

  • **TÜFE:** Tüketici mal ve hizmet sepeti fiyatları; **TÜİK** açıklar.
  • **Yİ-ÜFE:** Yurt içi üretici fiyatları; **TÜİK** açıklar.
  • **TCMB'nin temel amacı:** Fiyat istikrarını sağlamak.
  • **Aralık 2025** yıllık TÜFE **%30,89**; aylık **%0,89**.
  • **Ekim 2026** yıllık TÜFE **%29,77**, Yİ-ÜFE **%27,41**.
  • **Ekim 2026** aylık TÜFE **%2,58**, Yİ-ÜFE **%1,65**.
  • **Yüzde puan farkı:** Yıllık 29,77 − 27,41 = **2,36**; aylık 2,58 − 1,65 = **0,93**.
  • Yıllık enflasyonun düşmesi otomatik olarak fiyatların ucuzladığı anlamına gelmez.

3. 2025 Dış Ticaret ve Nüfus

**Ticaret Bakanlığı 2025 dış ticaret:**

  • İhracat: **273,434 milyar dolar**.
  • İthalat: **365,524 milyar dolar**.
  • Açık: **92,090 milyar dolar** (ithalat − ihracat).
  • Karşılama oranı: **%74,8** (ihracat / ithalat × 100).
  • Açık yalnız **mal ticareti** için hesaplanır; cari işlemler dengesi daha kapsamlıdır.

**TÜİK 2025 ADNKS:** **86.092.168 kişi**, yıllık artış **427.224** kişi; 2024 sonu nüfus **85.664.944** kişi.

4. 2025 İşgücü

  • **İşsiz sayısı:** 2.966.000.
  • **İstihdam edilenler:** 32.566.000.
  • **İşsizlik oranı:** %8,3.
  • **İstihdam oranı:** %49,0.
  • **İşgücüne katılım:** %53,5.
  • **Kadın işsizlik:** %11,3; **erkek işsizlik:** %6,8.
  • **Kadın işgücüne katılım:** %36,2; **erkek katılım:** %71,3.
  • **Genç işsizlik (15–24):** %15,3; genç kadın %22,1, genç erkek %11,7.
  • **Sektörel istihdam:** hizmet %59,0; sanayi %20,2; tarım %14,0; inşaat %6,8.

**Farklı paydalar:** İşsizlik = işsiz / işgücü. Katılım = işgücü / çalışma çağındaki nüfus. İstihdam = çalışan / çalışma çağındaki nüfus.

5. Gelir Dağılımı ve Sosyoekonomik Göstergeler

**2025 Gelir Dağılımı araştırması** → **2024 gelirleri**.

  • Gini **0,410**. Sıfıra yaklaşma daha eşit dağılım.
  • En yüksek %20'nin gelir payı **%48,0**.
  • En düşük %20'nin payı **%6,4**.
  • **P80/P20 = 7,5 kat**.
  • **P90/P10 = 12,9 kat**.
  • Pay farkı **41,6 yüzde puan**.

**Ayrım:** Gini genel gelir eşitsizliği ölçüsü, P80/P20 iki beşte birlik grubun gelir payı oranıdır; biri diğerinin yüzde karşılığı değildir.

6. OVP ve Veri Takvimi

  • **2027–2029 Orta Vadeli Program**, **6 Eylül 2026** tarihinde **Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı** tarafından duyuruldu.
  • Program gelecek yıllara ilişkin politika/öngörü çerçevesidir; **gerçekleşmiş 2025 istatistiği** değildir.
  • Farklı referans yıllarıyla karşılaşınca önce **verinin dönemi**, sonra **yayımlanma tarihi** kontrol edilir.

Kısa Özet

**2025:** GSYH büyüme **%3,7**; ihracat **273,434** ve ithalat **365,524 milyar dolar**; açık **92,090 milyar dolar**. Nüfus **86.092.168**. İşsizlik **%8,3**, istihdam **%49,0**, işgücüne katılım **%53,5**, genç işsizlik **%15,3**; hizmet istihdam payı **%59,0**. Gini **0,410**; en yüksek %20 payı **%48,0**, en düşük %20 payı **%6,4**, P80/P20 **7,5 kat**. **2025 Aralık TÜFE yıllık %30,89**. **2026 Ekim TÜFE yıllık %29,77, Yİ-ÜFE %27,41**. **2027–2029 OVP**, **2026'da SBB tarafından** açıklandı.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler Ekonomi ve Sosyoekonomik Gelişmeler - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium