Sözcükte Anlam Ders Notu

Sözcükte Anlam – Ders Notu

Bağlamı Belirle

• “Ağır çanta”: fiziksel özellik. “Ağır söz”: incitici ifade.
• “Kök saldı”: bitkide gerçek; “sorunun kökü”: bağlama göre temel/neden.
• Soruya cevap verirken sözcüğün yalnız sözlükteki karşılığını değil **o cümledeki işlevini** bul.

Anlam Türleri

• **Gerçek:** Doğrudan fiziksel/temel kullanım.
• **Mecaz:** Bağlamla ortaya çıkan, temel anlamdan uzak kullanım.
• **Terim:** Bilim, sanat, spor veya meslek kavramı.
• **Eş anlam:** Bağlamda anlamca örtüşen. **Yakın anlam:** Bir yanı ortak, ton/kapsamı farklı.
• **Zıt anlam:** Ortak eksende karşıtlık; olumsuzluk ekiyle yapılan biçim değildir.
• **Somut-soyut:** Duyuyla algılanan / doğrudan algılanmayan.
• **Nitel-nicel:** Özellik / sayı ve ölçü.
• **Genelden özele:** Canlı → bitki → çiçek → lale.

Deyim ve Kalıplar

• “Kulak vermek”: dikkatle dinlemek.
• “Gözden geçirmek”: incelemek.
• “Gün yüzüne çıkmak”: görünür/ortaya çıkar hâle gelmek.
• “Önünü kesmek”: ilerlemesine engel olmak.

Sık Karıştırılan Çiftler

• **Sitem:** Birine yönelen kırgınlık; **yakınma:** Durumdan hoşnutsuzluk.
• **Kanıksama:** Alışıp yadırgamama; **küçümseme:** Değersiz sayma.
• **Varsayım:** Geçici doğru kabul; **olasılık:** Gerçekleşebilme ihtimali.
• **Öngörü:** Veriye dayanabilen tahmin; **önsezi:** Sezgisel his.

Kısa Özet

**Önce bağlam, sonra anlam türü, en son seçeneklerin yerine konması.** En yaygın hatalar: mecazı terim sanmak, yakın anlamı eş anlamla özdeşleştirmek, deyimi sözcük sözcük çözmek ve sorudaki “değildir” ifadesini atlamaktır.