Konu Anlatımı / Ders Notu

Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) Ders Notu

KPSS Ön Lisans yürütme, Cumhurbaşkanı seçimi ve yetkileri, CBK, bakanlar, Meclis soruşturması, OHAL ve bütçe.

Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) — Ders Notu

Temel Bilgiler

**Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanındadır** (m.8). Cumhurbaşkanı **devletin başıdır** (m.104).

1. Adaylık ve seçim — m.101

| Konu | Kural | |---|---| | Seçilme yaşı | **40 yaşını doldurmak** | | Eğitim | **Yükseköğrenim yapmış olmak** | | Diğer yeterlik | Milletvekili seçilme yeterliğine sahip **Türk vatandaşı** | | Seçme usulü | Halk tarafından **doğrudan** | | Görev süresi | **5 yıl** | | Genel seçilme sınırı | **En fazla 2 kez** | | Aday gösterme | Siyasi parti grupları; en son genel seçimde tek başına/birlikte **%5** alan partiler; **100 bin seçmen** | | İlk tur | Geçerli oyların **salt çoğunluğu** | | İkinci tur | İlk oylamadan sonraki **ikinci pazar**; kural olarak en çok oy alan **iki aday** | | Yemin | **TBMM önünde** | | Seçilen milletvekili | TBMM üyeliği **sona erer** |

2. Cumhurbaşkanı yetkileri — m.104

  • Kanunları yayımlar veya yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir.
  • Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları ve üst kademe kamu yöneticilerini atar/görevden alır.
  • Milletlerarası antlaşmaları onaylar ve yayımlar; yabancı temsilcilerle ilgili işleri yürütür.
  • Millî güvenlik politikasını belirler, başkomutanlığı **TBMM adına temsil eder**.
  • Anayasa değişikliğini şartlarına göre halkoyuna sunabilir.
  • Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama nedeniyle ceza hafifletme/kaldırma yetkisi vardır.
  • Yürütme alanında anayasal sınırlarla **CBK**, uygulama için **yönetmelik** çıkarabilir.

3. Olağan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi — m.104/17

  1. **Yürütme yetkisi alanında** çıkarılabilir.
  2. **Kişi hakları ve siyasi hakları** düzenleyemez.
  3. Anayasa'nın **münhasıran kanun istediği** konular CBK konusu değildir.
  4. **Kanunun açık düzenlediği** konuda CBK çıkarılamaz.
  5. Çelişkide **kanun uygulanır**.
  6. TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa **CBK hükümsüz** kalır.

**Bakanlıkların kurulması/kaldırılması, görevleri ve örgütlenmesi m.106 uyarınca CBK ile düzenlenir.** Bu yetki kanunları değiştirme yetkisi değildir.

4. Cumhurbaşkanının suç nedeniyle soruşturulması — m.105

| Aşama | Gerekli TBMM oyu | |---|---:| | Soruşturma açılması için **önerge** | **301** | | Soruşturma **açma** (gizli oy) | **360** | | **Yüce Divana sevk** (gizli oy) | **400** |

**15 üyeli soruşturma komisyonu** kurulur. Soruşturma açılan Cumhurbaşkanı **seçim kararı alamaz**. Yüce Divan **Anayasa Mahkemesidir**.

5. Yardımcılar, bakanlar, makam boşalması — m.106

  • Cumhurbaşkanı **bir veya daha fazla yardımcısını** ve bakanları **atar**.
  • Cumhurbaşkanı yardımcıları/bakanlar **Cumhurbaşkanına karşı sorumludur**.
  • Milletvekili yardımcılığa veya bakanlığa atanırsa vekilliği **sona erer**.
  • Geçici yoklukta **Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder**.
  • Makam boşalınca **45 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi** yapılır.
  • Genel seçime **en çok 1 yıl** kalmışsa iki seçim **birlikte yenilenir**.
  • Genel seçime **1 yıldan fazla** kalmışsa yeni seçilen Cumhurbaşkanı TBMM seçimine dek görev yapar ve bu süre **dönem sayılmaz**.
  • Bakanlar ve yardımcıları için görevle ilgili suç soruşturmasında **301/360/400** aşamaları uygulanır.

6. Seçim yenileme — m.116

**TBMM 360 oyla** veya **Cumhurbaşkanı kararıyla** yenileme yapılabilir. Her hâlde **TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte** yapılır. Cumhurbaşkanının **ikinci döneminde Meclis** yenilemeye karar verirse **bir defa daha adaylık** mümkündür.

7. MGK, OHAL ve bütçe

**Başkomutanlık m.117:** TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz, Cumhurbaşkanı temsil eder. **MGK m.118:** kararlar **tavsiye** niteliğindedir.

**OHAL m.119:** Cumhurbaşkanı ilk defa **en fazla 6 ay** ilan edebilir. Karar **aynı gün yayımlanır ve TBMM onayına sunulur**. TBMM, CB talebiyle her defasında **en fazla 4 ay** uzatabilir (**savaş istisnası**). OHAL CBK'sı **aynı gün TBMM'ye** sunulur; savaş/mücbir sebeple Meclisin toplanamaması istisnası dışında **3 ayda görüşülüp karara bağlanmazsa yürürlükten kalkar**.

**Bütçe m.161:** Cumhurbaşkanı teklifi **en az 75 gün** önce TBMM'ye sunar; Bütçe Komisyonu **55 günde** metni kabul eder. Bütçe yetişmezse **geçici bütçe**; o da olmazsa önceki yıl bütçesinin **yeniden değerleme oranında artırılarak** uygulanması.

Sık Karıştırılan Noktalar

  1. **Milletvekili 18 yaş / Cumhurbaşkanı 40 yaş**.
  2. **Bütçe kanun teklifini CB verir**; olağan kanun teklifini milletvekilleri verir.
  3. **Kanun CBK'dan üstün**; OHAL CBK'sının ayrı özel kuralları vardır.
  4. **MGK kararı tavsiye**, Cumhurbaşkanı yürütme makamıdır.
  5. **301/360/400** soruşturma aşamalarını sırayla hatırla.
  6. Cumhurbaşkanının **seçimleri kendi yenilemesi** üçüncü adaylık istisnasını otomatik doğurmaz.

Kısa Özet

**40 yaş – yükseköğrenim – 5 yıl – 2 dönem – 100 bin seçmen – %5 parti eşiği – 45 gün makam boşluğu – 301/360/400 soruşturma – 6/4/3 ay OHAL – 75/55 gün bütçe.** Yürütme Cumhurbaşkanında, olağan CBK kanundan altta, MGK kararları tavsiye niteliğindedir.

Resmî kaynak: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yürütme (Cumhurbaşkanlığı) - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium