Kimyasal Tepkimeler Ders Notu

Kimyasal Tepkimeler — Ders Notu

Temel Tanımlar

**Kimyasal tepkime:** Maddelerin yeni kimyasal kimliğe sahip maddelere dönüşmesidir.

**Girenler:** Tepkimeye katılan başlangıç maddeleri.

**Ürünler:** Tepkimede oluşan yeni maddeler.

**Tepkime gösterimi:** Girenler → Ürünler.

Tepkimede Korunanlar ve Değişebilenler

**Korunanlar**

1. Atomların türü.
2. Her atom türünün toplam sayısı.
3. Sistemin toplam kütlesi (kaçan ve katılan maddeler de hesaba katılır).

**Değişebilenler**

1. Atomların bağlanma biçimi.
2. Molekül sayısı ve molekül türü.
3. Ürünlerin görünür ve kimyasal özellikleri.

**Önemli:** Molekül sayısı her tepkimede aynı kalmak zorunda değildir.

Örnek Tepkime Modelleri

| Denklem | Girenler | Ürünler | |---|---|---| | 2H₂ + O₂ → 2H₂O | Hidrojen, oksijen | Su | | C + O₂ → CO₂ | Karbon, oksijen | Karbondioksit | | 2CO + O₂ → 2CO₂ | Karbonmonoksit, oksijen | Karbondioksit | | CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O | Metan, oksijen | Karbondioksit, su |

**Atom sayma:** 2H₂ + O₂ → 2H₂O için iki tarafta **4 H ve 2 O** atomu vardır. Girenlerde **3 molekül**, ürünlerde **2 molekül** bulunur.

Kütlenin Korunumu

**Girenlerin toplam kütlesi = Ürünlerin toplam kütlesi + artan madde (varsa)**

Örnekler:

• 12 g A + 8 g B tamamen tepkimeye girerse ürünler **20 g**.
• 30 g başlangıç maddesinin 5 g'ı artarsa ürünler toplamı **25 g**.
• 7 g A + 9 g B → 10 g C + x g D ise x = **6 g**.

Açık ve Kapalı Kap Farkı

**Kapalı sistem:** Gaz oluşsa bile sistemden madde çıkmadığı için bütün sistemin kütlesi **aynı kalır**.

**Açık sistem:** Gaz dışarı kaçarsa kapta kalan maddelerin kütlesi **azalabilir**. Gaz yok olmamıştır.

**Oksijen alan metal:** Çevreden oksijenle birleşen metalin kütlesi **artabilir**; artış çevreden katılan oksijendir.

Katsayı ve Alt İndis

• H₂O = **1 su molekülü**, 2 H ve 1 O atomu.
• 2H₂O = **2 su molekülü**, 4 H ve 2 O atomu.
• 3O₂ = **3 oksijen molekülü**, 6 O atomu.

Sınavda Sık Yapılan Hatalar

• Yeni madde ile yeni atom oluşumunu karıştırmak.
• Molekül sayısını korunması zorunlu bir nicelik sanmak.
• Artan maddeyi kütle hesabından çıkarmayı unutmak.
• Açık kaptan kaçan gazı yok olmuş kabul etmek.
• Katsayıyı moleküldeki yalnız tek atomla çarpmak.
• Kaynama kabarcığını kesin kimyasal tepkime kanıtı sanmak.

Kısa Özet

Kimyasal tepkimede girenler ürünlere dönüşür. **Atom türü, atom sayısı ve toplam kütle korunur**; bağ ve molekül düzeni değişebilir. Açık-kapalı kap farkı, tanecik modelleri ve artan maddeyi içeren kütle hesapları LGS sorularında önemlidir.